Шаклувал шейтIандивай я
Чакай гьар сада шейтIандин кушкушрихъ яб акалзавайди я, адан инанмишунар инсандал агакьзава, къадагъа алайдахъ яб акалуниз эвер гузва, килигиз ва ихьтинди кьилиз акъудиз тазва. Иблис мусурмандив агатзава, Аллагьдиз ва я адан Пайгъамбардиз акси крар кьилиз акъудиз тазва. Ада инсан ибадат авунивай яргъа ийизва. Мусурмандиз и кар хуш туш, ам идахъ галаз женг чIугваз гьавалат жезва, и кардини адан инанмишвилин гьакъикъивал ачухзава.
Пайгъамбардивай васвасдин (шаклувилел гъун) гьакъиндай хабар кьурла, ада жаваб гана: «ИчIи кIвализ къачагъ текъведайвал, гьакI иман авачир рикIизни шейтIан къведач». Инсан патал къадагъа алай вири шейэр шаклувилик пуд жуьредин чешмеди кутазва:
- чIуру кар авуниз эвер гузвай
- нефсини;
- шейтIан-чинерди;
- пис кардихъ эвер гузвай инсанди.
Сифтегьан чешмедин гьакъиндай Халикьди лугьузва (мана):
«Чна инсан халкьнава ва чизва адаз руьгьди вуч кушкушзаватIа. Чун адаз вичин гардандин дамардилайни мукьва я» (сура «Каф», аят 16).
Кьвед лагьай чешмедин гъавурда тунин гьакъиндай Халикьди лугьузва (мана):
«Амма иблисди адаз кушкуш ийиз хьана ва лагьана: «Я Адам! Ваз эбеди ва мад садални агакь тийидай машгьурвилин къуватдин (гьукум) тар къалурдани?» (Сура «ТIагьа», аят 120).
Пуд лагьай чешмедин гьакъиндай Аллагьди лугьузва (мана): «Лагь:
«Инсанрин Халикьдивай куьмек жагъурзава. Инсанрин Пачагьдивай (шаклувилел гъизвай крарикай руьгь хуьн патал), инсанрин Аллагьдивай, чинеба желбзавайдакай (шейтIан, вичиз гзаф рахазвайди лугьузвай, гьикI хьи, ада шаклувилел, кьве рикIин хиялрал гъизвайвиляй), алатдайдакай (гьикI хьи, Аллагьдин тIвар кьурла, ам инсанрин рикIерилай кьулухъди жезва, алатзава), чинеррикайни инсанрикай (шаклувилел гъизвай шейтIан, къуй ам инсан ва я чинер хьурай)» (сура «ан-Нас», тафсир ал-Жалалайн). Аллагьди лугьузва (мана): «Гьа икI, чна гьар са пайгъамбардиз душманар тайинарнава – иблисар, инсанринни чинеррин жергедай, сада-садаз гуьзел гафар лугьуналди рекьелай алуддай» (сура «альАнгIам», аят 6).
Халикьди гъавурда твазвайвал шаклувилер инсанрин патай хьиз, чинеррин патайни ава. Ихьтин шаклувилерихъ галаз женг чIугуна кIанда ва абурун таъсирдик акатна кIандач. Нагагь тIагьарат къачудайла, я туш хьи, кпIунал ракатрин гьакъиндай шаклувал арадал атанваз хьайитIа, инсан кьве рикIин хьанватIа, ибур иблисдин патай арадал къвезвай ягъалмишвилер я.
Нагагь Аллагьдивай куьмек тIалабайтIа, Аллагь ихьтиндаз куьмек яз бес жеда. Жезмай кьван датIана Къуръан кIелна кIанда, экуьнахъ ва нянихъ зикир кIелун хъсан я, гьарамдивай яргъа хьана, Аллагьдиз ибадат авунин карда алахъна кIанда ва анжах Адан кьадардихъ инанмиш хьунин лазимвал ава.
Аллагьди лугьузва (мана): «Нагагь иблисди вун шаклувилел гъизватIа, Аллагьдивай куьмек тlалаб, гьикI хьи, Ам Ван къведайди ва Чидайди я» (сура «аль-Араф», аят 200)
Нагагь инсан иблисдиз муьтIуьгъ хьайитIа, ада лагьайвал ийиз хьайитIа, ахьтинди иблисдилай аслу жеда. Ихьтин шаклувилери инсан азардал гъизва, ам кьиникьиз мукьва ийизва.
Идаз «алат тийидай шаклувилер» лугьузва. Бязибуру тестикьзавайвал, и азар амай азарриз мукьва я. Им фикирар, бедендин гьерекатар ва гьиссерин къизгъинвал я.
Ихьтин фикиррин хаталувал инсандиз чир жезва ва ам абурухъ галаз женг чIугваз башламишзава, амма гьасятда абурукай азадни жезвач. Ихьтин шаклувилерихъ галаз женг чIугунин карда гзаф вахтара инсан магълуб жезва.
И шаклвилерин къуват ва гуж жуьреба-жуьре я, бязи вахтара абур акьван чIехи жезва хьи, инсан абуру михьиз кьунвай начагъди жезва. Ихьтин шаклувилерин жуьре инсанрилайни къвезва, ибадат ийидайлани, яшайишдин гьар йикъан гьерекатрани.
Аллагьдивай куьмек тIалабайтIа, лукIранни Халикьдин арада авай алакъаяр сихбур авуртIа, къадагъа алайдавай яргъа хьайитIа, нефсинин ва шейтIандин шаклувилерикай къутармишиз жеда.
Шаклувилер пайда хьайила «истиаза» лугьун кутугнава: «АгIузу бил-Лагьи мина-ш-шейтIани-р-ражим» ва я «АгIузу би-л-Лагьи самигIу-льгIалим мина-ш-шейтIани-р-ражим». Бязи алимрин фикирдалди, Аллагьдин тIвар рикIел гъун ихьтин келимайралди бес жеда: «Ля илягьа илля-л-Лагь», гьикI хьи, шейтIандиз и келимаяр ван хьайила, ам яргъа акъваззава. Айшади агакьарайвал, Пайгъамбарди лагьана: «Низ иблисдин патай шаклувилер жагъайтIа, къуй лугьурай: «Амманна би-л-Лагьи ва би расулигьи!» пуд сеферда – гьакъикъатдани ида шаклувилерикай хуьда» И гафари хийир гун паталди абур рикIин сидкьидай лагьана кIанда.
Усман ибн аби-Аса лагьана: «За хабар кьуна: «Я Расулаллагь, шейтIан зинни зи кпIунин арадиз гьахьнава, акадарун патал зун». Пайгъамбарди лагьана: «Ам хинзаб лугьудай шейтIан я. Вуна ам гьиссдай вахтунда Аллагьдивай куьмек тlалаб ва чапла патахъди пуд сеферда тфу вегь». За икI авуна ва Аллагьди ам завай къакъудна» (Муслим, № 4376).
Мусурмандиз шейтIанди ва нефисини шаклувилер арадал гъидайла гунагь а вахтунда жезвач, эгер ада а гафар лагьаначтIа ва я кьилиз акъудначтIа, гьикI хьи, абур адалай аслу тушиз агатзава.
Пайгъамбардин гьадисда лугьузва: «Халикьди зи умматдилай гъил къачузва нефсини ам гъизвай шаклувилерал гьалтайла, анжах а чIавуз, эгер инсанди вичиз лугьузвайвал ийизвачтIа ва шаклувилерай физвачтIа» (Муслим, 127).
Нагагь мусурманди вичел гъизвай шаклувилерихъ галаз са жуьрединни женг тухузвачтIа, вичин къизгъин гьиссериз кIандайвал ийизваз хьайитIа, ибуру ам гунагьдал гъида. Иблисди къадагъа алайди шаклувилик кутуна, ам чIагурна хьиз, гьа идалди мусурман рекьелай алудзава.
Нагагь иблисдивай мусурман са гунагьдалди рекьелай алудиз жезвачтIа, ада ихьтиндав маса жуьредин гунагь агудда ва гьа икI мадни. Иблисдиз вичи тайин тир гунагь авунихъ кIусни къурхулувал авач, ада мусурман рекьелай алудун патал чалишмишвилер ийизва.
Нефсинин шаклувилерикай рахун хьайитIа, ада датIана гунагьдихъ ялзава ва гунагь авун истемишзава. Эгер капI ийидайла авур ракатрин гьакъиндай шаклувал арадал атанватIа, куьне тIимилди авурди фикирда кьуна кIанда, гьакI тIагьарат къачудайлани ва маса ибадат ийидай чIавузни. Пис инсанривай яргъа хьана, хъсан ксарив дуствал кьун меслят къалурзава.
Ни икI ийизвачтIа, ахьтинди гунагь авунихъ эверзавай нефисинин чилина гьатзава, я туш хьи, иблисдин ва пис ксарин шаклувилерихъ ялзава, нетижада гзаф гунагьар къазанмишзава. Пайгъамбарди лагьана: «Гьар са инсандихъ вичин дуст ава ва гьавиляй жува дуствиле кьазвайди гьихьтинди ятIа килиг» (Тирмизи, Гьаким).
ГЬАЖИМУРАД ОМАРГЬАЖИЕВ
