Сура ат-Тауба (гъил къачун тlалабун)

Эвел алатай нумрада

21. Абур Раббиди шадарда Вичин регьимдалди ва разивилелди, ва (Женнетдин) багълара гьамишалугъ няметар гуналди.

22. Абур ана гьамишалугъ амукьда. Гьакъикъатда, Аллагьдин ﷻ пишкеш (суваб) зурбади я.
23. Эй, иман гъанвайбур! Куьне куь бубаяр ва стхаяр куьмекчияр (кlанибур) яз кьамир, эгер абуру имандин паталай имансузвал хкянатlа. Абурукай чпиз куьмекчияр кьурбур залумар (адалатсузбур) я.
24. Вуна лагь (эй, Мугьаммад ﷺ): «Эгер куь бубаяр, гадаяр, стхаяр, мукьва-кьилияр, куьне къазанмишай эменни, квез зарар гуз (жез) кичlезвай алвер, куьн рази тир кlвалер – ибур вири Аллагьдилай ﷻ, Адан Расулдилай ﷺ ва Адан рекье чlугвазвай женгинилай кlан ятlа, куьне гуьзет Аллагьдин ﷻ эмир (им ахьтин инсанриз гузвай къурху я). Ва Аллагьди ﷻ гунагькарар дуьз рекьел эцигзавайди туш».
25. Аллагьди ﷻ квез гзаф чкайра куьмек гана (куьн гъалиб хьана Бадр гъазаватда, Бану Къурайза ва ан-Назир къебилайрихъ галаз хьайи женгерани) ва (рикlел хкваш гъалибвал) Гьунайндин юкъуз (Мекка ва Тlаиф шегьеррин арада авай дереда, яни гьижрадин 8-йисуз шавваль вацра хьайи куь женг Хавазиндихъ галаз) гьа вахтунда куьне куь гзаф кьадардалди шадвал ийизвай, амма адакай (кьадардикай) квез хийир хьанач. Чил квез дар хьана, гьатта ам гегьеншди ятlани (квез пис кичlе хьана) ва ахпа куьн (куь гзаф пай) дяведин майдандилай хъфена.
26. Ахпа Аллагьди ﷻ Вичин Расулдал ﷺ ва муъминрал секинвал (мягькемвал) ракъурна (ва абур Пайгъамбардин ﷺ кьилив хтана). Ва Ада акван тийизвай (малаикрин) кьушун авудна (цаварилай), ва имансузриз азабар гана (абур есирда кьуна ва я кьена). Гьа ихьтинди я имансузрин жаза! (И аятда Меккадинни Тlаифдин арада авай Гьунайн дереда кьиле фейи женгиникай ихтилат физва. Мекка къачурдалай кьулухъ, Рамазан вацран эхирдай Аллагьдин Расул ﷺ цlукьуд агъзур асгьабдикай ибарат тир кьушундин кьиле аваз Хавазин ва Сакъиф къебилайриз акси яз дяведиз фена. Абурун аскеррин кьадар анжах кьуд агъзур тир. Чпин кьадардин артухвал акурла бязи асгьабри икl лагьана: «Чун акьван гзаф ава хьи, къе чун магълуб жедач!» Абуру чпин кьадардикай даях кьуна. Амма женг лап инсафсузди хьана. Мусурманри чпин кьадардин артухвилик умуд кутурвиляй, Аллагьди ﷻ абур магълуб жедайвал авуна. Вири инихъ-анихъ катиз гатlумна. Бязибур гьатта Меккадиз агакь хъувуна. Анжах Аллагьдин Расул ﷺ вичин къатирдал алаз женгинин юкьвал аламай).
27. Ахпа Аллагьди ﷻ гъил къачуда Вичиз кlандайбурулай, бес Аллагь Гъил Къачузвай ва Регьим Ийизвайди я хьи (иман гъайибуруз). (Гьа арада Аллагь Таалади малаикрин кьушун ракъурна. Амма абур дяве авун патал ваъ, анжах кафирриз кичlе гун патал атанвай. Бадр женгинилай гъейри мад гьич садрани малаикри дяведа иштирак авурди туш (Бадр женгина абуру имансузар чпин тураралди ягъиз кьенай). Гьунайн гъазаватдин юкъуз мусурманри ругуд агъзур кас есирда кьунай. Гьакlни абуру душмандивай гзаф кьадар девеяр, лапагар ва маса эменни чпиз вахчуна. Бязи есирри Пайгъамбардин ﷺ вилик Ислам кьабулна).
28. Эй, иман гъанвайбур! Гьакъикъатда бутпересар чирк (нежес) я. (Яни абурун инанмишвилин тегьер алчахди я). Гьавиляй и йисалай (гьижрадин кlуьд лагьай йисалай) кьулухъ къуй абур аль-Гьарам мискlиндив агат тавурай (адаз гьахь тавурай). (Бязи муфассирри (Къуръандиз баян гузвай алимри) гьисабайвал, и аятди абуруз (кафирриз) гьаж ва умра къадагъа ийизва. Амма гзаф пай алимри гьисабзавайвал, и аятди имансузриз аль-Гьарамдиз гьахьун кlевелай къадагъа ийизва). Эгер квез кесибвилихъай кичlезватlа (абурухъ галаз алвер тавурла кесиб жез), (квез чир хьухь) Аллагьди куьн девлетлу ийида Вичин жумартвилелди, Адаз кlан хьайитlа (ва Ада акl авуна квез имансузрин винел гъалибвал гайила ва абурал жизья (налог) эцигайла). Ва, гьакъикъатда, Аллагь – Чидайди, Арифдарди я.
29. Дяве ая Аллагьдихъ ва Къияматдин йикъахъ инанмиш тушир, чеб ктабдин инсанрикай тир ксарихъ галаз (хашпарайрихъ ва иудейрихъ галаз женг чlугу, та абуру Пайгъамбар ﷺ кьабулдалди), Аллагьди ва Адан Расулди къадагъа авунвайди гьарам яз гьисаб тийизвай (мисал яз, чехир), гьакъикъи диндиз (Исламдиз) табий тежезвай, та абуру (хашпарайрини иудейри) чпин хушуналди жизья гуз гатlумдалди, агъуз гьалда аваз (Исламдин къарарриз муьтIуьгъ хьун мажбур яз).
30. (Бязи) Иудейри лагьана: «Узайр – Аллагьдин хва я». Хашпарайри лагьана: «Масигь (Иса) – Аллагьдин хва я». Абурун сиверай акъатзавай гафар вилик девирра яшамиш хьайи кафиррин гафариш тешпигь я. Аллагьди абур терг авурай! Гьи тегьерда абур алдатмишарнаватlа аку (ва абур гьакъикъатдивай яргъа я).
31. Абуру чпиз Аллагьдихъ галаз санал реббияр яз раввинар (чувудрин фекьияр) ва кешишар (хашпарайрин фекьияр) кьуна (яни гьалал-гьарамдин патахъай абур кешишри акъудзавай къарарриз муьтlуьгъ хьана), гьакlни (абуру худадин дережадиз акъудна) Масигь (Иса) Марьяман хва. Бес абуруз эмир авунвай хьи (Тауратда ва Инжилда) ибадат авун тек са Худадиз, Вичелай гъейри мад ибадатдиз лайихлуди авачир. Михьи я Ам Адаз барабар ийизвайбурукай!
32. Абуруз Аллагьдин экв (къанун ва делилар) хкадриз кlанзава чпин мецералди (гафаралди). Амма Аллагьди абурув акl ийиз тадач ва Вичин экв (нур) тамамарда (гьакъикъи дин михьиз, адан эхирдалди ачухда), гьатта (и кlвалах) имансузриз бегенмиш туштlани.
33. Ада (Аллагь Таалади) Вичин Расул (Мугьаммад ﷺ) дуьз рехъ къалурдайди яз ва гьакъикъи дин гваз ракъурна, ам маса динрин винел хкаждайвал, гьатта (и кlвалах) имансузриз бегенмиш туштlани.
34. Эй, иман гъанвайбур! Гьакъикъатда, гзаф пай раввинри ва кешишри къанунсуз тегьерда инсанрин эменни незва ва (абур) дуьз рекьелай (Аллагьдин диндилай) алатзава. Къизилни гимиш кlватlзавай ва абур Аллагьдин рекье харж тийизвайбуруз вуна (Мугьаммад ﷺ) шад хабар це – абуруз тlардай азабар гуда. (Инал закат гун ферз тир девлетрикай ихтилат физва. Гьадисда лагьанва: «Вичелай закат гузвай эменни, гьатта ам чилин кlаник кваз хьайитlани, хазина яз гьисабзавач. Амма вичелай закат тагузвай эменни, гьатта ам ачух чкадал алатlани, хазина яз гьисабзава» (Байгьакъи). Бязи асгьабри, мисал яз, Абдуррагьман ибн Ауфа ва Тlальгьади эменни кlватlзавай ва абур алвердал машгъул тир. Гьа кардай абуруз садани туьгьметар авунач. Гьакl ятlани девлет кlватl тавун хъсан яз гьисабзава (Насафи)).
35. А юкъуз (Къияматдин юкъуз) абур (кlватlнавай девлетар) Жегьеннемдин цlа куда ифидалди ва абуралди тагъмаяр эцигда (иесийрин) пелерал, къваларал ва далуйрал. (Абуруз лугьуда:) «Ингье куьне квез кlватlайди. Дадмиш ая (жаза) куьне кlватlайдан!»
36. Аллагьдин варцарин кьадар (йисан къене) цlикьвед я. Гьакl кхьенвай Аллагьдин Ктабда (Хуьзвай Кьуларал) цаварни чилер халкь авур юкъуз. Кьуд абурукай къадагъа алайбур я (Зуль-къаада, Зуль-гьижа, Мугьаррам, Ражаб). (И варцара дяве авун къадагъа я. Гзаф пай алимрин фикирдалди гуьгъуьнлай и къадагъа Аллагьди ﷻ алудна. Амма и варцара ибадат авур ва чеб гунагьрикай хвейи мусурманриз артух сувабар кхьизва). Им дуьз дин я, гьавиляй куьне а варцара (къадагъа алай) жува-жуваз зулум ийимир (Аллагьдиз аси хьуналди). Дяве ая бутпересрихъ галаз куьн вири санал кlватl хьана (вири варцара) гьикl абуру квехъ галаз женг чlугвазватlа вирида санал. Ва квез чир хьухь, Аллагь Вичихъай кичlезвайбурухъ гала (абуруз Ада куьмек гузва).
37. Къадагъа алай варз масадал хутахуни (жагьилиядин, Ислам къведалди авай девирда бутпересри, мисал яз, Мугьаррам варз Сафардал хутахзавай ва Мугьаррамдиз дяве ийизвай) имансузвал анжах артухарзава. Са йисуз абуру ам (къадагъа алай варз) къадагъа алачирди яз малумарзава, амма маса йисуз ам къадагъа алайди яз малумар хъийизва, Аллагьди къадагъа авунвайбурун (варцарин) кьадар дуьзди жедайвал (кьуд варз). Аллагьди гьарам авунвайди абуру гьалаларзава ва чlуру амалар абуруз гуьрчегбур хьиз аквазва. Аллагьди кафирар дуьз рекьел эцигзавайди туш.
38. Эй, иман гъанвайбур! Квез Аллагьдин рекье женг чlугун патал эвер гайила, вучиз куьн чиле акlанвайбур хьиз акъваззава (ва жигьаддиз физвач)? Куьн дуьньядин уьмуьрдилай рази яни гьамишалугъ уьмуьрдин паталай? Амма дуьньядин уьмуьрдин няметар гьамишалугъбурухъ (Женнетдин няметрихъ) гекъигайтlа, лап тlимилбур я.
39. Куьн экъечl тавуртlа (дяведиз Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз) Аллагьди квел тlардай жаза ракъурда ва куь паталай маса инсанар (халкь) ийида. Куьне Адаз (Аллагьдиз ﷻ ва Адан Расулдиз ﷺ) гьич са куьналдини зарар гудач. Ва Аллагьдивай вуч хьайитlани ийиз жезва.
40. Куьне адаз (Пайгъамбардиз ﷺ) куьмек тагайтlа, бес Аллагьди адаз куьмек ганай (исятдани адаз куьмек гуда), имансузри ам акъудна чукурай (Меккадай экъечlун мажбур авур) вахтунда. Ам магъарада авай кьведакай сад тир. Ада вичин рекьин юлдашдиз (Абу Бакраз, бутпересар лап мукьув хьайила) лагьана: «Пашман жемир, Аллагь чахъ гала (ва Ада чаз куьмек гуда). Ва Аллагьди адал (Пайгъамбардал ﷺ ва Абу Бакрал) секинвал (мягькемвал) ракъурна ва ам (Пайгъамбар ﷺ) кlеви авуна вилериз таквадай кьушунралди (малаикралди магъарада ва женгина). Аллагьди бутпересрин гафар (имансузвилихъ эвер гузвай) агъуз авуна ва Аллагьдин келима виридалайни виниз акъудна. (Инал Пайгъамбар ﷺ Абу Бакрахъ галаз санал Меккадай Мединадиз куьч хьайи къайдадикай ихтилат физва. Абур пуд юкъуз Савр дагъда авай магъарада чуьнуьх хьанвай. Абу Бакра ахъайна: «Зун Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз санал магъарада авай чlавуз бутпересрин къадамар чи кьилел алай. Гьа арада за лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, абурукай сада кьванни кьил агъузайтlа, чун аквада», – гьа арада ада заз жаваб гана: «Эй, Абу Бакр, вуна вуч фикирзава кьведакай чпихъ галай пуд лагьайди Аллагь тир?». Са сеферда Пайгъамбарди ﷺ Абу Бакраз икl лагьана: «Вун зи юлдаш тир магъарада ва вун зи юлдаш жеда Гьавиздин патав» (Тирмизи).

Кьатl ама.

«Калям шариф» (Къуръандин манайрин таржума) ктабдай