Къуръандин «аль-Бакъара» сура
эвел алатай нумарайра
62. Гьакъикъатда, инанмиш хьайи чувударни (Иса къведалди Мусадин уммат), хашпересарни (Ислам къведалди Исадин уммат), сабиярни, чеб Аллагьдихъ ва Дувандин йикъахъ инанмиш хьайи ва адалатлу крар авур – абуруз (тайин авунва) пишкеш абурун Раббидин патав. Абуруз кичIевал вуч ятIа чир жедач ва абур пашман жедач.
(«Сабийрин» гьакъиндай алимри гьар жуьредин фикирар лугьузвай: 1) ам дин авачир десте я; 2) абуру Забурдиз гьуьрмет ийизва; 3) абуру малаикриз ибадат ийизва. Имам Маржаниди кхьенва: «…Лугьузва хьи, сабийри анжах Идрисан пайгъамбарвал кьабулзавай ва анжах адан Пак Ктабдихъ инанмиш тир. Абуру малаикриз гьуьрмет ийизвай ва чпин инанмишвилер чуьнуьхзавай. Абу Гьанифади лугьудай хьи, абуру цава авай затIариз ибадат ийизвачир, амма анжах абуруз гьуьрмет ийизвай, гьикI мусурманри Кябедиз гьуьрмет ийизватIа. Абу Юсуфа ва Мугьаммада гьисабзавайвал, сабийри абуруз (цава авай затIариз) ибадат ийизвай. Абу Гьанифади гьисабзавайвал, сабияр Ктабдин инсанрик акатзавай, амма адан кьве сухтадини абур бутпересар я лугьузвай» («Тазкира аль-муниб…»).
63. Ингье Чна квевай гаф къачуна (куьне Тавратдин вири эмирар кьабулда лагьана) ва куь винел хкажна (дагъ) Синай (ва Чна лагьана): «Чна квез гайидал кIевиз акъваз ва куьн хуьдайвал (жазадикай) ана авай вири затIар рикIел хуьх».
64. Ахпа адалай кьулухъ куьне инкар авуна (гайи гаф тамамарун), ва эгер Аллагьди квез Вичин жумартвал ва регьим тавунайтIа, (Ада квелай гъил къачудачир ва) квез гьар гьикI хьайитIани зарар жедай.
65. Шаксуз, квез чизвай квекай ни чIурнатIа (эцигнавай къадагъа балугъар кьун патал) киш юкъуз. Ва Чна квез лагьана: «Маймунар хьухь алчах!»
66. Чна идакай вилиз аквадай жаза авуна абуруз чпиз ва гуьгъуьнин несилриз, ва гьакIни (и жаза жеда) Аллагьдихъай кичIебур патал насигьат.
67. Ингье Мусади вичин халкьдиз лагьана: «Гьакъикъатда, Аллагьди квез эмир гузва кал тукIвадайвал» Абуру жузуна: «Вун чал хъуьрезвани?» Ада (Мусади) жаваб гана: «Аллагьди зун хуьрай авамрикай (Аллагьдин эмиррал хъуьредай) сад хьуникай».
68. Абуру лагьана: «Чи патахъай ви Раббидивай тIалаб (ва) къуй чун гъавурда турай, ам гьихьтинди ятIа». Ада (Мусади) лагьана: «Ада (зи Раббиди) лагьана хьи, ам я кьуьзуьди туш, я жегьилди, абурун арада авай юкьван яшдинди я. Квез эмирнавай кар ая!»
69. (А чIавуз) Абуру лагьана: «Чи патахъай ви Раббидивай тIалаб (ва) къуй чун гъавурда турай, ам гьихьтин рангунинди (хьун лазим) ятIа». Ада лагьана: «Ада (зи Раббиди) лугьузва хьи, а кал (хьун лазим я) вилер шадардай акъатай хъипи рангунинди».
70. Абуру лагьана: «Чи патахъай ви Раббидивай тIалаб (ва) къуй чун (генани хъсандиз) гъавурда турай, ам гьихьтинди ятIа, вири калер (юкьван яшдин ва хъипи рангунин) чаз сад-садаз ухшарбур хьиз аквазва хьи. Эгер Аллагьдиз кIан хьайитIа, гьакъикъатда, чна жагъурда (гьа кал ва ам) дуьз къарар (жеда). (Къуръандиз баян гузвайбуру кхьизвай хьи, им абуру чеб Аллагьдин ﷻ эмирдиз гьасятда табий хьанач лугьуз гьайиф чIугун къалурун тир. Гьадисда лугьузва хьи, эгер абуру а гафар лагьаначиртIа, Аллагьди ﷻ абуруз герек кал жагъурдай мумкинвал гудачир (КъуртIуби))».
71. Ада лагьана: «Гьакъикъатда, Ада (зи Раббиди) лугьузва хьи, а кал гъилив вердишарнавайди туш (викIиник квайди туш ва залан кIвалахра ишлемишзавайди туш), вичи чил цадайвал ва цанвай никIиз яд гузвайди туш. (Адак) Нукьсанар квач ва лишанар алач». Абуру лагьана: «Гила вуна гьакъикъат гъана (ва чун гъавурда акьуна! Вуна вири крарин гъавурда туна!)». Ва абуру (яргъалди къекъуьнар авурдалай кьулухъ ам маса къачуна ва адахъ адан хамуна гьикьван гьакьнатIа, гьакьван къизилар гана, ва) ам тукIуна, амма акI тавуниз абур лап мукьва хьанвай.
72. (Эй чувудар!) Ингье куьне инсан кьена ва сада-сад тахсирлу ийиз хьана (ам кьиникьа). Амма куьне чуьнухзавай затI (гьа жергедай яз итим кьейи кас) Аллагьди дуьздал акъудзава.
73. Чна лагьана: «Ам (кьенвайди) адан паюналди ягъ. (Ахпа кьенвайдал чан хтана) ГьакI Аллагьди кьенвайбурал чан хкизва ва квез Вичин лишанар къалурзава, куьне аннамишдайвал (Аллагьдин Къудратлувал).
74. Адалай кьулухъ (квез акур, кьейидал чан хкай хьтин, гьейран ийидай аламатризни килиг тавуна) куь рикIер ажугълу хьана ва къванериз ухшар хьана, ва я адалайни кIеви. Гьакъикъатда, къванерин арада чпяй булахар акъатзавайбур ава. Абурун арада ахьтинбур ава хьи, абур пад жезва ва абурай яд авахьзава. Абурун арада ахьтинбур ава хьи, абур аватзава (виняй) Аллагьдихъай кичIевиляй. Куьне ийизвай са карни Аллагьдихъай чуьнуьх жезвач.
75. Ва куьне (иман гъанвайбуру) умуд ийизвани абур (чувудар) квехъ агъада лагьана, чпин арада Аллагьдин Каламдин ван атай десте авайтIани, амма ахпа, адан манадин гъавурда акьурдалай кьулухъ, абуру къастуналди ам чIурувилихъди дегишарай?!
76. Иман гъанвайбур гьалтайла абуру лугьудай: «Чна иман гъанва». Амма чеб-чпихъ галаз кьилди амукьайла, абуру лугьудай: «Яраб Аллагьди квез ачухай затI (Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ ерийрикай) куьне абуруз ахъайда жал, абуру куь Раббидин вилик (Дувандин юкъуз) ам квез акси яз делил хьиз гъида эхир? Яраб куьн гъавурда акьазвач жал (и кардин)?»
77. Яраб абуруз (чувудрикай тир мунафикьриз ва гьакIни Таврат чIурувилихъ дегишарзавайбуруз) чизвач жал, Аллагьдиз абуру чуьнуьхзавай (рикIе) ва ачухдиз ийизвай (иман гъанвайбурун вилик) вири крарикай хабар авайди?
78. Абурун арада савадсуз инсанар ава, чпиз Ктаб чин тийизвай, (чеб инанмиш жезвай анжах) рикIин хиялрихъ (ва якъин тушир ихтилатрихъ), ва абуру анжах гьакI фикир ийизва (кIеви чирвилер авачиз).
79. Бедбахтвал жеда а ксариз, ни Ктаб чпин гъилералди (ам чIурувилихъди дегишарна) кхьизватIа ва ахпа лугьузватIа: «Им – Аллагьдин патай я», - адахъ усал къимет къачун патал. Бедбахтвал (Араб чIала «вайлюн» гаф «бедбахтвал» лагьай чIал я. ГьакIни ам Жегьеннемда авай дагьардин ва я фурун тIварни я. Саляфри агакьарна хьи, а дагьардин кIаниз агакьдалди кафир яхцIур йисуз аватда (Багави)) жеда абуруз чпин гъилери кхьейдай! Бедбахтвал жеда абуруз чпи къачурдай (адахъ)! (И аятди Шариатда дегишвилер, чIурувилер ва алаваяр туникай игьтиятлу ийизва. И аятдин игьтиятвал дин чIурзавай, ам дегишарзавай ва ада цIийивилер твазвай гьар са касдиз талукь я (КъуртIуби). И аятда – Шариатдин ачух текстер, чи алимри къалур тавур манаяр гуз, чIурувилихъ дегишариз фикир ийизвай гьар са касдиз къурхувал ава).
80. Абуру лугьузва: «ЦIай (Жегьеннемдин са вахтундани) чахъ галукьдач, белки анжах са шумуд юкъуз» (Чувудар инанмиш тир, чпи данадиз ибадат авур кьадар йикъарилай гзаф тушиз чеб Жегьеннемда жеда лагьана). (Я Мугьаммад) Лагь: «Куьне Аллагьдивай гаф къачунани кьван (квез жаза гудач лагьана)? Аллагьди са чIавузни Вичи гайи гаф чIурзавайди туш хьи! Я тахьайтIа квез чин тийизвай крарикай куьне Аллагьдал буьгьтенар вегьезвани?»
81. Амма ваъ! (ЦIу куьн гьар гьикI хьайитIани куда, вучиз лагьайтIа) Писвал авурбур ва чпин гунагьра акIайбур (рекьидалди туба тавуна ва Аллагьдин вилик имансуз яз акъвазайбур) – абур ЦIун (Жегьеннемдин) агьалияр я. Абур ана гьамишалугъ яз амукьда (ва гьич са чIавузни къутармиш жедач).
82. Иман гъанвайбур лагьайтIа, хъсан крар авур, абур – Женнетдин агьалияр я. Абур ана гьамишалугъ яз амукьда.
83. Ингье чна Исраилан несилривай гаф къачуна: Аллагьдилай гъейри садазни ибадат ийимир, диде-бубайрихъ, мукьвабурухъ, етимрихъ ва кесибрихъ галаз хъсан рафтарвал ая, инсанриз хъсан гафар лагь (жуван фикирар лугьун патал хъсан ва хъуьтуьл гафар хкягъуналди), (тамамдиз) капI ая ва закат це. (Эй чувудар! Сифте куьне гаф ганай и эмирар кьилиз акъудда лагьана) Ахпа куьн элкъвена (гайи гаф чIурна), квекай са тIимилбур квачиз, ва хиве кьунач (ам тамамарун).
84. Ингье Чна квевай (чувудар) гаф къачуна: сада-садан иви экъичмир ва сада-сад куь кIвалерай чукурмир. Ахпа куьне ам хиве кьуна (гайи гаф тамамарда лагьана) ва шагьидвал авуна.
85. Амма ахпа куьне сада-сад яна рекьиз эгечIна ва, сада-садаз гунагьда ва душманвиле куьмек гуналди, квекай са пай абурун кIвалерай акъудна. Амма эгер абур куь патав есирар хьиз къвез хьайитIа, куьне абур пул гана азадзавай (квез Тавратда гьикI эмирнавайтIа). Амма квез абур чукурун къадагъа авунвай эхир. Яраб куьн Ктабдин (Тавратдин) са паюнихъ инанмиш жез ва муькуь пай инкар ийизва жал? АкI ийизвайдаз, эвез яз дуьньядин уьмуьрда беябурчивал жеда, амма Дувандин юкъуз абуруз генани кIеви жаза гуда (Жегьеннемда). Куьне ийизвай крарикай Аллагьдихъай чинеба хуьз жедай са затIни авач. (И аятда Авс ва Хазраж тайифайрин арада жезвай дяведа мукьвал-мукьвал арадал къвезвай гьалдикай лугьузва. Бану Къурайза Авс тайифадин патал алаз экъечIзавай, Надир лагьайтIа – Хазраж тайифадин. Абуру сада-садаз акси яз дяве ийизвай ва идалди Тавратдин эмирар чIурзавай, амма, абурукай са кас есирда гьатайла, Тавратдин эмирдал бинелу яз, пулунихъ чпин динэгьлияр азад ийизвай. Абуру, чеб бутпересар тир ва Аллагьдикай, пайгъамбаррикай, Дувандин йикъакай, Жегьеннемдикай ва Женнетдикай са чирвални авачир, чпи икьрар кутIуннавайбуруз куьмек гун патал чпи-чеб рекьинни ийизвай. Бутпересар патал абуру чеб хьиз Аллагьдихъ ﷻ инанмишбур рекьизвай. И аятда Аллагь Таалади Мединадин чувудрин и чIуру тежриба пислемишна. Ам ракъурунин себеб гьа ихьтинди я).
КьатI ама.
