Аллагьдик ﷻ умуд кутунин лайихлувал

Аллагьдик ﷻ умуд кутунин лайихлувал

Квез чир хьухь хьи, Аллагьдик ﷻ умуд кутунилай чIехи дережа авач. Ни Аллагьдик ﷻ умуд кутунватIа, Адан къарарриз муьтIуьгъ ятIа, вичин вири крар Адал ихтибарзаватIа, Адан кьадардал рази ятIа – ада вичин дин мягькемарна. Ни умуд кутун айибзаватIа, ада иман айибзава. Низ Аллагьдик ﷻ умуд кутунвайбур кIанзаватIа, адаз Аллагь Таалани кIанзава.

Умуд кутунин эвел – им ник умуд кутазватIа Гьам – Аллагь ﷻ - чир хьун я, Ам къудратлу тирди ва Вичин арифдарвилелди вири идара ийизвайди. Адалатлувал тайин ийизвай, вири крар къайдада твазвай ва виликамаз тайинарзавай, Вичин ихтиярда чилин ва цаварин хазинаяр авай чIехи Пачагь авайди усал лукIра аннамишайла, гьа усал лукI вири ихтиярар Вичин гъиле авай вичин Раббидиз ﷻ килигзава ва а кар себеб яз, вични къуватлу жезва. Аллагьдин ﷻ куьмекдалди лукI хкаж жезва ва Халикьдиз ﷻ мукьва хьунал рази жезва. А чIавуз лукIран ибадат гьакъикъиди жезва ва адан тавгьид (Аллагь ﷻ Сад тирдахъ инанмиш хьун) михьи жезва.

Мусурмандиз инсанар абурун Халикь ﷻ чир хьуналди чир жезва ва вичин пай ада вичи ибадат ийизвай Аллагьдивай ﷻ жагъурзава, ва ада инсанри вичиз са затI гунай ва я са шейиникай магьрум авунай абуруз туьгьмет ийизвач. Аллагь Таала арха тирди ва Ада вири гузвайди лукI инанмиш я хьи. Ада инсанриз чухсагъул анжах Раббиди ﷻ адаз гьакI авун эмирнавайвиляй лугьузва. И вири крарихъ Аллагь Тааладин ерияр кьуналди ва Адан Пайгъамбардин ﷺ Сунна тамамаруналди агакьда.

Эй мусурманар, рикI дуьньядин уьмуьрдихъай элкъуьнин ва Аллагьдик ﷻ умуд кутунин карда кIевивал ая. Дуьньядихъай элкъуьн – хъсан крарин бине я, умуд кутун лагьайтIа – Раббидиз ﷻ кIани руьгьдин гьаларин бине. Аллагьдалди ﷻ шагьидвал ая, гафара, крара, къилихра ва гьалара Адан куьмек тIалаб. Ни Аллагь ﷻ кьуртIа, Адавай куьмек жагъуриз хьайитIа, ам дуьз рекьел жеда. Аллагьдал ﷻ шаклу хьуникай, Адаз шерик гъуникай, са затI гзаф кIан хьуникай ва я са карда Аллагьдиз ﷻ рази туширвал малумаруникай игьтиятлу хьухь. Аллагьдиз ﷻ виридалайни мукьва жедай жуьреда ибадат ая, а чIавуз вун Ада хкягъайбурун, Адаз кIанибурун арада жеда ва вуна Раббидин ﷻ куьмек гьиссда. Аллагь ﷻ - Вичихъай кичIебурун арха я эхир.

Имам аш-Шаараниди вичин устаз Али аль-Хаввасавай хабар кьуна: «Рузидин патахъай рикIин секинсузвал тахьун патал пул эцигна тун тарифдин кар яни?» Устазди жаваб гана: «Муьруьдди са затIни эцигна тун лазим туш, адаз ам кьилди вичинди тирди, масабурун пай квачирди чизвай дуьшуьшдилай гъейри. ТахьайтIа адаз къвезмай вахт патал хуьдай ихтияр авач. Вучиз лагьайтIа им адав мискьивили ийиз тазва». А вахтунда аш-Шаараниди жузуна: «Эгер муьруьддиз ам вичин хизандин рузи тирди ва ам анжах вичин гъилерилай абуруз къвезвайди чизваз хьайитIа, а чIавуз эцигна туртIа жедани?» Устазди лагьана: «Эхь». Имам аш-Шаараниди хабар кьуна: «Эгер муьруьддиз ам вичин хизандин пай тирди чизваз хьайитIа, амма а пай адан гъилелай къведайди Аллагьди ﷻ адаз ачухнавач. А чIавуз эцигна туртIа жедани?» Шейхди жаваб гана: «Ваъ». А вахтунда имамди хабар кьуна: «Нагагь Аллагьди ﷻ муьруьддиз, адан мукьвабуруз анжах адалай пай къвезвайди ачухнаваз хьайитIа, амма Аллагьди ﷻ хабар ганвай вахтунда муьруьддиз рузи атанвачиз хьайитIа (мус ятIа дуьз талагьна), эцигна туртIа жедани?» Устазди лагьана: «А вахтунда адаз я ам гьакьван чIавалди тадай ва я харж ийидай ихтияр ава. Ам абуруз а пай хуьзвайди жезва».

Аш-Шаараниди гьакIни вичин устаздивай хабар кьуна: «Бязи муьруьдар лазим тир недай суьрсет авачиз гьар йисуз гьаждиз физва. Им тарифдин кар яни, я тахьайтIа айибдай кар?» Устазди жаваб гана: «Ам айибдай кар я, вучиз лагьайтIа Аллагь Таалади гьаж авун патал мумкинвал хьун ферз авуна, инсан рекье къулайсузвиликай ва инсанрихъай регъуь хьуникай хуьдайвал (пул бес тахьуниз ва абурувай куьмек тIалабдайвал хьуниз килигна) ва ам вичиз тIуьналди ва я улакьдалди куьмек тагайбур такIан хьунивай хуьдайвал. Ахьтин гьалдиз гьар гьикI хьайитIани аватда хьи ва им виликдай авай адалатлубурулай агакьна. Ни вичин мецелди масадаз зиян гузватIа, абуруз ахьтин чкадиз фин къадагъа я».

Ада мад устаздивай хабар кьуна: «Жув хуьн патал за са гъилин устIарвал ийидани?» Ада жаваб гана: «Вири Аллагь Тааладал ихтибар ая ва Адавай ихтияр къачун тавуна ва та Ада ихтияр гудалди вуна са затIни хкямир. Вич тайин авунвай лукIрахъ къекъвез ризкьи элкъвезва. ЛукI лагьайтIа, вичин ризкьидихъ къекъвез, гьиниз фидатIа чин тийиз, вичивай-вич квахьзава. Нагагь абурукай сад (ризкьи ва я лукI) акъвазайтIа, муькуьди адахъ къекъведа. Гьавиляй лугьузва хьи, ризкьидихъ калтугун хъсан кар туш, гьикI жуван ризкьидихъ чалишмиш тахьунни хъсан кар туштIа. ЛукIран ризкьи кьве жуьредиз пай жезва:

1. Ви алахъун авачиз ваз къведай ризкьи, месела, ирс. И ризкьидин жуьредин патахъай лугьузва хьи, адан гуьгъуьна гьатун абурсуз кар я.

2. Вич атун патал алахъун лазим тир ризкьи. Гьахьняй ихьтин ризкьидин гьакъиндай лугьузва хьи, ам жагъуриз алахъун къиметлу яз гьисабзава».