Къуръандин «Алю Имран» сура
Къуръандин «Алю Имран» сура
эвел алатай нумарайра
100. Эй иман гъанвайбур! Эгер куьн Ктаб ганвай (ва куьн Исламдилай алудиз кIанзавай) инсанрин дестедиз муьтIуьгъ хьайитIа, абуру куьн, куьне иман гъайидалай кьулухъ, имансузриз элкъуьрда.
- Куьн гьикI инанмиш жедач кьван, квез Аллагьдин аятар кIелдайла ва куь арада Адан Пайгъамбар авайла? Ни Аллагьдин (дин) кIевиз кьунватIа, ам дугъриданни дуьз рекьел эцигнава.
- Эй иман гъанвайбур! Аллагьдихъай кичIе хьухь (Адан эмирар кьилиз акъудиз ва Ада къадагъа авур затIарихъай кьил къакъудиз), Адахъай гьикI кичIе хьун лазим ятIа (Адаз гьамиша муьтIуьгъ хьухь ва Адан гафуниз яб тагана тамир, Адаз зикир ая ва ам рикIелай алудмир, шукур ая ва шукур тийидайбурукай жемир (Ибн Касир)) ва анжах мусурманар яз йикь (яни Ислам а саягъда кIевиз яхъ хьи, кьиникь атай вахтунда куьн мусурманар яз жедайвал)!
- Куьне вирида Аллагьдин дин кIевиз яхъ ва чара жемир. (Аятда гафба-гаф лугьузва: «Аллагьдин еб яхъ». Им Ислам маса манадалди къалурун я – иман гъанвайбур сад ийизвай Аллагьдин дин. Ам, Аллагьдин Ктаб ва Пайгъамбардин ﷺ Сунна, кIевиз яхъ ва чара жемир, гьикI чара хьанатIа чувудар ва хашпересар). Куьн душманар тирла Аллагьди квез авур регьим рикIелай алудмир, Ада куьн сад-садав агудна ва квекай Адан регьимдалди стхаяр хьана. (И гафар Мединада яшамиш жезвай арабрин Авс ва Хазраж тайифайрикай я. Жагьилиядин девирда абурун арада гзаф дявеяр ва женгер, садаз-сад такIанвилер ва душманвилер авай. А душманвал са куьнивайни акъвазариз жезвачир. Ислам атайдалай кьулухъ а тайифайрай гзаф инсанри Ислам кьабулна ва садакай-садаз стхаяр хьана, Аллагь ﷻ патал садаз-сад кIанзавай ва хъсан крара сада-садаз куьмек гузвай (Ибн Касир)). Куьн цIун дагьардин къерехдал алай, амма Аллагьди куьн адакай къутармишна. Гьа саягъда Аллагьди куьн Вичин аятрин гъавурда твазва, куьн дуьз рекье аваз фидайвал.
- Къуй куь арада хъсанвилихъ (диндин ва дуьньядин крара) эверзавай инсанрин десте хьурай, хъсан крар эмирзавай ва туьгьмет къведай крар къадагъа ийизвай. Абур – агалкьунрихъ агакьнавайбур я.
- Чпиз (ачух) делилар атайдалай кьулухъ чара хьана ва (сада-садахъ галаз) гьуьжетар ийиз гатIумайбуруз ухшар жемир. Абур – чIехи жаза (жедайбур) я
- (са) чинар лацу, муькуьбур – чIулав жедай Юкъуз. Чинар чIулав хьайибуруз (лугьуда): «Иман гъайидалай кьулухъ квекай имансузар хьанани?! Куь имансузвиляй гила жаза дадмиша!»
- Чинар лацу хьайибур, - абур Аллагьдин регьимдик жеда (Женнетда). Абур ана гьамишалугъ яз амукьда.
- (Я Мугьаммад!) Ибур – Аллагьдин аятар я, Чна ваз гьакъикъатдиз кIелзавай (ва абура шак авач). Аллагьдиз алемриз адалатсузвал хьана кIанзавач.
- Цавара авай ва чилел алай вири затIар Аллагьдинбур я. Аллагьдин патав хкведа вири крар (ва Дувандин юкъуз махлукьатрин патахъай анжах Ада къарар акъудда).
- Куьн – инсанрин арада хьайи виридалайни хъсан уммат я. (МасакIа и гафарин гъавурда икI акьуртIа жеда: «куьн инсанриз хъсанвал хьун патал майдандиз акъатна» - яни куьне инсаниятдиз хийир гузва. Ахпа Аллагьди ﷻ себебар гъизва, квелди Мугьаммадан ﷺ уммат амай вири умматрилай хъсан ятIа. И гафар, виридалайни къуватлу фикирдалди, вири умматдиз ва вири девирра талукь я (Ибн Касир)). Куьне хъсанвилихъ эверзава, нагьакьан крар къадагъа ийизва ва Аллагьдал иман гъизва. Эгер Ктабар ракъурнавай инсанри (куьне хьиз) иман гъанвайтIа, ам абур патал хъсан тир. Абурун арада иман гъанвайбур ава, амма абурун чIехи пай – гунагькарар я.
- Абуру (чувудри ва хашпересри) квез (рикIивай) зарар гудач, анжах (са тIимил) къулайсузвал гуда. Нагагь абуру квехъ галаз дяве ийиз хьайитIа, абуру квехъ далу элкъуьрда (магълуб жеда), ахпа абуруз куьмек гудач. (И аят чувудрин чIехибур тир Ка`б ибн Ашрафа ва Ибн Сурьяди Ислам кьабулнавай чувудриз, месела, Абдуллагь ибн Салямаз кичIерар гуниз ракъурнавай жаваб тир. Аллагь Таалади цIийиз дин кьабулнавай мусурманар, имансузрин кичIерар гун гафарилай анихъ тефидайди, инандирмишзава).
- Квел абур гьинал гьалтайтIани, абур (Ктабрин инсанар) алчах жеда, эгер абур Аллагьди ва (иман гъанвай) инсанри хуьн тавуртIа. Абурал Аллагьдин ажугъ агакьна ва абурал кесибвал атана. Им – абуру Аллагьдин аламатар кьабул тавурвиляй ва ихтияр авачиз (а кар ийидай) пайгъамбарар кьейивиляй я. Им – абуру (Аллагьдин эмирриз) яб тагайвиляй ва (къадагъа крар ийиз, ихтияр авай) сергьятрилай элячIайвиляй я.
- Абур вири (чувударни хашпересар) сад туш. Ктабдин инсанрин арада дуьз рекьел алай уммат ава. Абуру йифиз саждаяр ийиз, Аллагьдин аятар кIелзава. (Имам Ибн Касира ва Къуръандиз баян гузвай масабуру кхьизва хьи, гужлу фикирдал асаслу яз, и ва гуьгъуьнай къвезвай кьве аятда Ислам кьабулнавай чувудрикай ва хашпересрикай ихтилат физва, месела, Абдуллагь ибн Салям ва масабур хьтин).
- Абур Аллагьдихъ ва Дувандин йикъахъ инанмиш я, хъсан крар авунихъ эверзава, нагьакьан крар къадагъа ийизва ва хъсан крар ийиз тади ийизва. Абур – хъсан ксарикай я.
- Хъсан крарикай абуру вуч авуртIани, абур абурукай магьрум ийидач (ва абурун суваб тIимил жедач). Аллагьдиз Вичихъай кичIебур чизва.
- Гьакъикъатда, имансузар сакIани я абурун мал-девлетди, я аялри Аллагьдин (жазадикай) азад ийидач. (И аят чпин девлетралди ва аялралди дамах ийиз: «Чун лап девлетлу я ва чаз гзаф рухваяр ава, гьавиляй чахъ жаза галукьдач» лугьузвай чувудриз, хашпересриз ва арабриз-бутпересриз жаваб яз ракъурнавайди тир). Абур – Жегьеннемдин агьалияр я ва ана абур гьамишалугъ амукьда.
- Абуру (Исламдин душманри) и дуьньядин уьмуьрда харжзавай шейэр (чпелай тариф авунин мураддалди ва и карди абура чпиз-чеб бегенмишвал ва такабурвал мягькемарзава), аяздин тIурфанди терг авур цанвай никIиз ухшар я: абуру чпи-чпихъ галаз адалатсузвилелди рафтарвал авуна ва абур терг авуна. Аллагь абурухъ галаз адалатсуз тушир – абуру чпи-чпиз адалатсузвал авуна.
- Эй иман гъанвайбур! Квекай тушир са касни куьне квев агудмир. Абуру квез зиян гунин мумкинвал ахъайдач. Абуруз квез четинвилер хьана кIанзава. (Квехъ авай) ТакIанвал абурун гафарай дуьздал акъатна, амма абурун рикIера ам генани гзаф я. Чна куьн аятрин гъавурда туна, эгер куьн (абурун) гъавурда акьунатIа!
- Ингье квез абур кIанзава, амма абуруз куьн кIанзавач. Куьн вири (пак) Ктабрихъ инанмиш я. Куьн абурал дуьшуьш хьайила, абуру лугьузва: «Чун инанмиш хьанва». Амма чеб кьилди амукьайла, абур тIем акакь тийир хъиле кьазва. Лагь (абуруз, я Мугьаммад): «Терг хьухь куь хъиляй. Гьакъикъатда, Аллагьдиз чизва (куь) рикIера вуч аватIа». (Гафба-гаф аятдин гафар икI таржума авуртIа жеда: «Хъиляй абуру тупIарин кIвенкIвер кIасзава». Им идиома тир ибара я, ада гзаф хъел атун, амма гьа хъел атун себеб тир касдиз са затIни ийидай ва са жуьредани зиян гуз жедай мумкинвал тахьун къалурзава. Мусурманар къуватлу хьана ва мунафикьривай адан патахъай са затIни ийиз жезвачир).
- Эгер квез (эй иман гъанвайбур) са хъсан кар хьайитIа, ида абур пашманарзава. Нагагь квез са пис кар хьайитIа, ида абур шадарзава. (Къуръанда имансузрин фитнейрилай ва абуру ийизвай писвилерилай мунафикьрин фитнейрикай гзаф лагьанва, вучиз лагьайтIа къене патан, дуьздал алачир хатавал къеце патан душмандилай къурхулу я. Мунафикьри вири девирра мусурманриз зурба зарар гузвай). Эгер куьне сабур авуртIа (абурун ягьанатриз) ва Аллагьдихъай кичIе хьайитIа, абурун фитнейри квез зарар гудач (гьикI хьи куьн Аллагьди хуьзва). Гьакъикъатда, Аллагьди (Вичин Чирвилелди) абуру ийизвай вири крар кьатIизва.
- (РикIел хкваш, Мугьаммад, гьикI) Вун экуьнахъ фад ви хизан туна фенатIа, дяве авун патал мусурманар (Угьуд дагъдин патав) чпин чкайрал акъвазардайвал. Аллагь – Ван Къвезвайди, Чизвайди я.
- (Агъзур мусурман пуд агъзур имансузрин кьушундин вилик акъвазайла) Квекай кьве десте руьгьдай аватиз гьазур тир. Амма Аллагь – абуруз Куьмекзавайди я. Къуй иман гъанвайбуру анжах Аллагьдик умуд кутурай!
- ГьакI, Аллагьди квез Бадрдин патав (хьайи женгина) куьмек гана, куьн зайиф тирла. Аллагьдихъай кичIе хьухь! (Аллагьди квез а вахтунда гъалибвал гана) Куьне (Адаз) шукур ийидайвал.
- Ингье вуна (я Мугьаммад) мусурманриз лагьана (Бадрдин женгина): «Куь Раббиди (квез куьмек яз) пуд агъзур малаик ракъуруналди квез куьмек гун бес тушни мегер?»
- Эхь! Эгер куьн сабурлу ва квез Аллагьдихъай кичIе хьайитIа, ва душманри квел исятда гьужумайтIа, куь Раббиди куьн вад агъзур чир жезвай (тафаватлу лишанралди) малаикар ракъуруналди къуватлу ийида (абурун гьар садан кьилел сирих жеда ва абурун балкIанрин фирийрик ва тумарик лацу багъар жеда).
- Аллагьди и кар (малаикрин куьмекдикай хабар гун) квез анжах шад хабар яз авуна, ам себеб яз куь рикIер секин жедайвал. Куьмек – анжах Къудратлу, Арифдар Аллагьдин патай я хьи.
- (Аллагьди квез куьмек гана) Имансузрин са пай галудун патал ва я абур акI кукIвардайвал хьи, абур магълуб хьана хъфидайвал.
КьатI ама.
«Калям шариф» (Къуръандин манайрин таржума) ктабдай.
