Главная

Хизан чкIин тийидайвал кIелдай дуьа

Хизан чкIин тийидайвал кIелдай дуьа

Хизан – пак шей я. Сад-садаз чара тир, садаз-садакай гьич хабарни авачир кьве кас – итимни дишегьли Аллагьди Къуръанда лагьанвай «некягь» келимадалди (яни некягь авуналди) виридалайни мукьва алакъада гьатзава.

Гьаниз килигна, некягь хуьн гьар садан везифа я. Гьам гъуьлуьнни папан, гьамни абурун мукьвал тир багърийрин. Амма бязи вахтара хизан чкIидай гьалдал къвезва ва и арада гъуьлуьни папа Аллагьдивай чпин хизан хуьн тIалабна кIанда. Вучиз лагьайтIа, хуьзвайди ва куьмек гузвайди анжах Аллагь я. Ибн Масуда чал Пайгъамбардилай ихьтин дуьа агакьарна:

«Аллагьумма аллиф байна къулюбина, ва аслихI зата байнина, вагьдина субуля-с-салями, ва нажжина мина-ззулюмати иля-ннури, ва жаннибна-ль-фавахIиша ма загьара мингьа ва ма батIана, ва барик ляна фи асмагIина ва абсарина ва къулюбина ва азважина ва зурриййятина. Ва туб гIалайна, иннака анта-т-таввабур-рахIим. ВажгIальна шакирина линигlамика, муснина бигьа ва къабилигьа ва атиммагьа гIаляйна»

Мана:

«Я Аллагь, чи рикIер сад ая ва чи алакъаяр хъсанар. Чун ислягьвилин, саламатвилин рекьяй фидайбурукай ая, мичIивиликай къутармишна экуьнал гъваш. Ачух тир ва чинебан алчахвилерикай чун хуьх. Берекатлу ая чи япар, вилер, рикIер, уьмуьрдин юлдашар ва несилар. Чи туба кьабула, гьакъикъатда, Вун туба Кьабулзавайди, Регьимлуди я. Чун Вуна гузвай няметар дуьз рекье ишлемишдай ва Ваз абурун патахъай шукур гъидай, абур кьабулдайбурукай (рази яз) ая, абур (няметар) чаз тамамдиз це» (Абу Дауд, Гьаким, ТIабарани).

Къейд: и дуьа гьикI араб чIалал, гьакI лезги чIалалдини авуртIа турус жеда.

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Кьиникьихъ галаз алакъалу ферзер ва эдебар

Чан гайидалай кьулухъ руьгь инсандин бедендай экъечIзава. Инсан мейитдиз элкъвезва. Руьгь гаруз ва я гьавадиз тешпигь я. Ам аквадач ва гьамишалугъ амукьзава.   Азарлудал кьил чIугун сунна я, иллаки ам кьиникьин азар ятIа, амма яргъалди адан патав амукьун меслят къалурзавач. Азарлу касдив...


Иманди дуьзвал истемишзава

Эвел алатай нумрайра   Йикъа шумуд сеферда куьне гунагьрикай туба ийизва, Аллагьдин ﷻ жазадихъай кичIела, мад абур хъувун тавунин ният аваз? Жувавай хабар яхъ, куьн садра кьванни Аллагьдихъай ﷻ кичIевал гьиссна шехьайди яни?   Аллагьди ﷻ Къуръанда лагьана (мана): «Абуруз...


Диде-бубадиз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Диде-буба кечмиш хьайидалай кьулухъ абурухъ дуьаяр кIелун, Аллагьдивай ﷻ регьим ва абурун гунагьрилай гъил къачун тIалабун давамарун лазим я.   Гьадисда лугьузва: «Эгер диде-бубадиз азиятар гайи касди, рикIин сидкьидай а кардин патахъай туба авуна,...


Машгьур макандикай зи фикирар

Виликан Куьре вилаят тарихда вири дуьньядиз машгьур эфендияр, шаирар, алимар, инкъилабчияр акъатнавай макан я.   Девирар дегиш хьуникди, цIийи гьукуматар арадал атуникди, виринра адет тирвал, эвела Куьре вилаят, ахпа Куьре ханлух, Куьре округ, Кьасумхуьруьн район, эхирдай СтIал Сулейманан...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакра дуьньядин няметрикай игьтиятвал ийизва   Зайд ибн Аркама агакьарна: «Чун Абу Бакрахъ галаз санал алай ва ада вичиз яд гъун тIалабна. Адаз яд ва вирт гъана. Абу Бакраз вичиз цихъ галаз виртни гъанвайди акурла, адан вилерал накъвар акьалтна, ахпа ам кIевиз шехьиз гатIумна. Абу...