Абу Бакр ас-Сиддикь

Анас бин Маликалай агакьарайвал, ада лагьана: «Аллагьдин Расул ﷺ Угьуд дагъдал хкаж хьана. Адахъ Абу Бакр, Умар ва Усман галай. Абурун кIвачерик квай дагъ зурзана ва Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Секин хьухь, Угьуд! Вал алайди анжах пайгъамбар, виридалайни дугъриди ва кьве шагьид я!» (Муслим). А виридалайни дугъриди Абу Бакр ас-Сиддикь тир.

Пайгъамбардин ﷺ асгьабрин арада Абу Бакра виридалайни кьакьан чка кьазва. Ам Пайгъамбардихъ ﷺ инанмиш хьайи итимрикай сад лагьайди я. Исламдин сифте йикъарилай башламишна, Абу Бакр Пайгъамбардихъ ﷺ галаз санал алай, адан уьмуьр, мал-девлет ва вири къуватар диндиз къуллугъ авун патал бахшнавай. Абу Бакран рикIе Аллагьдихъ ﷻ ва Адан Пайгъамбардихъ ﷺ авай кIанивал акьван чIехиди тир хьи, ада са шумуд сеферда вичин вири мал-девлет, хизандиз са затIни тун тавуна, Аллагьдин ﷻ рекье гана. Умар ибн ХатIтIаба ахъайзава: «Аллагьдин Расулди ﷺ чаз садакьа гун буйругъна ва за зи мал-девлетдикай садакьа гана. Пайгъамбарди ﷺ хабар кьуна: «Вуна ви хизандиз вуч туна?» За жаваб гана: «Са пай». Абу Бакра вичин вири мал-девлет гъана ва Пайгъамбарди ﷺ жузуна: «Я Абу Бакр! Вуна ви хизандиз вуч туна?» Ада лагьана: «За абуруз Аллагь ﷻ ва Адан Пайгъамбар ﷺ туна». А чIавуз за лагьана: «Завай са чIавузни адалай алудиз жедач!» (Тирмизи, Абу Давуд).

Ислам кьабулай пакагьан юкъуз Абу Бакр диндихъ эвер гуз гатIумна. Адан эвер гун себеб яз Усман ибн Аффан, Билал, ТIалгьат, Зубайр, Абдуррагьман ибн Авф ва Абу Убайда хьтин чIехи асгьабрикай мусурманар хьана, къуй Аллагь ﷻ абурулай виридалай рази хьурай.

Гьижра ийидайла Аллагьдин Расулди ﷺ ам вичин рекьин юлдаш яз хкяна. Пайгъамбарди ﷺ диндин вири метлеблу месэлайра адал меслят гъизвай, виридалайни важиблу крар адал тапшурмишзавай.

Къе мусурманар дуьз акьалтIай чешне къачудай инсандихъ лап муьгьтеж я. Абу Бакран уьмуьрди гьар са мусурмандиз ахьтин чешнеяр къалурзава. Ам рикI михьи мусурман, вафалу юлдаш ва асгьаб, хизан кIандай кас, къайгъудар буба, хъсан ва дуьз халиф тир.

Абу Бакран лайихлувилер акьван гзаф тир хьи, чавай абур вири са-сад лугьуз жедач. Шейх Агьмад ат-Тагьтавидин и ктабди а зурба инсандин уьмуьрдин гзаф вакъиайрикай ахъайзава. Ина гъавурда акьадайвал ва итижлу жуьреда адан уьмуьрдай 150 кьиса гъанва. Къуй Аллагьди ﷻ икьван къиметлу зегьметдай шейх Агьмад ат-Тагьтавидиз сувабар гурай ва хъсанвилелди эвез хъувурай. Амин.

Абу Бакр Меккада Гьавиляй Абу Бакраз «Ас-Сиддикь» лагьанва

Абу Бакраз Ас-Сиддикь тIвар ам са шартIни алачиз Пайгъамбардихъ ﷺ инанмиш хьайивиляй ганва. Абу Бакраз адан вири гафар ва крар са шартIни алачир гьакъикъат тир.

Мусурманрин диде Аишадилай агакьарайвал, йифиз цаварал тухвайдалай кьулухъ пака экуьнахъ Пайгъамбарди ﷺ а йифиз вичиз хьайи кардикай къурайшитриз ахъайна. А гафарин ван хьайила, виликдай иман гъайи са кьадар инсанар диндихъай элкъвена ва абурукай кафирар хьана. Абурукай бязибур и хабар гваз Абу Бакран патав фена. Абуру адаз лагьана: «Ви а дустуниз вуч хьанва, гила ада вич йифиз Гьарам мискIиндай Аль-Акъса мискIиндиз тухвана лугьуз тестикьариз гатIумнава?!»

- Ада дугъриданни гьакI лагьанани? – жузуна Абу Бакра .

- Эхь! – жаваб гана абуру.

- Эгер ада акI лагьанатIа, ада дуьз лугьузва! – жаваб гана абуруз Абу Бакра .

- Вуна дугъриданни ам са йифиз Гьарамдай Аль-Акъса мискIиндиз фена ва экв жедалди элкъвена Меккадиз хтана лугьуз тестикьарзавани?! – хъел атана къурайшитриз.

Абу Бакра кIеви инанмишвилелди лагьана: «Эгер ада гьа идалайни ажайиб крарикай лугьуз хьайитIани, зун адан гафарихъ агъада. Гьакъикъатда, адаз пакамаз ва няниз ракъурзавай гьар са гафунихъ зун агъазва!»

Пайгъамбардиз ﷺ ихьтин вафалувал къалурунай Абу Бакраз «Ас-Сиддикь» лугьуз хьана. (Гьаким, 3/62/63).

Абу Бакра ички хъвайиди туш

Абу Бакр гьатта жагьилиядин девирдани (яни, авам вахтара, Ислам къведалди) виридалайни хъсан къилих авай инсанрикай сад тир. Ада гьеле Ислам къведалди фад ичкияр хъун вичиз къадагъа авунвай. Абу Бакра кьабулай ахьтин къарардин себеб ихьтин дуьшуьш хьана:

Са сеферда, куьчедай фидайла, адаз рекьел пиянзавай инсан акуна. Адан са гъил гьа вичи авунвай нежесда авай. Пиянискади гъил чинал тухузвай, амма нежесрин такIан къведай ни атайла, ам кьулухъ хутахзавай. Абу Бакра жуван рикIяй лагьана: «И кас гьатта вичи вуч ийизватIа чир жедай гьалда авач!» Адалай кьулухъ ам ичкидиз гьатта мукьва хьанач. (Сира ва гьаяту Ас-Сиддикь, 34-чин).

Садра инсанри Абу Бакравай ада авам вахтара ички хъвайиди яни лагьана, хабар кьуна. «Аллагьди хуьрай!» - жаваб гана ада. Адавай а кардин себебдикай хабар кьурла, ада лагьана: «За гьамиша жуван намус ва лайихлувал хвейиди я, амма ички хъвазвайда вичин лайихлувал ва намус квадарзава». (Тарихуль Хулафаъ, ас-СуютIи, 49-чин).

Абу Бакр ас-Сиддикь