Главная

«Виридалайни гзаф кIанзава!»

«Виридалайни гзаф кIанзава!»

Къе заз и макъала диде-бубайриз бахш ийиз кIанзава. Эхь, чаз виридаз, вучиз лагьайтIа газет кIелзавай гьар са кас я диде, я буба я, я тахьайтIа, Аллагьди ﷻ гурай, гележегда я диде, я буба жеда.

 

Лап мукьвара заз лап дуьз чир хьана, аялрихъ галаз жезвай рафтарвилера виридалайни важиблуди вуч ятIа, ва цIувад йисан яшда авай руша заз ахъаяй вичин кьилел атай кьисади зи инанмишвал генани мягькемарна.

Гьа икI, кьилинди, вуч чи аялриз виридалайни лазим я лагьайтIа – им чна абуруз гана кIанзавай ФИКИР. Гьа гьам!

Гьасятда ихьтин фикирар ийиз тади ийимир: «Фикир – им за аялдиз лап дуьз тамамвилелди гузвай затI я. За ам хуьзва, вири шейэралди таъмин ийизва, адаз герек хьайи вири крариз пул гузва ва икI мад», «А гафар закай туш, вучиз лагьайтIа за ам са кардани сергьятламишзавач ва адаз герек вири крар ихтияр гузва. Аялдиз мад вуч кIанзава кьван?» И жавабар, азиз дустар, - жува туькIуьрнавайбур туш, абур, гайи суалдиз диде-бубайри ганвай жавабар я.

«…Дидеди заз вири ихтиярар гузва, жуьреба-жуьре ширинлухриз, кафейриз, кинойриз пул гузва. Бубади, гьелбетда, са тIимил кIевивал ийида, амма ам гьакIани гьамиша кIвале авайди туш. Ам, диде хьиз, кIвалахдал машгъул я, гьахьняй абуруз захъ галаз «гьакIан буш рахунар ийидай вахт авач». Ваъ, куьне фикир ийимир, а патахъай заз хъсанзава, дустар рушар ава ва, гьич тахьайтIа, интернет, вуч чириз кIан хьайитIани – са четинвални авач», - лугьузва, вичин лап кьатIидай ва пашман вилер агъуз авуна, 15 йис хьанвай Маринади. Дуьз фикирар ва лап дерин ва фад кьатIидай фикир авай гуьрчег руш я.

Ихтилат ийидай вахтунда, яваш-яваш ачух жез, гьикI сифте яз чIарар беневш рангада тунатIа ва нера пирсинг авунатIа ахъайзава. «Саки са гьафтеда гьакI къекъвена, эхиз хьанач ва за хабар кьазва: «Диде, ваз зун гьикI аквазва?» Жаваб яз ван къвезва: «Вири хъсанзава, тавакъу ийида, зи фикир масанихъ алудмир, пака заз чатда важиблу тренинг ава…»».

«Бес буба?» - «Вуч буба, ада зун мектебдиз тухузвай ва гуьзгуьдай килигдайла акуна. Вичиз бегенмиш туш лагьана, ва гьа инал куьтягь, мад телефонда ацукьна. Агь, за тавур са затIни амач! Ингье гьа чIавуз пIапIрусар чIугваз башламишун кьетIна. За ам викIегь кар я лагьана фикирна, вирида дад аквазва хьи, бубадизни а вахтунда за вуч ийизватIа аквада. А вахтунда гьеле чизвачир хьи, ихьтин четинвилер жедайди, - лугьузва уьгьуь ягъиз ва хур къалуриз. Гьавайда гатIумна, диде-бубадини са гафни лагьанач, за гьикI уьгьуьяр язаватIа акунатIани. Саки са йиса чIугуна, тек-бир жедай мурдар затI я. Шукур хьуй Аллагьдиз ﷻ, гена гадариз хьана, амни къушаба (параллельный) классда авай рушавай, чна адаз «монашка» лугьузвай, - «Аллагьдиз ﷻ пIапIрусар чIугвазвайбур кIанзавайди туш» гафар ван хьайидалай кьулухъ. А чIавуз за гьеле фикирнай: «Адаз (яни Раббидиз ﷻ) зи къайгъу авани кьван?» КилигайтIа, авазва, зун идан гъавурда са имамдихъ галаз ихтилат авурдалай кьулухъ акьуна. Заз гьеле гзаф суалар амай, ва ада зун са рушахъ галаз танишарна – ада теологияда кIелзавай ва зи гзаф суалриз ада жавабар гана. Гила зун зи диде-бубадиз маса саягъда килигзава ва абурукай хъел къвезвач, зун абуруз герек авайди туш лагьана фикирзавач. Вири гьахълу ийидай делилар жагъуриз ва абур гьакI заз ава лагьана кIан жез алахъзава. Амма са затI гила дуьз чизва: зун виридалайни гзаф Аллагьдиз ﷻ кIанзава!»

Чи багьабур, кьисадин асул-мана гъуналди (и рушан кьисметдиз лагьайтIа, имтигьанар тIимил акъатнач), чи виридан рикIел хкиз кIнзава: чи аялриз бязи вахтара чи дикъет лап бес жезвач! Абуру гьар жуьреда – винел патан акунралди, ажайиб краралди – чаз ам къалуриз алахъзава – анжах чна абуруз фикир гудайвал.

Бязи вахтара жуваз ва масабуруз гьакъикъат ва важиблу суалриз жавабар жагъурун патал куьмек гун лазим я. А жигьетдай Маринадин бахтуни гъана – Халикьдин ﷻ куьмекдалди, чирвал авай инсанар гьалтна, адаз вич жагъана. Куьне муькуь патахъай фикир ая – нагагь чун а кардин къайгъуда тахьайтIа, гъавурда авачир дустарин меслятри гьи чкадал гъидатIа, малум туш хьи. Интернетдай жагъурзавай чирвилери дуьз жавабрал гъидай мумкинвилин умудар лап тIимил я. Ша чна кьвед лагьай дережадин, бязи вахтара лагьайтIа, гьич герек авачир крар кьулухъ туна, чаз ва чи аялриз дуьз чирвилер чирин (идаз кьетIен дикъет гана). Зун инанмиш я, а чIавуз Аллагьдин ﷻ куьмекдалди чун лап гзаф месэлайрикай къутармиш жеда.

Вири хъсан крар хьурай квез, чи виридалайни багьабур!

 

Наира Магьмудова

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Гьар са инсанди вичин папахъ галаз рафтарвилер вичиз кIандайвал туькIуьрзава. Ни вичин кIвалахар Шариатдин къанунрихъ галаз кьадайвал туькIуьрзавачтIа, ада вичин рафтарвилер папахъ галаз вичин нефсиниз кIандайвал туькIуьрзава.   Бязибуру, чпи папаз кичIе гузва лугьуз, чпин рикIе акьур...


Кьиникьин къеце патан себебар

Къе чун виридаз талукь тир темадай рахада – къеце пата себебралди жезвай кьиникьрин вилик пад атIуникай.   Къецепатан себебар вучар я? Абур азарар ва яш туш. Абур чанар тухузвай – гзаф вахтара жегьил, къуватлу инсанрин – бейхабардиз жезвай, мусибатлу вакъиаяр я. Абур...


Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Суал: Са касдихъ галаз гуьруьш хьайила адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авани?   Жаваб: Ягъалмиш хьанвай инсанри тестикьарзава хьи, на лугьуди, са кас кIвализ атайла, адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авач. Чпин гафар субутарун патал абуру Пайгъамбардин ﷺ ихьтин...


СУАЛ-ЖАВАБ

Мусурманриз килисадиз фидай ихтияр авани? Имам ар-Рамлиди вичин «Нигьаят аль-Мугьтаж» ктабда кхьизва: «Мусурманриз килисадиз, синагогадиз ва икI мад фидай ихтияр ава, эгер: - абурун (гьа ибадатханадин векилрин) ихтияр аваз хьайитIа; - ана кьадардилай артух вине кьазвай шикилар,...


РикI пашманвиликай гьикI хуьда?

Чи уьмуьрда «иммунитет» гафуни мягькем чка кьунва. И гаф гьамиша духтуррин меслятрай ван къвезва, ам чаз витаминар авай кьватийрал аквазва ва мукьвабурухъ галаз кефидикай ийизвай ихтилатра веревирд ийизва.   Пандемиядилай кьулухъ беден хуьзвай къуватриз куьмек гун гзафбуруз...