Главная

«Виридалайни гзаф кIанзава!»

«Виридалайни гзаф кIанзава!»

Къе заз и макъала диде-бубайриз бахш ийиз кIанзава. Эхь, чаз виридаз, вучиз лагьайтIа газет кIелзавай гьар са кас я диде, я буба я, я тахьайтIа, Аллагьди ﷻ гурай, гележегда я диде, я буба жеда.

 

Лап мукьвара заз лап дуьз чир хьана, аялрихъ галаз жезвай рафтарвилера виридалайни важиблуди вуч ятIа, ва цIувад йисан яшда авай руша заз ахъаяй вичин кьилел атай кьисади зи инанмишвал генани мягькемарна.

Гьа икI, кьилинди, вуч чи аялриз виридалайни лазим я лагьайтIа – им чна абуруз гана кIанзавай ФИКИР. Гьа гьам!

Гьасятда ихьтин фикирар ийиз тади ийимир: «Фикир – им за аялдиз лап дуьз тамамвилелди гузвай затI я. За ам хуьзва, вири шейэралди таъмин ийизва, адаз герек хьайи вири крариз пул гузва ва икI мад», «А гафар закай туш, вучиз лагьайтIа за ам са кардани сергьятламишзавач ва адаз герек вири крар ихтияр гузва. Аялдиз мад вуч кIанзава кьван?» И жавабар, азиз дустар, - жува туькIуьрнавайбур туш, абур, гайи суалдиз диде-бубайри ганвай жавабар я.

«…Дидеди заз вири ихтиярар гузва, жуьреба-жуьре ширинлухриз, кафейриз, кинойриз пул гузва. Бубади, гьелбетда, са тIимил кIевивал ийида, амма ам гьакIани гьамиша кIвале авайди туш. Ам, диде хьиз, кIвалахдал машгъул я, гьахьняй абуруз захъ галаз «гьакIан буш рахунар ийидай вахт авач». Ваъ, куьне фикир ийимир, а патахъай заз хъсанзава, дустар рушар ава ва, гьич тахьайтIа, интернет, вуч чириз кIан хьайитIани – са четинвални авач», - лугьузва, вичин лап кьатIидай ва пашман вилер агъуз авуна, 15 йис хьанвай Маринади. Дуьз фикирар ва лап дерин ва фад кьатIидай фикир авай гуьрчег руш я.

Ихтилат ийидай вахтунда, яваш-яваш ачух жез, гьикI сифте яз чIарар беневш рангада тунатIа ва нера пирсинг авунатIа ахъайзава. «Саки са гьафтеда гьакI къекъвена, эхиз хьанач ва за хабар кьазва: «Диде, ваз зун гьикI аквазва?» Жаваб яз ван къвезва: «Вири хъсанзава, тавакъу ийида, зи фикир масанихъ алудмир, пака заз чатда важиблу тренинг ава…»».

«Бес буба?» - «Вуч буба, ада зун мектебдиз тухузвай ва гуьзгуьдай килигдайла акуна. Вичиз бегенмиш туш лагьана, ва гьа инал куьтягь, мад телефонда ацукьна. Агь, за тавур са затIни амач! Ингье гьа чIавуз пIапIрусар чIугваз башламишун кьетIна. За ам викIегь кар я лагьана фикирна, вирида дад аквазва хьи, бубадизни а вахтунда за вуч ийизватIа аквада. А вахтунда гьеле чизвачир хьи, ихьтин четинвилер жедайди, - лугьузва уьгьуь ягъиз ва хур къалуриз. Гьавайда гатIумна, диде-бубадини са гафни лагьанач, за гьикI уьгьуьяр язаватIа акунатIани. Саки са йиса чIугуна, тек-бир жедай мурдар затI я. Шукур хьуй Аллагьдиз ﷻ, гена гадариз хьана, амни къушаба (параллельный) классда авай рушавай, чна адаз «монашка» лугьузвай, - «Аллагьдиз ﷻ пIапIрусар чIугвазвайбур кIанзавайди туш» гафар ван хьайидалай кьулухъ. А чIавуз за гьеле фикирнай: «Адаз (яни Раббидиз ﷻ) зи къайгъу авани кьван?» КилигайтIа, авазва, зун идан гъавурда са имамдихъ галаз ихтилат авурдалай кьулухъ акьуна. Заз гьеле гзаф суалар амай, ва ада зун са рушахъ галаз танишарна – ада теологияда кIелзавай ва зи гзаф суалриз ада жавабар гана. Гила зун зи диде-бубадиз маса саягъда килигзава ва абурукай хъел къвезвач, зун абуруз герек авайди туш лагьана фикирзавач. Вири гьахълу ийидай делилар жагъуриз ва абур гьакI заз ава лагьана кIан жез алахъзава. Амма са затI гила дуьз чизва: зун виридалайни гзаф Аллагьдиз ﷻ кIанзава!»

Чи багьабур, кьисадин асул-мана гъуналди (и рушан кьисметдиз лагьайтIа, имтигьанар тIимил акъатнач), чи виридан рикIел хкиз кIнзава: чи аялриз бязи вахтара чи дикъет лап бес жезвач! Абуру гьар жуьреда – винел патан акунралди, ажайиб краралди – чаз ам къалуриз алахъзава – анжах чна абуруз фикир гудайвал.

Бязи вахтара жуваз ва масабуруз гьакъикъат ва важиблу суалриз жавабар жагъурун патал куьмек гун лазим я. А жигьетдай Маринадин бахтуни гъана – Халикьдин ﷻ куьмекдалди, чирвал авай инсанар гьалтна, адаз вич жагъана. Куьне муькуь патахъай фикир ая – нагагь чун а кардин къайгъуда тахьайтIа, гъавурда авачир дустарин меслятри гьи чкадал гъидатIа, малум туш хьи. Интернетдай жагъурзавай чирвилери дуьз жавабрал гъидай мумкинвилин умудар лап тIимил я. Ша чна кьвед лагьай дережадин, бязи вахтара лагьайтIа, гьич герек авачир крар кьулухъ туна, чаз ва чи аялриз дуьз чирвилер чирин (идаз кьетIен дикъет гана). Зун инанмиш я, а чIавуз Аллагьдин ﷻ куьмекдалди чун лап гзаф месэлайрикай къутармиш жеда.

Вири хъсан крар хьурай квез, чи виридалайни багьабур!

 

Наира Магьмудова

2026-03-01 (Рамадан 1447 г.) №3.


Хъсанвилин «зулум»

Адетдин гьал фикирдиз гъваш. Куьне, хъсан ниятар аваз, мукьва инсандиз са важиблу ва хъсан кар ийизва. Белки, ада тIалаб тавунваз жуван ял ядай югъ адаз гузва, ада са уьтери лагьай адан месэла гьялзава, я тахьайтIа ам шадарун патал, четин хуьрек гьазурзава.   Амма вил алай рикIин сидкьидай...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран хтул   Асма бинт Абу Бакра ахъайзава хьи, гьеле Меккада амаз ам руфунал залан хьана. Аял хадай вахт жедайла, чна гъуьлуьхъ галаз Мединадиз куьч хьун кьетIна. Рекье чун Къуба лугьудай чкада акъвазна.   Ана за чи хва Абдуллагь хана. За ам Аллагьдин Расулдин ﷺ патав тухвана ва...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер заз и йисуз гьаж ийидай мумкинвал аваз хьайитIа, ам кьулухъ ягъайтIа жедани? Ибн Гьажар аль-Гьайтамиди вичин «Тугьфат аль-Мугьтаж» ктабда кхьизва: «Гьаж ва умра авунин мажбурнама инсандин хиве уьмуьрда са сеферда тунва. Амма абур кьулухъ ягъайтIа жеда, эгер: - гележегда абур ийидай ният...


Цавун ракIарар ахъа жезвай йиф

Лайлату-ль-Къадрдин гьа-къиндай Аллагь Таалади «аль-Къадр» лугьудай сура ракъурна (мана): «За Къуръан Лайлату­ль­Къадрдин йифиз ракъурнава».   А йифен зурбавал къалурун патал Аллагьди ﷻ Пайгъамбардихъ ﷺ элкъвена икI лугьузва: «Лайлату-ль-Къадрдин...


Жуьмя-кпIунилай кьулухъ нисинин капI хъувун

Суал: Са бязибуру жуьмя-кпIунилай кьулухъ нисинин капI хъувун шариатдихъ галаз кьан тийидай кар я лугьуз тестикьарзава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Эгер хуьруьн ва я шегьердин къене жуьмядин капI са чкада вирида санал ийиз ва гьа и кпIунални «Аль-Фатигьа» ва «Ат-Тагьият»...