Хурун зигьин жегьилзамаз хуьх

Куьне кIуьд йис хьанвай хцивай холодильникдай са затI гъун тIалабзава, ам лагьайтIа, адан вилик акъвазнава ва куьне вуч гъваш лагьанайтIа, рикIел хкиз жезвач. Имтигьанар мукьва жезва – амма чирай шейэр ученикрин рикIелай алатзава. Дишегьли базардиз физва, са хара шейэр къачузва, амма вуч патал ам кIваляй экъечIайди ятIа, гьа затI къачун тавуна кIвализ хквезва. Куьне ктаб кIелзава, ам дустариз ахъайиз алахъзава, амма адан мана рикIел хкиз жезвач.

Санлай къачурла, рикIелай алатун алай девирдин виридалайни раиж хьанвай азаррикай сад я. Себеб вуч я кьван? И хуш текъвер азардихъ галаз гьикI женг чIугвада?

Къенин юкъуз информация гзаф вахтара кьадардилай артух хьуниз килигна, жегьил инсанрин рикIелай ам алатзава. Хурун зигьин кьадардилай артух ацIунин карда интернетдай къачузвай информациядин сел тахсирлу жезва. Яшлу инсанрин зигьиндихъ галаз алакъалу месэлаяр яшдиз килигна мефтIеда жезвай дегишвилерихъ, дамарра иви къекъуьн чIур хьунихъ, неврологиядин азаррихъ галаз алакъалу я.

РикIелай алатун гьикI сагъар хъийида?

1. Хурун зигьин вердишарун – телефонрин нумраяр рикIел хуьн, информация тикрарун.
2. Бедендин гьиссдай са шумуд орган ишлемишун – месела, хуралай чирзавай шейэр кхьин ва ван алаз лугьун.
3. Секинвал ва инанмишвал. Стрессди хурун зигьин усаларзава, гьавиляй рикIин секинвал хуьн важиблу я. РикIелай алатун, кьилдин азар хьиз дарманралди сагъар хъувун мумкин туш. Хурун зигьин хъсанарун ва сагъар хъувун патал махсус таблеткаяр, рапар ва я хъчар авайди туш. РикIелай алатунин себеб жагъурун ва ам сагъар хъувун лазим я.

Психологри тестикьарзава хьи, гзаф вахтара инсанрин рикIел хуш крар аламукьзава ва рикI тIардай крар рикIелай алатзава. Яш хьуникди хурун зигьин ацIузва ва мефтIеди вичи «герек тушир» шейэр акъудзава. Амма хурун зигьин вердишариз жезва – месела, Къуръан, шиирар хуралай чируналди, гьамиша къайдадалди информация тикрарун.

Са патахъай рикIелай алатун инсан патал Аллагь Тааладин патай регьим я. Эгер инсандин рикIел вири бейкефвилер аламукьзавайтIа, ам гьамиша хъел кваз ва кьисас къахчуз кIанз яшамиш жедай. Амма рикIелай алатун кьадардилай артух жезватIа, ам месэладиз элкъвезва.

Лап кьуьзуь жедалди ачух акьул амай диндар инсанар малум я. Кьуьзуь яшда авай са хъсан касдиз «Вуна хурун зигьин гьикI хвена?» суал гайила, ада ихьтин жаваб гана: «Чна жегьил вахтунда чи бедендин паяр хвена ва Аллагьди ﷻ абур чаз чун кьуьзуь хьайила хвена».

Гужлу хурун зигьин – кIеви имандин, гьамиша диндин везифаяр тамамарунин, Аллагьдик ﷻ умуд кутунин (таваккуль), гьамиша къайдадалди Къуръан кIелунин ва Аллагь Тааладиз зикир авунин нетижа я.

Хурун зигьин мягькемарун патал меслятар

1. Гьар юкъуз Къуръандай са шумуд чин кIела.
2. Мукьвал-мукьвал гъил къачун тIалаб (истигъфар).
3. Пайгъамбардал ﷺ салаватар кIела.
4. Аллагьдик ﷻ умуд кутур – рикIик къалабулух кутамир ва Аллагьдин ﷻ кьадардалди хьанвай крар рикIик кьамир.
5. Герек авачир информациядай кьил ацIурмир.

Хурун зигьин – им хвена кIанзавай пишкеш я. Ам вердишара, гунагьар ийимир, Аллагьдик ﷻ умуд кутур – а чIавуз куь хурун зигьин гьатта кьуьзуь хьайилани ачух яз амукьда.

Нурмугьаммад Изудинов