Главная

Хизан чкIин тийидайвал кIелдай дуьа

Хизан чкIин тийидайвал кIелдай дуьа

Хизан – пак шей я. Сад-садаз чара тир, садаз-садакай гьич хабарни авачир кьве кас – итимни дишегьли Аллагьди Къуръанда лагьанвай «некягь» келимадалди (яни некягь авуналди) виридалайни мукьва алакъада гьатзава.

Гьаниз килигна, некягь хуьн гьар садан везифа я. Гьам гъуьлуьнни папан, гьамни абурун мукьвал тир багърийрин. Амма бязи вахтара хизан чкIидай гьалдал къвезва ва и арада гъуьлуьни папа Аллагьдивай чпин хизан хуьн тIалабна кIанда. Вучиз лагьайтIа, хуьзвайди ва куьмек гузвайди анжах Аллагь я. Ибн Масуда чал Пайгъамбардилай ихьтин дуьа агакьарна:

«Аллагьумма аллиф байна къулюбина, ва аслихI зата байнина, вагьдина субуля-с-салями, ва нажжина мина-ззулюмати иля-ннури, ва жаннибна-ль-фавахIиша ма загьара мингьа ва ма батIана, ва барик ляна фи асмагIина ва абсарина ва къулюбина ва азважина ва зурриййятина. Ва туб гIалайна, иннака анта-т-таввабур-рахIим. ВажгIальна шакирина линигlамика, муснина бигьа ва къабилигьа ва атиммагьа гIаляйна»

Мана:

«Я Аллагь, чи рикIер сад ая ва чи алакъаяр хъсанар. Чун ислягьвилин, саламатвилин рекьяй фидайбурукай ая, мичIивиликай къутармишна экуьнал гъваш. Ачух тир ва чинебан алчахвилерикай чун хуьх. Берекатлу ая чи япар, вилер, рикIер, уьмуьрдин юлдашар ва несилар. Чи туба кьабула, гьакъикъатда, Вун туба Кьабулзавайди, Регьимлуди я. Чун Вуна гузвай няметар дуьз рекье ишлемишдай ва Ваз абурун патахъай шукур гъидай, абур кьабулдайбурукай (рази яз) ая, абур (няметар) чаз тамамдиз це» (Абу Дауд, Гьаким, ТIабарани).

Къейд: и дуьа гьикI араб чIалал, гьакI лезги чIалалдини авуртIа турус жеда.

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

За вун гьабурукай жедайдак умуд кутазва   Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ни вичин эменнидикай Аллагьдин ﷻ рекье кьве паб таъмин ийиз хьайитIа, адаз Женнетдин варарай эверда. Женнетдиз муьжуьд варар ава. Ни кпIуна чалишмишвал авуртIа, адаз КпIунин варарай...


Тапарар ва алай аямдин илим

Чна виш лагьай сеферда Къуръандин аят гъизва (мана): «Чна ахпа Чи аламатар къалурда, та абуруз, Ам Гьакъикъат тирди, ашкара жедалди» («Фуссилат» сурадин 53-аят) – ва виш лагьай сеферда Аллагьдин ﷻ регьимдал чун аламат жезва, вучиз лагьайтIа Ада Вичи лагьайдахъ чаз...


СУАЛ-ЖАВАБ

Теспягьрал вуч кIелайтIа хъсан я? Теспягьрал «СубгьанаЛлагь» (Аллагь ﷻ нукьсанрикай михьи я), «АльгьамдулиЛлягь» (шукур хьуй Аллагьдиз ﷻ), «Аллагьу акбар» (Аллагь ﷻ виридалай чIехи я), «астагъфируЛлагь» (за Аллагьдивай ﷻ гунагьрилай гъил къачун...


Мусурман ва чарадан мал-мулк

Угъривал ва къанунсуз саягъда чарадан мал-девлет вичиз къачун – им вири мусурманрин вилерай чIехи гунагь яз гьисабзавай еке чIуру кар я. Ам Аллагьди ﷻ къадагъа авунвайдан патахъай абурукай садни шаклу жезвач.   Гьакъикъи мусурман гьамиша дугъри ва намуслу я ва чарадан эменнидикай са...


Папа гъуьлуьз гьуьрмет авунин эдебар

Ислам – им инсаният патал виридалайни хъсан рехъ ва вини дережадин чешне я.   Гьавиляй ада хизандин рафтарвилерин виридалайни метлеблу, гуьзел ва хийирлу рехъ тайин ийизва, вичиз ухшар авайди мад авачир. Инсанрин тIебиатдихъ галаз кьан тийизвай, кьиле тефир къанунрал бинеламиш хьанвай...