Ислягьвал кIан хьун
Квез чир хьухь, эй мусурманар, вуж ислягьвилелди яшамиш хьанатIа, ада шагьиддин уьмуьр гьална. Вучиз лагьайтIа инсанрихъ галаз ислягь алакъаяр хуьн – пайгъамбаррин ва кьакьан дережадин адалатлу ксарин къилихдин ери я.
Вуж инсанрихъ галаз хъуьтуьл, эдеблу ва кьезил ятIа, Аллагьди ам Жегьеннемдиз къадагъа авунва. Гьавиляй Пайгъамбар лап хъуьтуьл инсан тир. Адан асгьабар дуьньядин уьмуьрдикай рахадайла, ада абурун тереф хуьдай, абур эхиратдин уьмуьрдикай рахадайла, ада гьа рахунра иштиракдай ва, абуру тIуьникай ихтилатар ийидайла, Пайгъамбар къерехда акъваздачир. Умар ибн аль-ХатIтIаба лагьана:
«Къе куьн кIевивилин ва векъивилин арада ава. Амма Пайгъамбар вичин къаравушрихъ, лукIарихъ ва вири асгьабрихъ галаз кьезил (къилихдалди) ва регьимлу тир».
Аллагь Таалади лагьана (мана):
«Рабби мусурманрихъ галаз регьимлу я» («Аль-Ахзаб» сура, 43- аят).
Маса аятда лугьузва (мана):
«Куь патав гьа куь арадай Пайгъамбар атана. Квез азиятар жедайла адаз залан жезва, куьн инанмиш хьунихъ ва гьакъикъатдин рекьел атунихъ ам тамарзу я, мусурманрихъ адан рикI кузва, регьимлу я» («ат-Тавба» сура, 128-аят).
Им лагьай чIал я хьи, куь патав атанвай Пайгъамбар гьа куьн хьтин инсан я. Аллагьди ам амайбурулай виниз хкажна ва гьавиляй адал регьимдин парталар вегьена ва ам куь винел тайин авуна. Ам квехъ галаз мергьяматлу ва регьимлу я эхир. Адан рикIик виридалайни секинсузвал кутазвайди куьн инанмиш хьун я.
Винидихъ гъайи гафарин мана икI лагьайтIани жеда:
Эй арабар, куь патав куьн хьиз араб тир ва куь чIалал рахазвай Пайгъамбар атанва. ЧIал ухшар хьуни садасадаз дуствал авун ва рикIиз хуш хьун патал мукьва ийизва, гьуьжетривай яргъа ийизва ва делилрин гъавурда фад акьадай мумкинвал гузва. Вуна насигьат гузвай касдин чIал чин тийиз ам дуьз рекьел эцигун мумкин кар туш. ГьакIни Пайгъамбар - Аллагь Таалади халкьнавай вири шейэрикай виридалайни багьади я.
Абу Гьурайради ахъаяйвал, Пайгъамбарди Жабраил малаикдивай u хабар кьуна:
«Я Жабраил u, ви шумуд йис я?»
Ада жаваб гана:
«Я Аллагьдин Расул , заз чидач зи шумуд йис ятIа, амма кьуд лагьай цава са гъед ава, ам гьар пудкъанни цIуд агъзур йисалай экъечIзава.Заз а гъед пудкъанни цIикьвед агъзур сеферда акуна».
А чIавуз Пайгъамбарди лагьана:
Я Жабраил u, за зи Раббидин чIехивилел кьин кьазва, а гъед – зун я».
«Адам пайгъамбар u халкь авурла, Аллагьди Мугьаммад Пайгъамбардин нур адан далуда туна, ва нурди Адаман u пеле ишигъ гузвай. Пайгъамбардин r асуллу гьакъикъат ва адан михьи тухум – Аллагьдин вири махлукьатрин арада виридалайни хъсанбур я.
Адан михьи руьгь – михьи руьгьерин арада виридалайни вине ава. Адан тухум – вири тухумрикай виридалайни лайихлуди я. Адан чIал – виридалайни хъсанди я. Адаз ракъурнавай Ктаб – Аллагьдин Ктабрикай виридалайни хъсанди я. Адан асгьабар ва хизан – асгьабрикай ва хизанрикай виридалайни хъсанбур я.
Ам хайи вахт – вахтарикай виридалайни хъсанди я. Ам кучуднавай нурлу ар-Равза – чилел виридалайни гьуьрметлу чка я. Адан михьи тупIарин арадай авахьай яд – вири ятарикай виридалайни хъсанди я.
Аллагьдин «куьн инанмиш хьунихъ ва гьакъикъи рекьел атунихъ ам тамарзу я» гафарин мана – Пайгъамбардиз гзаф кIанзава куьн инанмиш хьана ва куь руьгьдин дережа хъсан хьана я. «Мусурманрихъ адан рикI кузва, регьимлу я» гафари къалурзава хьи, адан язух чIугун ва регьим анжах мусурманрал ракъурнава. Гьавиляй икI лугьунни ийизва: вири крара эдеблувал авун вири атиррин арада миск хьиз я.
