Сура аль-А`раф (Манийвилер)
эвел алатай нумрайра
- (Чна ракъурна) Мадьянвийрин патав абурун стха Шуайб. Ада лагьана (абуруз): «Эй зи халкь! Аллагьдиз ибадат ая, квез (амай инсанриз хьиз) Адалай гъейри маса худа авач эхир. Квез куь Раббидин патай делил атанва (зун Аллагьдин пайгъамбар тир делил). Дугъри хьухь, алцумдайла ва терезрал чIугвадайла (метягьар), инсанрин мал-девлет жуваз къачумир ва чилел явавал чукIурмир (имансузвал ва маса гунагьар ийиз), анал къайда турдалай кьулухъ (квез пайгъамбар атана). Им – куьн патал хъсан я, эгер куьн иман гъанвайбур ятIа (яни захъ инанмиш ятIа). (Ибн Аббаса лагьана: «Шуайб къведалди чил гунагьра гьатнавай ва чарадан эменни инсанрин арада гьалал яз гьисабзавай, ва гьамиша иви экъичзавай – ибур вири гьа явавал я (вичикай аятда лагьанвай). Шуайб атайла, ада инсанриз Аллагьдихъ ﷻ эвериз гатIумна, яни къайда тваз башламишна. Гьар гьи пайгъамбар хьайитIани вичин халкьдин патав атун – им дуьньяда къайда тунин эвел я» (аль-КъуртIуби)).
- Рекьерал ацукьмир, кичIерар гуз (инсанривай абурун мал-девлет къакъудда лугьуз) ва Аллагьдихъ инанмиш хьанвайбур Адан рекьелай алудиз (абур рекьида лугьуз кичIерар гуз) ва (дин) чIуру патахъ дегишариз алахъиз. РикIел хкваш, куьн гьикьван тIимил авайтIа, Ада лагьайтIа, куь кьадар гзаф авуна. Килиг, явавал чукIурзавайбурун нетижа гьихьтинди хьанатIа (квел къведалди, чпин пайгъамбардихъ инанмиш тахьайбурун)!
- Эгер квекай са пай зав гваз (куь патав) ракъурнавай затIунихъ инанмиш хьанватIа, муькуь пай инанмиш хьанвачтIа (адахъ), сабур ая, та Аллагьди чи арада къарар акъуддалди (вуж гьахъ ятIа, вуж ягъалмиш ятIа къалурдалди), Ам – виридалай хъсан (виридалай адалатлу) къази я хьи».
- Адан халкьдикай тир такабурлу девлетлуйри лагьана: «Я Шуайб, эгер вун чи диндиз (бутпересвилиз) хтун тавуртIа, чна вун ва вахъ галаз иман гъанвайбурни чи шегьердай чукурда». (А халкьдин девлетлуйри Шуайбаз кIеви истемишун авуна: я абуру чпин тапан дин кьабулда, я абур хайи чилерилай чукурда). Ада жузуна: «Эгер чаз кIан тахьайтIа?
- Нагагь чун куь диндиз хтайтIа, Аллагьди чун адакай къутармишайдалай кьулухъ, им Аллагьдал буьгьтен вегьин жеда. (Ина фикирда авайди Шуайбав акьван чIавалди абурун дин гвай лагьай чIал туш, вучиз лагьайтIа пайгъамбарар пайгъамбарвал къведалди ва адалай кьулухъ имансузвиликай хвенва). Чун куь диндиз (куь имансузвилиз) хкведач, эгер а кар (чун алчахарун ва гьакъикъи диндилай алудун) Аллагьдиз, чи Раббидиз, кIан тахьайтIа. Чи Раббиди чирвилелди (лап тамам) вири кьатIузва. Анжах Аллагьдик чна умуд кутазва. Чи Рабби! Чи ва чи халкьдин арада (адалатлувилелди ва) гьакъикъатвилелди (гьуьжетдин) къарар акъуд (ва чакай вуж гьахъ ятIа, вуж туштIа къалура), Вун – къарар акъудзавайбурукай виридалай Хъсанди я хьи».
- Адан халкьдикай тир имансуз девлетлуйри лагьана: «Эгер куьн Шуайбан гуьгъуьна аваз фейитIа (бубайрин дин туна), квез гьикI авуртIани зарар жеда».
- Абурал залзала атана ва абур чпин кIвалера ярх хьана (кьена).
- Шуайбахъ инанмиш тахьайбур (имансузар) (чпин кIвалера а саягъда терг авуна хьи), на лугьуди абур ана гьич са чIавузни яшамиш хьайиди туш, ва Шуайбахъ инанмиш тахьайбуруз (чпиз) зарар хьана (кьве дуьньядани).
- (Шуайбаз вичин халкьдин кьилел атай жаза акурла) Ам абурухъай элкъвена ва лагьана: «Эй зи халкь! За квел зи Раббиди ракъурайди (ва Адан вагьйу) агакьарна ва за квез рикIин сидкьидай насигьат авунай. Зун имансуз инсанрин гьакъиндай гьикI пашман жеда кьван (чпин терсвиляй гьакъикъат кьабул тавур)?»
- Чна гьи хуьруьз пайгъамбар ракъурнайтIани, Чна гьамиша адан агьалийриз кесибвал ва азарар ракъурзавай, абуру тIалабдайвал (Аллагьдивай, туба авуна ва гьакъикъи иман гваз).
- Ахпа Чна абуруз четинвал абадвилелди дегишарзавай ва булвал жезвай. А чIавуз абуру лугьудай: «Чи ата-бубайрин кьилелни (ара-бир) кесибвал ва азарар къведай (чи кьилел къвезвай бедбахтвилер чи гунагьар себеб яз жезвачир, ам инсанриз жезвай адетдин кар я)». Чна абуруз жаза бейхабардиз ракъурзавай, абуру гьатта гьиссзавачир (жаза мукьва хьанвайди).
- Нагагь (пайгъамбарри эвер гайи) хуьрерин агьалияр инанмиш хьанайтIа (имансузвал ва муьтIуьгъ тахьун тунайтIа) ва игьтиятвал авунайтIа (гунагьар авуникай), Чна абуруз цаварай ва чиляй берекат ачухдай (марфарин ва недай суьрсетдин тегьерда аваз). Амма абур инанмиш тушир (пайгъамбаррихъ) ва Чна абуруз жаза гузвай абуру къазанмишайдай (хкягъайдай – имансузвал ва гунагьар).
- Яраб хуьрерин агьалийри (явавиле гьатна) чеб хатасуз яз гьиссава жал, Чи жаза абурал (бейхабардиз) йифиз, абур ксанвайла агакьуникай?
- Яраб хуьрерин агьалийри чеб хатасузвиле гьиссзава жал, Чи жаза абурал (бейхабардиз) пакамаз, чпин рикI аладардайла (лап къайгъусузвиле авайла) агакьуникай?
- Яраб абуру чеб Аллагьдин ахтармишунрикай (четинвилералди ва хушбахтдаказ яшамиш хьуналди, ахпа жаза гуналди) хатасузвиле гьиссзава жал? Аллагьдин ахтармишунрикай (ва Адан жазадикай) чеб хатасузвиле гьиссзавайди анжах зарар жезвай инсанар я (кьве дуьньядани бахтсузвал кьисмет хьанвайбур).
- Яраб (терг авур) виликдай яшамиш хьайибурувай чилер ирсиниз атайбуру (Меккадин къерехрив гвай) аннамишзавач жал, эгер Чаз кIан хьанайтIа, абуруз гунагьрай жаза гудайди? Чна абурун рикIериз муьгьуьр язава (абуруз иман хьана кIан тахьана), гьавиляй абуруз ван къвезвач (насигьатрикай менфят жезвач ва виликдай хьайи инанмиш тахьай халкьар телеф хьуникай тарсар хкудиз жезвач).
- 101. Чна ваз а шегьеррикай (Нугьан халкьар, адитар ва самудянар яшамиш хьайи) кьисаяр ахъайзава. Абурун пайгъамбарар абурун патав делилар (ва мужизатар) гваз къвезвай. Амма абуруз инанмиш жез кIанзавачир акьван чIавалди (пайгъамбаррин гафарин гьакъикъивал тестикьарзавай мужизатар аквадалди) таб яз гьисабзавай шейэрихъ. ГьакI Аллагьди имансузрин рикIериз лап кIевиз) муьгьуьр язава.
- Абурукай (а инсанрикай) чIехи пай гайи гафуниз вафалу яз амукьнач (руьгьер халкь авур чIавуз абуру гайи весидиз). Гьакъикъатда, абурукай чIехи пай гунагькарар я (дуьз рекьелай алатнавай).
- Абурулай кьулухъ (виликдай тIварар кьур пайгъамбаррилай) Чна Чи лишанар (ва мужизатар) гваз Муса ракъурна Фиръаванан ва адан девлетлу инсанрин патав, амма абуру хиянатвал авуна (абур кьабул тавуна). Килиг садра, (а) пис инсанрин нетижа гьихьтин (зегьле ракъурдайди) хьанатIа!
- (Фиръаванан патав атайла) Мусади (адаз Аллагьдихъ инанмиш хьунихъ эвер гун патал гьасятда) лагьана: «Я Фиръаван! Зун – алемрин Раббиди (ракъурнавай) пайгъамбар я. 105. За Аллагьдикай анжах гьакъикъат лугьун лазим я. Зун куь патав куь Раббидин лишан (зи дуьзвал субутарзавай делилар ва мужизатар) гваз атанва. Захъ галаз Исраилан несилар ахъая (чувудар азад ая)». («Захъ галаз Исраилан несилар ахъая»: Египетда авай чувудар Юсуф пайгъамбардин патав куьч хьанвай ва ана яшамиш жез амукьнавайбурун несилар тир. Фиръаванакай пачагь хьайила, ада абур лукIвилик кутуна ва абурун зегьмет ишлемишна, Мусадиз лагьайтIа, вичин халкь абурун ата-бубайрин чилерал акъудиз кIанзавай).
- Ада (Фиръавана) жаваб гана: «Эгер вун лишан гваз атанватIа (ви Раббидин патай, вуна тестикьарзавайвал), ам къалура (ва чна ви гьахъвал хиве кьада), нагагь вуна дуьз лугьузватIа (ам тестикьарун лазим я)».
- Ада гадарна (чилел) вичин аса ва ам халис гъуьлягъдиз элкъвена.
- Ахпа ада гъил хкудна (хъуьчIуькай) ва ам (гьамишан хьтин тушир) лацу хьана (ва къати экв чукIурдайди) килигдайбуруз.
- (И мужизатар акурла) Фиръаваназ мукьва тир ксари лагьана: «Гьакъикъатда, ам – кар алакьдай суьгьуьрчи я.
- Адаз (и суьгьуьрдалди) куьн куь чилелай (Египетдай) чукуриз кIанзава. Куьне (адаз) вуч (авун) буйругъда?
- (Меслят гъана) Абуру жаваб гана: «Вил алаз акъваз адан ва адан стхадин (Гьарунан) патахъай (гьеле къарар акъудмир) ва шегьерриз кIватIдай ксар (хабар гудайбур) ракъура (вири кар алакьдай суьгьуьрчияр кIватIунин малумат гваз).
- Ви патав гъурай вири чизвай (ва гзаф хъсан) суьгьуьрчияр».
- (Санал кIватIнавай) Суьгьуьрчияр Фиръаванан патав атана ва лагьана: «Эгер чун гъалиб хьайитIа (Мусадал), чаз (чIехи) пишкешар гун лазим жеда (гьакI тушни кьван?)!»
- Ада жаваб гана: «Эхь, (нагагь куьн гъалиб хьайитIа, квез неинки пишкешар гуда, гьакIни) квекай мукьва ксар жеда (заз)».
- (Суьгьуьрчийри) Лагьана: «Я Муса! Я вуна (сифтедай) гадарда (жуван аса), я (сифте) чна гадарда».
- (Мусади) Жаваб гана: «(Сифте куьне) Гадара!» Абуру гадарайла (чпин епер ва асаяр), инсанар суьгьуьрда туна, абуруз кичIе гана, чIехи суьгьуьрчивал авуна (абурун кьиле туна хьи, гьакIан буш хиял туш авунвайди, халис аламат я).
- Чна Мусадин кьиле туна: «Гадара жуван аса!» (Ада вичин аса гадарнамазди) Ада (гъуьлягъди) абурун буш хиялар туькьуьниз хьана.
- Гьакъикъат дуьздал акъатна ва абуру (суьгьуьрчийри) авур (абурун кьуьруькрин ва буш хиялрин) таб ачух хьана.
- ГьакI абур (Фиръаван ва адаз мукьва ксар) ана магълуб хьана ва беябур хьана хтана.
- Гьа вахтунда суьгьуьрчийри сажда авуна.
- Абуру (гьеле пакамаз инанмиш тушир суьгьуьрчияр тирбуру) лагьана: «Чун инанмиш хьана алемрин Раббидихъ,
- Мусадин ва Гьарунан Раббидихъ».
КьатI ама.
