Зугьа кпIунин лайихлувилер
Зугьа капI – им Пайгъамбардин кIеви суннат (суннатуль-муаккада) я. И кпIунин вахт рагъ экъечIна са жидадин (тахминан 3,5 м) виниз хкаж хьайила, яни рагъ экъечIна са зур сятинилай эгечIзава ва гьатта рагъ цавун аршдив агакьдалди давам жезва. Ам ийидай виридалайни хъсан вахт йикъан ¼ (кьудай са пай) фейила я.
Зугьа капI виридалайни тIимил яз кьвед ва виридалайни гзаф цIикьвед ракат ийизва. Ният: «Ният авуна за кьве ракатдин сувабдин Зугьа капI авуниз Аллагь патал». Сад лагьай ракатда «альФатигьадин» гуьгъуьнлай «ашШамси» ва «аль-Кафирун» сураяр ва кьвед лагьайда «аз-Зугьа» ва «аль-Ихлас» сураяр кIелун меслят къалурзава. Кьведалай гзаф ракатар ийиз кIанзавай инсанди гьар сад лагьай ракатда «аль-Кафирун» ва гьар кьвед лагьай ракатда «аль-Ихлас» сура кIелда. Къейд: инал лагьай сураяр чин тийизвай касди вири ракатра «аль-Ихлас» кIелайтIани турус жеда.
Чпин ризкьи артух хьана кIанзавайбуру Зугьа кпIунилай кьулухъ и дуьа кIелда: «Аллагьумма инна-з-зухIаа зухIаука, вальбагьаа багьаука, валь-джамаля джамалюка, валь-къуввата къувватука валь-къудрата къудратука, валь-‘исмата ‘исматука. Аллагьумма ин кана ризкъи фис-самаи фа-анзильгьу ва ин кана фи-льарзи фа-ахрижгьу, ва ин кана му’ассаран фа-яссиргьу, ва ин кана хIараман фа-тIагьгьиргьу, ва ин кана ба’идан фа-къаррибгьу, бихIакъкъи зухIаика, ва багьаика ва джамалика, ва къувватика, ва къудратика, атини ма атайта ибадакас-салихIин».
Таржума: «Я Аллагь ! Дугъриданни, Зугьа – Ви Зугьа я, гуьзелвал – Ви гуьзелвал я, иервал – Ви иервал я, къуват – Ви къуват я, къудрат – Ви къудрат я, къутармишвал (гунагьрикай) – Ви къутармишвал я. Я Аллагь ! Эгер зи ризкьи цаварал алатIа, Вуна ам анай зал авуд, эгер чилик кватIа – аникай хкуд, четиндиз къазанмиш жезвайди ятIа – регьятара, ам гьарамди ятIа - гьалал ая, яргъа аватIа – мукьвал ая. Ви Зугьадин, гуьзелвилин, иервилин ва къудратдин гьуьрметдай заз Ви хъсан лукIариз гайи хьтин няметар це!»
Зугьа кпIунин лайихлувилерикай лагьанвай гзаф гьадисар ава. Абурукай сада лагьанва: «Женнетдиз Зугьа лугьудай ракIар ава. Къияматдин юкъуз малаикди эвер гуда: «Эй гьакъисагъвилелди Зугьа капI авур Аллагьдин лукIар, куьн гьинава? Ибур куь варар я, Аллагьдин регьимдалди куьн аниз гьахь!» Аллагьдин Расулди лагьана: «Аллагь Таалади лугьузва: «Эй Адаман хва! Йикъан сифте кьиляй кьуд ракат капI ийиз кагьул жемир! Вуна абур авуртIа, за гьа йикъан эхирдалди ви кIвалахар кьилиз акъудда» (Абу Давуд).
Мад Пайгъамбарди лугьудай: «Гьар юкъуз Зугьа капI ийиз анжах туба ийизвай касдилай алакьда. Гьакъикъатда, ам туба ийизвай инсанрин капI я» (Гьаким).
ГьакIни, Аллагьдин Расулди лагьана: «Гьар юкъуз Зугьа капI ийизвай касдин гунагьрилай Аллагьди I гъил къачуда. Кьве ракат ийизвай кас кагьул инсан яз гьисабдач; кьуд ракат ийизвайди – вафалу инсанрикай жеда; ругуд ракат ийизвайди – йикъан къене гъамхажалатдикай азад жеда; муьжуьд ракат ийизвайди – диндар инсанрикай жеда; цIикьвед ракат ийизвай касдиз Аллагьди Женнетда къизилдикай къеле эцигда» (Ибн Мажа, Тирмизи).
Абдулла бин Джарада ахъайна: «Аллагьдин Расулди лагьана: «Мунафикьди Зугьа капI ийизвач ва ада «аль-Кафирун» сурани кIелзавач» (Дайлами). Заз чидай гьалда, гьар юкъуз Зугьа капI авун патал гьа и эхиримжи гьадис чаз бес жеда. Вич мунафикьдилай тафаватлу хьана кIанзавай инсанди Зугьа капI авурай. Къуй Аллагь Таалади чаз Пайгъамбардин суннадиз табий жедай къуват гурай!
ГЬАСАН АМАХАНОВ
