Главная

«Виридалайни гзаф кIанзава!»

«Виридалайни гзаф кIанзава!»

Къе заз и макъала диде-бубайриз бахш ийиз кIанзава. Эхь, чаз виридаз, вучиз лагьайтIа газет кIелзавай гьар са кас я диде, я буба я, я тахьайтIа, Аллагьди ﷻ гурай, гележегда я диде, я буба жеда.

 

Лап мукьвара заз лап дуьз чир хьана, аялрихъ галаз жезвай рафтарвилера виридалайни важиблуди вуч ятIа, ва цIувад йисан яшда авай руша заз ахъаяй вичин кьилел атай кьисади зи инанмишвал генани мягькемарна.

Гьа икI, кьилинди, вуч чи аялриз виридалайни лазим я лагьайтIа – им чна абуруз гана кIанзавай ФИКИР. Гьа гьам!

Гьасятда ихьтин фикирар ийиз тади ийимир: «Фикир – им за аялдиз лап дуьз тамамвилелди гузвай затI я. За ам хуьзва, вири шейэралди таъмин ийизва, адаз герек хьайи вири крариз пул гузва ва икI мад», «А гафар закай туш, вучиз лагьайтIа за ам са кардани сергьятламишзавач ва адаз герек вири крар ихтияр гузва. Аялдиз мад вуч кIанзава кьван?» И жавабар, азиз дустар, - жува туькIуьрнавайбур туш, абур, гайи суалдиз диде-бубайри ганвай жавабар я.

«…Дидеди заз вири ихтиярар гузва, жуьреба-жуьре ширинлухриз, кафейриз, кинойриз пул гузва. Бубади, гьелбетда, са тIимил кIевивал ийида, амма ам гьакIани гьамиша кIвале авайди туш. Ам, диде хьиз, кIвалахдал машгъул я, гьахьняй абуруз захъ галаз «гьакIан буш рахунар ийидай вахт авач». Ваъ, куьне фикир ийимир, а патахъай заз хъсанзава, дустар рушар ава ва, гьич тахьайтIа, интернет, вуч чириз кIан хьайитIани – са четинвални авач», - лугьузва, вичин лап кьатIидай ва пашман вилер агъуз авуна, 15 йис хьанвай Маринади. Дуьз фикирар ва лап дерин ва фад кьатIидай фикир авай гуьрчег руш я.

Ихтилат ийидай вахтунда, яваш-яваш ачух жез, гьикI сифте яз чIарар беневш рангада тунатIа ва нера пирсинг авунатIа ахъайзава. «Саки са гьафтеда гьакI къекъвена, эхиз хьанач ва за хабар кьазва: «Диде, ваз зун гьикI аквазва?» Жаваб яз ван къвезва: «Вири хъсанзава, тавакъу ийида, зи фикир масанихъ алудмир, пака заз чатда важиблу тренинг ава…»».

«Бес буба?» - «Вуч буба, ада зун мектебдиз тухузвай ва гуьзгуьдай килигдайла акуна. Вичиз бегенмиш туш лагьана, ва гьа инал куьтягь, мад телефонда ацукьна. Агь, за тавур са затIни амач! Ингье гьа чIавуз пIапIрусар чIугваз башламишун кьетIна. За ам викIегь кар я лагьана фикирна, вирида дад аквазва хьи, бубадизни а вахтунда за вуч ийизватIа аквада. А вахтунда гьеле чизвачир хьи, ихьтин четинвилер жедайди, - лугьузва уьгьуь ягъиз ва хур къалуриз. Гьавайда гатIумна, диде-бубадини са гафни лагьанач, за гьикI уьгьуьяр язаватIа акунатIани. Саки са йиса чIугуна, тек-бир жедай мурдар затI я. Шукур хьуй Аллагьдиз ﷻ, гена гадариз хьана, амни къушаба (параллельный) классда авай рушавай, чна адаз «монашка» лугьузвай, - «Аллагьдиз ﷻ пIапIрусар чIугвазвайбур кIанзавайди туш» гафар ван хьайидалай кьулухъ. А чIавуз за гьеле фикирнай: «Адаз (яни Раббидиз ﷻ) зи къайгъу авани кьван?» КилигайтIа, авазва, зун идан гъавурда са имамдихъ галаз ихтилат авурдалай кьулухъ акьуна. Заз гьеле гзаф суалар амай, ва ада зун са рушахъ галаз танишарна – ада теологияда кIелзавай ва зи гзаф суалриз ада жавабар гана. Гила зун зи диде-бубадиз маса саягъда килигзава ва абурукай хъел къвезвач, зун абуруз герек авайди туш лагьана фикирзавач. Вири гьахълу ийидай делилар жагъуриз ва абур гьакI заз ава лагьана кIан жез алахъзава. Амма са затI гила дуьз чизва: зун виридалайни гзаф Аллагьдиз ﷻ кIанзава!»

Чи багьабур, кьисадин асул-мана гъуналди (и рушан кьисметдиз лагьайтIа, имтигьанар тIимил акъатнач), чи виридан рикIел хкиз кIнзава: чи аялриз бязи вахтара чи дикъет лап бес жезвач! Абуру гьар жуьреда – винел патан акунралди, ажайиб краралди – чаз ам къалуриз алахъзава – анжах чна абуруз фикир гудайвал.

Бязи вахтара жуваз ва масабуруз гьакъикъат ва важиблу суалриз жавабар жагъурун патал куьмек гун лазим я. А жигьетдай Маринадин бахтуни гъана – Халикьдин ﷻ куьмекдалди, чирвал авай инсанар гьалтна, адаз вич жагъана. Куьне муькуь патахъай фикир ая – нагагь чун а кардин къайгъуда тахьайтIа, гъавурда авачир дустарин меслятри гьи чкадал гъидатIа, малум туш хьи. Интернетдай жагъурзавай чирвилери дуьз жавабрал гъидай мумкинвилин умудар лап тIимил я. Ша чна кьвед лагьай дережадин, бязи вахтара лагьайтIа, гьич герек авачир крар кьулухъ туна, чаз ва чи аялриз дуьз чирвилер чирин (идаз кьетIен дикъет гана). Зун инанмиш я, а чIавуз Аллагьдин ﷻ куьмекдалди чун лап гзаф месэлайрикай къутармиш жеда.

Вири хъсан крар хьурай квез, чи виридалайни багьабур!

 

Наира Магьмудова

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Сура ат-Тавба (гъил къачун тlалабун)

И сурадин вилик «Бисмиллягь…» авач, вучиз лагьайтlа гьакl буйругъна Пайгъамбарди ﷺ. Аль-Гьакима агакьарнавай гьадисди и кар тестикьарзава. Гьакlни чал агакьнава хьи, «бисмиллягь…» - Аллагьди ﷻ хуьн патал лугьузва, амма и сура имансузриз кlичlе гун патал...


Чам дустагъдай гуьзетдани?

Чам дустагъда ацукьарна. Чна мехъериз гьазурвал аквазвай ва вири хъсанзавай, амма садлагьана ам дустагъ авуна. Адаз са шумуд йис къвезва. Дустагъдай ахъайнамазди зал эвленмиш жеда лагьана гаф гузва. Заз вуч ийидатIа чизвач, ам дустагъдай гуьзетун герек яни?    Алимдин жаваб: Эгер куьн...


Исламда мазгьабар гьикl арадал атана?

Са гьихьтин хьайитIани месэладин гьакъиндай къарар кьабулдайла, имамар сифтени-сифте Къуръанда адакай вуч лагьанватIа, гьаниз килигзава.   Эгер анай абуруз жаваб жагъун тавуртIа, абур гьадисриз килигзава. Эгер гьанайни жагъун тавуртIа, а месэладин гьакъиндай асгьабри сад авунвай гафуниз...


КапI тавун къиямат я!

Вилер ахъайиз кIанзавачир…генани къарагъна чин­гъил чуьхуьдай ашкъи авачир. «Бррр…яд къайиди я эхир!» ­ ФатIимадин и карни рикIел хтана ва ам генани яргъандик алчуд хъхьана.   «Къе гьяд югъ я. Мектебдизни физвайди туш, гьавиляй яргъалди ксайтIа...


СУАЛ-ЖАВАБ

КапI авурдалай кьулухъ бязибуру кьилелай гъил алтадзава ва са вуч ятIани кIелзава. Ам Шариатда авай кIвалах яни? Ферз тир капI авурдалай кьулухъ кьилин чIараривай гъил гвягъун Сунна (Пайгъамбардин ﷺ рехъ) я. Анас бин Малика лагьана: «КапI авурдалай кьулухъ Пайгъамбарди ﷺ гъил кьиливай...