Сура ат-Тауба (гъил къачун тlалабун)
Эвел алатай нумрада
- Экъечl (жигьаддиз) ам квез регьят ва я четин ятlани. Чалишмишвал ая Аллагьдин рекье куь эменнидалди ва чанаралди. Акl авун куьн патал хийирлу я, нагагь квез чизвайтlа (и кар, куьне женг чlугуникай кьил къакъуддачир).
- Эгер ана (вуна эвер гузвай дяведа, эй, Мугьаммад ﷺ) мукьув тир менфят (душмандивай гьатзавай багьа шейэр) ва мукьув тир (регьят) рехъ авайтlа, абур ви гуьгъуьна аваз фидай. Амма абуруз а рехъ яргъалди (ва хаталуди) хьиз акуна. Абуру Аллагьдал кьинер кьада (куьн дяведай хтай чlавуз абуру икl лугьуда): «Эгер чалай алакьзавайтlа (женгиниз физ) чун квехъ галаз рекье гьатдай». Абуру чпи-чеб (тапан кьинералди) терг ийизва ва Аллагьдиз абур тапархъанар тирди чизва (и аят мусурманрихъ галаз санал женгера иштирак тавур мунафикьрин (кьве чин алайбурун) патахъай ракъурнава («Жалалайн»)).
- Аллагьди валай гъил къачурай! Вучиз вуна абуруз ихтияр гана (кlвале амукьдай ва жигьадда иштирак тийидай)? (Вуна си тlимил гуьзетун лазим тир) Гьатта ваз ашкара жедайвал, абурукай ни гьакъикъат лугьузватlа (гьахълу ийидай делилар гъуналди) ва ни тапарарзаватlа. (И аятдин бинедаллаз Пайгъамбарди ﷺ гунагь авуна лугьудай ихтияр гьич авач. Акси яз и аятди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ зурба дережадин шагьидвал ийизва. Куьне фикир ганатlа, аят «Аллагьди валай гъил къачурай» гафаралди башламиш хьана. И къайдада Аллагьди гьич са пайгъамбардизни лагьанвач. Гъил къачун – Аллагьдин патай чlехи гунуг я).
- Аллагьдихъ ва Къияматдин йикъахъ инанмишбуру чпин эменни харж ийидай ва чанар гудай чlавуз (женгиниз фидайла) вавай чпиз (кlвалера амукьдай) ихтияр гун тlалабдач (муъминриз абур хъсан ва дуьз кlвалахар тирди чизва, гьавиляй абуру а крарикай кьил къакъудзавач). Ва Аллагьдиз Вичихъай кичlебур (вужар ятlа) чизва.
- Вавай чпиз кlвале акъваздай ихтияр гун тlалабзавайбур Аллагьдихъ ва Къияматдин йикъахъ инанмиш туширбур я. Абурун рикlера шак ава (Ислам диндин гьакъиндай). Ва абур чпин шаклувиле ийир-тийир хьанва.
- Эгер абуруз (вахъ галаз санал) женгиниз экъечlиз кlанзавай тиртlа, абуру адаз гьазурвал аквадай (яракьар, недай суьрсет ва герек тир вири шейэр гьазурдай). Амма Аллагьдиз абур женгиниз фена кlан хьанач ва абур туна (гьавиляй абуруз кагьул хьана ва абурун рикlерани кичl гьатна). Абуруз лагьанвай: «Ацукь куьн (кlвале) ацукьнавайбурухъ (дяведиз тефизвайбурухъ) галаз санал (нахушбурухъ, дишегьлийрихъ ва аялрихъ галаз санал)».
- Абур квехъ галаз санал дяведиз фенайтlа, абуру анжах низамсузвал (теспачавал) алава ийидай. Абур куь арада къекъведай (фитне раиж ийиз) ва къалмакъал арадал гъидай (куь арада садаз-сад такlан авуналди). Куь арада абурун гафарихъ яб акалдайбур (чlалахъ жедайбур) ава. Аллагьдиз залумар чизва.
- Абуруз гьа виликдайни (вун Мединадиз атай чlавуз) къалмакъал арадал гъиз кlанзавай тир. Абуру ви вилик (вун алдатмишардай ният аваз) кlвалахар (чlуру къайдада) дегишарзавай (къалурзавай). Абуруз ваз ва ви диндиз зиян гуз кlанзавай) та гьакъикъат (гъалибвал) къведалди ва Аллагьдин буйругъ (дин) ачух тахьанмаз, ам абуруз такlан тиртlани.
- Абурун (женгиниз тефейбурун) арада икl лугьузвайди ава: «Заз (кlвале) амукьдай ихтияр це ва зун рекьяй акъудмир (темягь фидайвал)». Шаксуз абур гила амаз рекьяй акъатна (дяведиз фидач лугьуналди). Гьакъикъатда Жегьеннемди имансузар элкъвена кьада (абур адакай къутармиш жедач). (И аят Жад ибн Къайсаз талукь яз ракъурнава. «Табук» гъазаватдиз физ гьазур хьайи чlавуз Пайгъамбарди ﷺ а мунафикьдиз лагьана: «Эй, Абу Вагьб! Византийвийрихъ галаз дяве ийиз вун чахъ галаз фидани?» Жада жаваб гана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ! Дишегьлийрал зи темягь физвайди халкьдиз малум я. Византий дишегьлияр акур чlавуз завай эхиз тежез (гунагь ийиз) кичlезва. Гьавиляй зи темягь ракъурмир ва заз амукьдай ихтияр це, за квез эменнидалди куьмек гуда». Ибн Аббаса ахъайна: «Жад бин Къайса вич дяведиз тефинин себеб Пайгъамбардиз ﷺ ачухай чlавуз, Мугьаммад ﷺ адахъай элкъвена ва лагьана: «Хьурай, за ваз ихтияр гузва». Ахпа Аллагь Таалади а мунафикь дуьздал акъудзавай аят ракъурна).
- Эгер ваз са хъсан кlвалах жезватlа (муъминри гъалибвал къазанмишзаватlа), абур пашман жезва. Амма ваз са пис кlвалах жезватlа, абуру лугьузва: «Чун виликамаз чи къайгъуда хьана (женгина иштирак тавун кьетlуналди)». Ва абур шаддиз хъфизва (квез писвал хьана лугьуз).
- Вуна лагь (абуруз, эй, Мугьаммад ﷺ): «Чи кьилел анжах Аллагьди чаз кхьенвайди (кьисметнавайди) къведа. Ам чи Чlехиди (чаз куьмек гузвай къаюм я, Ада чаз гъалибвал гузва) я. Къуй иман гъанвайбуру анжах Аллагьдик умуд кутурай!»
- Лагь (абуруз гьакlни): «Куьне гуьзетзавани кьве хушбахтвиликай сад чи кьилел атун (гъалибвал ва я шагьиддин (Аллагьдин рекье чан гун) кьиникь)? Чнани гуьзлемишзава Аллагьди Вичи куьн жазаламишун (цаварилай азаб ракъуруналди) ва я куьн чи гъилералди жазаламишун (куьн чна чи яракьралди яна рекьида). Вилив хуьх куьне (и кlвалах чахъ галаз санал) ва чнани вилив хуьда квехъ галаз санал.
- Лагь: «Куьне куь эменни хушуналди ва я са ни ятlани мажбурна харж авуртlани (Аллагьдин рекье) – гьикl хьайитlани квевай кьабулдач (куь харжияр), вучиз лагьайтlа куьн гунагькарар я».
- Харжияр кьабул тавунин себебни абуру Аллагьдихъ ва Адан Расулдихъ ﷺ иман тагъун я (яни тахсир чпик ква). Абуру капl ийизвач (ам авуртlани), кагьулдиз ийизва ва харжиярни абуру такlанз ийизва (абур чеб патал зарар яз гьисабзава).
- Абурун девлетрини веледри вун гьейран тавурай (эй, Мугьаммад, вуна абур регьим яз гьисабмир, акси яз абур имтигьан ва ахтармишун я). Аллагьдиз абуруз девлетралди (къазанмишун патал абур четин гьалара туналди) ва аялралди и дуьньяда анжах азаб гуз кlанзава, абурун руьгьер акъатдайвал (чанар гудайвал) имансузар яз.
- Абуру (мунафикьри) Аллагьдал кьин кьазва – чеб куь жергедай (муъминар) я лугьуз. Ваъ, абур квекай туш. Абур кичlе инсанар я (куьне чпиз жаза гуз кичlезва).
- Эгер абуруз далдаламиш жедай чка, магъара ва я чуьнуьх жедай чка жагъанайтlа, абур гьасятда (квехъай катна) гьаниз фидай.
- Абурун арада авай бязибур вакай чlурукlа рахазва (айиб ийизва) садакьа (паюн) патал. Эгер абуруз адакай са вуч ятlани гайитlа, абур рази жезва, тагайтlа абур ажугъди кьазва.
- Эгер абур рази хьанайтlа Аллагьди ва Адан Расулди ﷺ гайидал ва лагьанайтlа: «Чаз Аллагь бес я. Аллагьди чаз Вичин жумартвиликай (эменни) гуда ва Адан Расулди ﷺ (чаз кутугнавайди гуда). Гьакъикъатда чун Аллагьдихъ элкъвенва (Адавай тlалабзава)» (икl лугьун абур патал хъсан тир).
- (Ферз тир) Садакьаяр (закат) анжах кесибриз (яшамиш хьун патал бес кьадар такьатар авачир), къекъверагвилин гьалда авайбуруз (яшамиш хьун патал гьич такьатар авачир), ам (закат) кlватlзавайбуруз (ам пайзавай ва гьисабзавай), рикlер желб ийизвайбуруз (закат гайила Ислам кьабулдай ва я Исламда авай кас диндал кlеви жедай умуд аваз хьайитlа), лукlар азадун патал (чпин иесийрихъ галаз азад авунин махсус икьрар кутlуннавай мукатаб лукlар), буржар алайбуруз, Аллагьдин рекье (харжияр авун патал) ва рекье авай касдиз (вичин рехъ давамардай такьатар амачир). Икl Аллагьди тайинарнава ва Аллагь вири Чизвайди ва Арифдарди я.
- Абурун (мунафикьрин) арада Пайгъамбардиз ﷺ зиян гузвайбур ава (краралди ва гафаралди), (абурукай сада) лугьузва: «Ада виридаз яб гузва (ва гьакъикъатни тапарар тафаватлу ийиз жезвач)». Жаваб це (абуруз, эй, Мугьаммад ﷺ): «Ада анжах квез хийир авайдахъ яб акалзава. Ам Аллагьдихъ инанмиш я ва муъминрал ихтибар гъизва (абурун гафариз яб гузва). Муъминар патал ам (Мугьаммад ﷺ) куь арада авай регьим я». Амма Аллагьдин Расулдиз ﷺ зиян гузвайбуруз пис тlарвал гудай азаб жеда.
- Абуру Аллагьдал кьин кьазва куьн рази авун патал. Амма Аллагь ва Адан Расул ﷺ генани лайихлу я рази авун (абуруз табий хьун ва виниз акъудун) патал, эгер абур инанмишбур ятlа.
- Бес абуруз чизвачни Аллагьдиз ва Адан Расулдиз ﷺ аксивал (дяве) ийизвайбуруз Жегьеннемдин цlай жедайди, ана абур гьамишалугъ амукьда? Ам зурба беябурвал (агъузвал) я.
- Мунафикьриз кичlезва абуруз (муъминриз) чпин рикlера авайди дуьздал акъуддай сура ракъуруникай. (Пайгъамбардин ﷺ девирда авай мунафикьар вири сад хьтинбур тушир. Бязибуруз Пайгъамбардин ﷺ гафарин патахъай шак авай, бязибуруз ам гьахъ тирди чизвай, амма абурун рикlери ам кьабулзавачир («Къуртlуби»). Амма абуруз виридаз чеб дуьздал акъатунихъай гзаф кичlе тир. Бязибуру абурукай гьатта икl лугьузвай: «Мугьаммадаз ﷺ чун дуьздал акъуддай сура ракъурунилай заз зун виш сеферда къирмаждал ягъун кlани я» («Кашшаф»)). Вуна лагь: «Ягьанатар ая (им кичlе гунин буйругъ я)! Квез квехъай кичlезватlа, гьам Аллагьди (шаксуз) дуьздал акъудда (куь мунафикьвал ачух жедайвал ийида)».
Кьатl ама.
