Къуръандин «ан-Нисаъ» («Дишегьлияр») сура

Къуръандин «ан-Нисаъ» («Дишегьлияр») сура

Мергьяматлу (и дуьньяда виридаз), Регьимлу (анжах иман гъанвайбуруз эхиратда) Аллагьдин тIварцIелди.

1. Эй инсанар! КичIе хьухь (лагьай кар тийиз) куь Раббидихъай, куьн са инсандикай (Адамакай) халкьнавай, гьадакай адаз пабни халкь авур ва абурукай кьведакай (арадал атай) гзаф итимарни папар (чилел) яшамиш жез ацукьарай. Аллагьдихъай кичIе хьухь, Вичин тIварцIелди куьне сада-садавай тIалабзавай ва мукьвавилин алакъаяр гьуьрметдалди хуьзвай. Гьакъикъатда, Аллагь – квел Гуьзчивал Тухузвайди я.
2. Етимрив (абурун яшар тамам хьайила) абурун эменни вахце ва (куь) пис (эменни) хъсандал (абурун) дегишармир. Куь мал-девлетдихъ галаз абурун мал-девлет немир. Гьакъикъатда, ам чIехи гунагь я.
3. Нагагь (квез етимдал эвленмиш жез кIанзаватIа, амма) етимрихъ галаз адалатлу тежез кичIезватIа, квез бегенмиш тир (маса) дишегьлийрал эвленмиш хьухь: кьведал, пудал, кьудал. Эгер квез абурухъ галаз сад хьиз адалатлу тежез кичIезватIа, са (папал) ва я лукI дишегьлийрал рази хьана акъваз. Им (адалатлувиливай) къерехдиз акъат тавуниз мукьва я. (Исламда са шумуд дишегьлидал эвленмиш хьун чарасуз туш, амма ихтияр авай кар я. Зинавал къадагъа авуналди, адахъ тухузвай вири крарикай Исламди къерех хьун истемишзава. Итим къуватлу ва сагълам, амма дишегьли зайиф, азарлу, гьевес авачир ва я аял тежерди хьайила, ва гьакIни дявеяр себеб яз итимар тIимил хьайила, гзаф папар къачун чара хьун мумкин я. Вири папарихъ галаз адалатлу хьун – гзаф папар къачун патал ихтияр хьунин шартI я, ва им виридалай алакьдай кар туш. Вичивай адалатлувал хуьз хьуникай игьтиятвал авайдаз, са папал рази хьана акъвазун эмирнава).
4. (Куьн эвленмиш хьанвай) Дишегьлийриз чпин некягьдин пишкеш (магьр) гьавайда це. Эгер абуру гуьгьуьллувилелди адан са пай вахкайтIа, ам (кьабула) ва азаддиз, (жуван) хийирдиз ишлемиша.
5. (Эй къаюмар) Акьулсуз инсанрив куь эменни (куьн килигзавай абурун эменни) вахкумир, Аллагьди квез куьмек яз авунвай. Адакай абуруз тIуьн це ва парталар алукI ва абурухъ галаз хъуьтуьлдиз рахух.
6. Етимар ахтармиша (абурун акьул ва мал-девлет идара ийиз алакьун), та абур эвленмиш жедай яшдив агакьдалди. Эгер квез абурун акьул тамамвилихъ агакьнаваз акуртIа, абурув чпин эменни вахце. Ам нубатсуз харж ийиз гьерекатна немир, та абур чIехи жедалди. (Къаюмрикай) Девлетлу кас (етимрин мал-девлет ишлемишуникай) сабур авуна акъвазрай, амма вуж кесиб ятIа, къуй (адакай) герек хьайила вичиз харж авурай. Куьне абурув чпин мал-девлет вахкудайла, ам шагьидар алай чкадал вахце. Аллагьди (инсанривай) гьахъ-гьисаб истемишдайди бес я.
7. Итимриз (кьейи) диде-бубади ва мукьвабуру (ирс яз) тунвайдакай пай къвезва. Дишегьлийризни (кьейи) диде-бубади ва мукьвабуру (ирс яз) тунвайдакай пай къвезва, кIантIа ам (ирс) тIимил хьурай ва я гзаф – (ирсинин) пай (Къуръанда тайин авунва ва ам) чарасузди я (Шариатдай ам къвезвайбуруз гун патал). (Мушрикри мал-девлет чIехи итимриз гузвай, дишегьлийризни аялриз ирс яз са затIни къвезвачир. Аллагьди и аят ракъурна: «Итимриз – (кьейи) диде-бубади ва мукьвабуру (ирс яз) тунвайдакай пай къвезва…» - яни Аллагьдин къарар вири инсанар патал сад я, ва бинедай абуруз виридаз ирс къачудай ихтияр ава (Ибн Касир)).
8. Нагагь ирс пайдайла анал мукьвавал авай ксар (ирсиник акат тийизвай), етимар ва кесибар алаз хьайитIа, абуруз (са затI) адакай (ирсиникай) це ва абуруз хъсан са вуч ятIани (рикI секинардай) лагь.
9. Къуй (етимрин къаюмар) мукъаят хьурай (абурун патахъай), гьикI чпин зайиф несилрин патахъай кичIе жедайтIа, эгер чпелай кьулухъ абур (етимар яз) туниз мажбур жедайтIа. Къуй абуруз Аллагьдихъай кичIе хьурай ва анжах дуьз гафар лугьурай (гьикI эгер абур чпин аялрихъ галаз рахадайтIа).
10. Гьакъикъатда, адалатсузвилелди етимрин мал-девлет незвайбуру чпин руфунар цIалди ацIурзава. Абур ЦIа куда.
11. Аллагьди куь аялрин патахъай квез веси ийизва: эркекдиз – кьве дишегьлидиз къвезвай кьван пай. (Итимдиз ирсинин пай кьве сеферда гзаф атуна адалатсузвал авач. Некягь авунихъ, мехъер авунихъ, магьар гунихъ ва хизан хуьнихъ галаз алакъалу тир вири пулунин харжар итимрин хиве жезва. Дишегьли лагьайтIа, Шариатдалди са касди хуьн лазим я – я бубади, я гъуьлуь, я чIехи рухвайри). Нагагь дишегьли (аялар) кьведалай гзаф аваз хьайитIа, абуруз – (ирс яз) ада (кьейида) турдан пудай кьве пай. Эгер (руш) сад ятIа, адаз – зур пай. (Кьейидан) дидедизни бубадиз, гьар садаз – ада турдан ругудай са пай, эгер адаз аял аватIа. Нагагь адаз аял авачтIа, адаз диде-бубадин ирс къведа, ва дидедиз – пудай са пай. Эгер адаз стхаяр (ва я вахар) аватIа, дидедиз – ругудай са пай. (Ирс) Весидай пул атайдалай ва бурж (вахкайдалай) кьулухъ (пайзава). Квез чизвач, вуж квез мукьва ва хийирлу ятIа – куь аялар ва я диде-бубаяр. (Ихьтин паюн) Аллагьдин патай мажбури тир тайин авун я. Гьакъикъатда, Аллагь – Чизвайди, Арифдарди я.
12. Квез (гъуьлер) – куь папари турдакай зур пай, эгер абуруз аял авачтIа. Нагагь абуруз аял аватIа, квез – абуру турдан кьудай са пай. (Ирс) Весидай пул гайидалай ва бурж (вахкайдалай) кьулухъ пайзава. Абуруз куьне турдакай кьудай са пай къвезва, нагагь квез аял авачтIа. Амма квез аял аваз хьайитIа, абуруз – куьне турдакай весидай гузвай пул ва бурж (вахкайдалай) кьулухъ – муьжуьдай са пай. Эгер веси тунвай (кьейибуруз) итимдиз ва я дишегьлидиз диде-буба ва я аялар авачтIа, амма (дидедин патай) стха ва я вах аватIа, абурукай гьар садаз – ругудай са пай. Амма абур (дидедин патай стхаяр ва вахар) гзаф аватIа, чпин арада пудай са пай пайда весидай къвезвай пул гайидалай ва бурж (вахкайдалай) кьулухъ, эгер ида (варисрикай садазни) зарар гузвачтIа. (Им вири) Аллагьдин эмир я. (Исламдин фикъгьда ирс паюнин бинеда адалатлувал ава, гьавиляй ирсдарар тайин ийидайла фикирдиз неинки мукьвавилин дережа къачузва, гьакIни кьенвайди патал мукьвабурун метлеблувални, гьаниз килигна гьатта яргъа мукьвабурни ирсинин паюникай магьрум авунвач. Рекьиз месел алайдаз вичин мал-девлетдин пуд паюникай са паюнилай гзаф веси авун къадагъа я. Эгер ахьтин веси авунватIа, ам гьакъикъиди жедач. Са гьадисда лугьузва: «Гьатта пудай садни гзаф я». Идал бинеламиш хьана, вири мал-девлетдин пуд паюникай са паюнилай тIимил веси авуртIа, виридалайни дуьз жеда. Амма эгер рекьизвай инсандиз эменни тIимил аватIа ва адан ирсдарар кесиб ятIа, веси ерли тун тавуртIа дуьз жеда. Нагагь инсандиз са варисни авачиз хьайитIа, адавай вичин эменни низ хьайитIани садаз веси ийиз жеда. Веси туькIуьрдайла гьар гьи адалатсузвал хьайитIани: масадаз пуд паюникай са паюнилай гзаф веси авун, я тахьайтIа вири эменни чара касдиз веси авун, ва я варисар эменнидикай магьрум авунин мураддалди жув буржлуди хьиз къалуриз алахъун, ва я варисриз зарар гун патал, багьа шейэр ужуз къиметдай маса гун ва аксина – им гунагь я). Аллагь – Чизвайди, Жаза Дегишарзавайди я.
13. Аллагьдин сергьятар (Ада квез тайин авунвай) ихьтинбур я. Вуж Аллагьдиз ва Адан Расулдиз муьтIуьгъ ятIа, Аллагьди ам (Женнетдин) багълариз ракъурда, чпин кIаникай вацIар авахьзавай. Абур ана гьамишалугъ амукьда. Им – чIехи агалкьун я.
14. Амма ни Аллагьдиз ва Адан Расулдиз яб тагайтIа ва (Аллагьди тайин авунвай) сергьятрилай элячIайтIа, Ада ам Жегьеннемдиз ракъурда ва ана ам (имансуз) гьамишалугъ жеда. Адаз – алчахардай жаза гуда.
15. Нагагь куь дишегьлийрикай сада зина авуртIа, къуй (а кар) квекай (эй мусурманар- итимар) кьуд шагьидди шагьидвал авурай. Эгер абуру шагьидвал авуртIа (зина авунвайди), абур кIвале туна агала, та абур рекьидалди ва я Аллагьди абуруз (маса) рехъ тайин ийидалди. (Алимрин гаф сад хьана и аят амал аламачирди яз малумарнава. Амма бязи алимри гьисабзава хьи, ам амал аламачирди яз малумарнавач, ам ачухарнава. Ам (и аят) «Ан-Нур» сурадин кьвед лагьай аятдалди ачухарнава, гьакIни якъин гьадисралди, чпел къванералди гатунин (ражм) жуьредин жазадин къарар бинеламиш жезвай. Исламдин сифте кьиляй зина авунай дишегьлийриз гузвай жаза гьа ихьтинди тир (ина къалурнавайвал), ахпа гъуьлуьк квачир дишегьлийрин жаза виш сеферда тIвалуналди ягъун хьана, гъуьлуьк квайбуруз лагьайтIа – рекьидалди къванер гьалчун. Амма Исламда гьар гьи дуьшуьщда хьайитIани и жаза ишлемишун мурад вич туш. Аксина, шагьидриз и дуьшуьшда чпиз акурди чуьнуьхун меслят къалурзава. Адалай гъейри, гьа зина ийидайла кьуд шагьиддиз акуна кIанзава – кьуд иман гъанвай адалатлу азад итимдиз. Гьа кьуд шагьиддизни ам санал акун герек я. Им саки мумкин тушир кар я. Адалайни гъейри, и жазадин жуьре ишлемишун патал, вичел тахсир вегьенвай итим ва я паб яш балугъ тир, акьуллу, азад ва икьван чIавалди дуьз некягьда аваз месин алакъаяр хьанвайбур хьун лазим я).
16. Нагагь квекай кьведа ам (зина) авуртIа, абуруз кьведазни жаза це. Амма абуру туба авуна ва хъсан крар ийиз хьайитIа, абур тур (айибмир), Аллагь – туба Кьабулдайди, Регьим Ийидайди я хьи.

КьатI ама.

«КАЛЯМ ШАРИФ» (КЪУРЪАНДИН МАНАЙРИН ТАРЖУМА) КТАБДАЙ.