Итижлу делилар
Къушарикай
– Девекъуш, киви, пингвин, казуар ва додо лув гуз тежедай къушар я.
– Хур туракь нуькIерихъ (малиновка) тахминан 3 агъзур цIакул ава.
– ЦIакулар лепейриз ухшар жуьредин туьтуькъушар виридалайни гзаф йигинвал авайбур яз гьисабзава. Абур 20 йисуз кьван яшамиш жезва.
– Маса къушарин мукара какаяр хунилай гъейри, кукупIди анра сифтедай аваз хьайи какаярни тергзава.
– Кьемкьер жуьрэтлу, амма гзаф игьтиятлу къуш я. Эгер, алцурар хьана, са сеферда хаталувилик акатайтIа, мад сеферда абур ахьтин чкайрив ерли агат хъийидач.
– Гьар са къушран кIуф ада тIебиатда недай затIарихъ галаз кьазва.
– Виридалайни екеди тир девекъушдин кьакьанвал 2 метрдилайни артух жеда.
– Чпин шарагриз тIуьн гун патал кьемкьерри гьар юкъуз гзаф кьадарда гьашаратар тергзава. ТIуьн жагъурун патал абуру гьар юкъуз 200-далайни гзаф сеферда лув гузва.
– Жуьреба-жуьре халкьарин мисалра, мягькем ибарайра, искусстводин эсерра тIавус къушари гегьенш чка кьазва.
– Сирнавдай къушарикай тир чайка ем гзаф недай, гьамиша къаних къуш я. Абуру шуькьуьнтар авай хъипрепIар цавуз акъудда ва къванцел гадарда. Къеняй шуькьуьнт акъатайла, ам неда.
– Девекъушар текдиз ваъ, дестейралди яшамиш жеда. Недай затI жагъурдай чIавуз абурукай сад къаравулда акъвазда, душман вахтунда акун патал кьуд патаз килигда. Адет яз, абурал лекьенри, асланри гьужумда.
– РагъэкъечIдай пата тIавусар такабурлувилин, иервилин ва эбеди сагъвилин ярж яз гьисабзава.
Пеленгрикай
– Островрал яшамиш жезвай пеленгар материкрал яшамиш жезвайбурулай еке я.
– Юкьван гьисабдалди йикъа чIехи пеленгди 7-9 килограмм як тIуьн лазим я, йисан къене – 2,5-3 тонн. Им асландиз йиса герекзавайдалай кьве сеферда артух я.
– Пеленгри чпин мулкарал лишанар тада. Адет яз, абуру тарарал кьацIар ийида, накьв ва я жив чалда.
– Пеленгдин неинки чIарарал, гьакI хамунални гъвечIи маргъвар ала.
– Пеленгар гзафни-гзаф экуьнахъ ва нянихъ гьерекатрик жеда. Йикъан вахт абуру ял ягъуниз серфзава.
– Пеленгриз цихъай кичIе туш, абурулай хъсандиз сирнавиз алакьзава. Гзаф чими йикъара абур чарасуздаказ циз гьахьзава.
– Пеленгрин вилик квай тапасрал вад тIуб ала, кьулухъ галайбурал – кьуд.
– Абурун къармахрин яргъивал 10 сантиметрдив агакьда.
– Пеленгдивай ругуд метрдин мензилдиз хкадариз жеда, кьакьанвилихъ – вад метрдиз.
– Пеленгар тIебиатда 26 йисуз кьван яшамиш жезва.
– ЯкIалай гъейри, пеленгри бязи емишарни неда.
– Са бязи чешмейра кхьенвайвал, алай вахтунда тIебиатда 3500 пеленг ама. Амма гьакьванбур азадвиле авачиз яшамиш жезва. Гзафни-гзаф абур Китайда, США-да хуьзва
КУРУГЪЛИ ФЕРЗАЛИЕВ
