КIелиз кIанзавайбуруз ракIарар ачух я
КIелунин вахт куьтягь хьанмазди, накьан школьникри гьиниз кIелиз фида лугьуз, фикир ийиз гатIумзава – вирида аял чIавалай пеше хкязавач хьи. Мектеб акьалтIарай гзафбуруз жезмай кьван фад чIехи уьмуьр башламишиз, аслу туширвал жагъуриз кIан жезва. И кар патал лап гзаф мумкинвилер ава кьван. Масабурухъ галаз сад хьиз, чи респуликадин меркезда – Махачкъалада – Гуманитарно-педагогический колледждин ракIарарни ачух я. КIелдай чка хкядайла, вучиз и колледждиз фикир гун герек ятIа, за ахъайиз алахъда.
Ихтилат башламишдалди диде-бубайриз са-кьве гаф лугьун. Амай колледжрилай ГПК-дин дибдин тафаватлувал ам я хьи, ина кIелуниз хьтин барабар фикир студентрин тербиядизни гузва. Нетижада ГПК авай 15 йисан къене я студентриз, я муаллимриз чеб тухунин патахъай са четин месэлани хьанач, къанун чIурунин патахъай лагьайтIа, генани.
Гила колледждикай ахъаяйтIани жеда: вуч чирзава, кIелна куьтягьайдалай кьулухъ кIвалахдал таъмин ийидай гьихьтин мумкинвилер ва кIелун давамарунин гележег ава. Эгер виликдай техникумриз ашкъи авачиз физвайтIа, гила юкьван пешекарвилин образование къачунихъ галаз авай рафтарвал масад я.
Кар ана ава хьи, кIелзавай чкайрин тIварар дегиш хьанва – гила абуруз колледжар лугьузва. ТIварцIелай гъейри, кIелзавай чкайри гузвай чирвилерин дережани дегиш хьанва. Малум тирвал, колледжра юкьван пешекарвилин образованидин программаяр кьиле тухузва. Дугъриданни, колледжда кIелунин себебар гзаф ава.
Сир туш хьи, 15-17 йис хьанвай гьар са кас 11-класс акьалтIарайдалай кьулухъ ЕГЭ вахкудайла акьалтзавай психологический пар эхиз гьазур я. Колледждиз лагьайтIа, квевай гьахьунин гьич са экзаменни ва тестни галачиз, анжах асул дибдин умуми (основной общий) ва я юкьван умуми (средний общий) образованидин аттестат гваз экечIиз жеда.
Алай йисуз кIелиз экечIзавайбурун вилик чIехи дережадин пешекарар хьун патал лап хъсан гележег ачух жезва. Чи колледжда кар а саягъда эцигнава хьи, ина уьмуьрди истемишзавай пешеяр чирзава. 9 ва 11-классар акьалтIарайбуруз ина «Экономика ва бухгалтерский учёт», «Информационный системаяр ва программирование», «Социальный кIвалах», «Дошкольный образование», «Сифтегьан классра тарсар гун», «Дизайн» хьтин пешеяр чирзава.
Ана пешекарвилин рекьяй гьазурунилай гъейри, чIехи дережадин пешекарри руьгьдин манадин тарсарни гузва. Им жавандиз чирвилерни тербия санал гузвай дуьшуьш я. И саягъда чирвилер гунин мурад – студентдикай неинки хъсан пешекар гьазурун, гьакIни «хъсандайни» «писдай» кьил акъудиз жедай чIехи дережадин тербия авай инсан гьазурун я.
Зи фикирдалди, чи колледжда кIелун кесерлу ва жавабдар я лугьун, адан метлеблувал кьадардилай артух чIехи авун жедач. 2019-йисан нетижайралди ГПК Россиядин юкьван пешекарвал къачудай кIелдай чкайрин виридалайни хъсан 100 заведенидик акатна. Учебно-лабораторный база таъмин авуниз ва гузвай чирвилерин еридиз килигна, колледж кьакьан чкайрал ала.
Гьавиляй, исятда авай тарсар гунин методикаяр, лазим тадаракралди таъмин авун ва алава яз муаллимрин чIехи дережади ихьтин нетижаяр гун тажуб жедай кар туш. Чаз чавай дамах ийиз жедай затIарни ава! Месела, и йисан мартдиз чи колледжда социальный кIвалахдай Вордскилс Россия региональный чемпионат кьиле фена ва ана чи студентка гъалиб хьана.
Гаф атай чкадал лугьун хьи, ада федеральный дережадин чемпионатдани иштиракна, гьайиф хьи, чаз гьелелиг медалар авач, амма им гьелелиг я. ГьакIни кьилди къейд ийиз кIанзава хьи, чна «Экономика ва бухгалтерский учёт» пешедай къалурун патал имтигьан тухудай майдан туькIуьрна ва ана кьилин пешекар гьазурна.
Гьелбетда, жегьилри неинки са тарсариз итиж ийизва. Колледжда ахьтин тежриба арадал атанва хьи, студентар патал виридалайни итижлу мярекатар кьиле тухузва: конкурсар, спартакиадаяр, квестар. Чи студентри Муфтиятди ва шегьердин жегьилрин комитетди тухузвай мергьяматлу крара гьамиша иштиракзава. Студентрин уьмуьр акьван манадив ацIайди я хьи, ана дарих жедай вахт жедач.
ЧIехи метлеблувал авай кар ам я хьи, ГПК-да гузвай чирвилер тежрибадалди мягькемарзава, гьаниз килигна чи колледж акьалтIарайбур кIвалах гузвайбуру лап ашкъидалди кIвалахдал кьабулзава. Гьахьняй чи колледжда кIелун – им кьилди уьмуьр ва пешекарвилин дережа башламишун патал лап хъсан сифте камар къачудай майдан я. Куь пешекарвилин рехъ чи колледжда гатIума, чирвилер къачунин ракIарар ачух я.
КIелун давамариз ва кьилин образование къачуз кIанзавай ксар патал гьа и карни фикирдиз къачунва. Дагъустандин гуманитарный институтдихъ галаз санал кIвалахун патал кутIуннавай икьрардин бинедаллаз, выпускникриз чпи кIелай рекьяй масабурулай кьезил шартIаралди кьилин образование къачудай мумкинвал ава.
Азиз мектебрин выпускникар, пеше хкягъунин ва уьмуьрда дуьз рехъ жагъурунин карда чна квез агалкьунар тIалабзава. Чи патай лагьайтIа, куьн агалкьунар авай, чIехи ахлакь ва эдебдин ерияр авай хъсан пешекарар хьун патал, чна чавай жедай вири мумкинвилер ишлемишда.
ЖЕННЕТ ТЕМУРКАЕВА, ГПК-ДИН ДИРЕКТОР
