ТIуьн тIуьрдалай кьулухъ зарарлу хесетар
Чна гьар юкъуз са гьихьтин ятIани крар ийизва ва абур чи хесетриз ва я адетриз элкъвезва. Амма абурукай гзафбуру чи сагъламвилиз пис эсер авун мумкин я, иллаки тIуьнилай кьулухъ чна чун тухунихъ галаз алакъалубур. Чна куь фикирдиз, тIуьн тIуьрдалай кьулухъ гьасятда вуч авун виже къвезвачтIа, медицинадин илимрин доктор Михаил Аркадьевич Голубеван меслятар гъизва.
Юкъуз ял ягъун. Нисинин хуьрек тIуьрдалай кьулухъ са тIимил вахтунда ял ягъуни бедендиз тайин тир хийир гун мумкин я, амма тIуьн тIуьрдалай кьулухъ гьасятда ксун лап кутугай къарар туш. Ярх хьанвайла тIуьн цIурурун четиндиз кьиле физва: хуквада авай тIуьн явашдиз ратариз физва. Ида тIуьн цIурурун явашарун ва гастроэзофагеальный рефлюксдал гъун мумкин я, яни хуквадин миже яру ратуниз къвезва ва рикI кун арадал гъизва. Хуьрек тIуьрдалай кьулухъ кьве сятинилай фад тушиз къаткун меслят къалурзава, йифен тIуьн лагьайтIа, ксудалди пуд-кьуд сят амаз.
Беден акъвазарунин чIуру тегьер. Хуьрек тIуьрдалай кьулухъ ацукьунни хъсан туш. Нагагь куьн гьасятда кIвалахдив эгечI хъувуна кIанзаватIа, хук чуькьвенвай гьалда жезва, ида тIуьн цIурурун четинарзава. Виридалайни хъсан я тIуьн тIуьрдалай кьулухъ 10-15 декьикьада явашдиз сейр авун, ида бедендиз тIуьн цIуруриз куьмек гуда, эгер ихьтин хесет вахт акадар тийиз хьайитIа, ида куь сагъламвилиз анжах хийир артухарда.
ПIапIрус чIугун. ПIапIрус чIугун гьи вахтунда хьайитIани зарарлу я, амма иллаки хаталу я гьасятда тIуьн тIуьрдалай кьулухъ. И дуьшуьшда са пIапIрус беденди лап фад цIурурзава, им хуьрек тIуьн тавурла чIугур са шумуд пIапIрусдиз барабар жезва. Зегьерлу шейэр тадиз бедендай акъудуникди, адан къуват зайиф жезва, ида лагьайтIа, менфятлу шейэр цIуруруниз пис эсер авун ва хуквадинни ратарин азарар ва кьак арадал гъун мумкин я.
Мус чай хъвайитIа ва емишар тIуьртIа хъсан я? Алай девирдин диетологрин фикирдалди, хуьрек тIуьрдалай кьулухъ чай хъун ва я емишар тIуьн менфятлу къайда туш. ТIуьн тIуьрдалай гуьгъуьниз гьасятда хъвайи чайди, адак квай тIуьн цIурурзавай ферментрин кIвалах зайифарзавай ва ракь цIуруриз четинарзавай танинар себеб яз, тIуьн цIурурун явашарун мумкин я. Гьа ихьтин гьал емишризни хас я, абур фад цIразва ва хуквада акIана адан цурувал хкажзава. И месэлайрикай кьил къакъудун патал, чай ва емишар хуьрек тIуьрдалай кьулухъ сад-кьве сятинилай фад тушиз ишлемишна кIанда.
Кендирагъ. Хуьрек тIуьрдалай кьулухъ кендирагъ нефес михьи ийизвай затI хьиз жакьун гегьеншдиз реклама ийизватIани, ада, нефес туькьуьнун себеб яз, руфуник ял акатунал гъун мумкин я. Идаз килиг тавуна, кендирагъ жакьуни тIуьн цIурурдай мижеяр акъатунал гъун мумкин я, абуру лагьайтIа, тIуьн цIуруриз куьмек гузва. Амма пешекарри вад декьикьадилай гзаф кендирагъ жакьун меслят къалурзавач, иллаки ичIи хуквадал.
Беденди кIвалах авун. Къекъуьн сагъламвилиз менфят я, амма тIуьн тIуьрдалай кьулухъ гьасятда спортдал машгъул хьун менфятлу туш. И вахтунда бедендив кIвалах ийиз туни менфятлу шейэр цIурурун писрун мумкин я, иллаки гзаф тIуьнваз хьайитIа. Спортдал машгъул хьуни гзаф къуват истемишзава ва ам тIуьн цIурурунивай къакъудзава. Ида руфуна авай органрин кIвалах чIурунал гъун мумкин я. Спортда хъсан нетижаяр хьун патал, адал хуьрек тIуьрдалай кьулухъ кьвед-пуд сятинилай машгъул хьун хъсан я.
ГьакI хьайила, сагъламвилиз пис нетижаяр тахьун патал, тIуьн тIуьрдалай кьулухъ жуван хесетрал гуьзчивал авун важиблу я. Жув дуьз тухуни квез хуьрек хъсандиз цIуруриз ва умуми кефи хъсанариз куьмек гуда. ГьакI, юкъуз ял ягъуни ва я сейр авуни, ибурукай куьне вуч хкягъайтIа, куь сагъламвал хуьнин карда важиблу чка кьун мумкин я.
