Главная

Гьар са касди жаваб гуда…

Гьар са касди жаваб гуда…

Руьгьдин хирер

Каш амукьдач, гьар са нямет бул хьайила,

АцIай хунча агакьарай зул хьайила.

Нефсин зарпанд вугуз тахьуй шейтIандив,

Жибин дулу жез са тIимил пул хьайила.

 

Вирибурув дерин гелер таз алакьдач,

ЧIемерукдай ягъай хьилер кьаз алакьдач.

Амма чилел вирибурувай пак зегьметдал

Кьару хьайи гужлу гъилер таз алакьда.

 

Куьрпейрин руьгь, чIижренбур хьиз, муъмин я,

Уьмуьр куьруь тирвиляй ам ширин я.

Даим тиртIа, керематар бул жедай,

Авайдаз тек хатам рекье серин я.

 

Бегьерди вал эцигначтIа кIус къимет,

Хтулривай гуьзет мийир на гьуьрмет.

ЧIух гайила уьмуьр гайи дувулриз,

Пак мурадрив агакьдани вун, уьммет?

 

КутIундалди икьрар садахъ галаз на,

Гафаралди тухуз бенде, рахаз на.

Чира кIане гъери авай кас ятIа,

Ягъ тийирвал эхир пашман аваз на.

 

Вири уьмуьр устIар хьана магьир тир,

Гъилихъ хьайи вичиз хас хатI гиширдин.

Хажалатдин пар тушни бес агьилдиз,

Рагъдан кьиляй гуьгъуьна тун нехирдин?

 

Кар кьадайла, сифте нубат, вахтуниз килиг,

Кьисметди вун агакьарай бахтуниз килиг.

Эгер абурухъ агъаз, инсан, ваз кIанзавачтIа,

Жувахъ авай къастунизни тахтуниз килиг.

 

Гуьрчегвилихъ ял ийиз хьухь,

Гьахъвал патал къал ийиз хьухь,

Лезгивилин тIвар алатIа,

Женнет багъда кIвал ийиз хьухь.

КIан я лугьуз, алцурайдаз,

Тум ахкална рахкурайдаз.

Бахтуни нур къалурда жал

Чарадаз фур гьазурайдаз?

 

КIвалин варар ахъайнач на яшинда,

Лув гуз хьана, пул авайла жибинда,

Уьмуьрдин рагъ ахгатайла гьуьмедив,

Куьз лугьузва: — “Арха, вун заз ширинда?”

 

Гьахъвал патал шикаятар ийизвайди,

Анжах турус ризкьи кIвализ хкизвайди.

Гьисаб кьазва фитнекардай гьукум гвайда,

Халкьдин, Худадин вилик анжах михьизвайди.

 

Гъамлу тирла, дерт кьезилиз татайди,

ТIуьн, хъун патал кIвалин ракIар гатайди,

Дестек, куьлге, арха жедач уьмуьрда,

Гьарамди нез, туьтуьнихъ кьван ацIайди.

 

Ришветчи гьаким

Крарихъ чи нетижаяр авачтIа,

Уьмуьрдихъ дад, дережаяр авачтIа,

Бедгьавая атай чIал я дуьньядиз,

Камалдин кIукI тир къужаяр амачтIа.

 

Гьикьван шартIар авуртIани на къулай,

Бес я лугьудач, жеда текъвез мад кьарай.

ГьакI халкьнава чун, инсанар, дуьньяда,

Вилик финиф тушни руьгьдин бес гьарай?

 

Ви пис кардай хгунал ваз акси жаваб

Кас батIулмир, вахтуналди эха азаб.

Тагъ гайила, цIивни тахгур вуж ава?

Хъсанвалун я Аллагьдин эмир, суваб.

 

РикIе ният хьайила пак Къуръандин,

Къадир жеда кIевевайдан хъсандиз.

Са жув патал татуй инсан дуьньядиз,

Регьим, инсаф рикIе хьурай инсандин.

 

Кар чIур хьайила, багьна кьамир итIи-битIи,

Зуьрне яна, лугьуз тахьуй яна писпи.

Ибретдин тарс хкудайтIа крарикай,

Чун агакьда пак мурадрив ксар вири.

 

Акъваз тийиз, къвазва марфар, къав гатазва,

Алем шехьиз, гур булах хьиз, чав рахазва.

Къаю тарар кьецIилзава, дун хтIуниз,

Чархачи кьуьд рекьева, къвез дав акьазва.

 

Гьуьруьят я сада муькуьд алцурзавай,

Ченгиди пак кимеллайди кьацIурзавай.

Амма чIавуз дуьз къимет гур ксар ава,

Гьахъ-батIулди гьа авайвал къалурзавай.

 

Бес инсанрихъ агъун тахвурла,

Хабарар кьаз, рахун тахвурла.

Нихъ агъаз хьуй чун, инсанар,

Руьгь рикIера къугъун тавурла?

 

Гьевесдиз худ гун тавунмаз,

Ашкъидихъ цIай хьун тавунмаз,

Кардал мурз, кIукI гъиз жедай туш,

Гъилел къабар гъун тавунмаз.

 

Хкажзава гьар къуз шейин къиметар,

Артух ийиз бед инсанри къелетар.

Чил элкъвенва къе зиллетрин майдандиз,

Куьз квахьнава кIанивилин шуьрбетар?

 

Кас робот туш, авачир кьас нервияр,

Экъич тийир бедендик квай ивияр.

Кьадар ава хуьнихъ сабур, абурни,

ЦIай агудмир гьич барутдив, дагъвияр.

 

Лугьузва на: — Артух ая бегьерар,

Къуй ацIурай жегьилрив чи шегьерар.

— Сифте къалур кIвалахдай на чкаяр,

Техжедайвал чина саил, нуькерар…

 

Мукаил Агьмедов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Себеб хьана

Желил буба гьар нин кlвализ хьайитlани фидай кас тушир. Ам мукьувай чидай инсанри и кар тестикьардай. Гьар са хуьре адаз вич фидай кlвалер авалдай. Мегьарамдхуьре ихьтин кlвалерикай сад Къадиран гадайрикай тир Абас халудин кlвал тир.   Са сеферда чун (тахминан 1957-йис я), са десте жегьилар,...


СУАЛ-ЖАВАБ

КапI авурдалай кьулухъ бязибуру кьилелай гъил алтадзава ва са вуч ятIани кIелзава. Ам Шариатда авай кIвалах яни? Ферз тир капI авурдалай кьулухъ кьилин чIараривай гъил гвягъун Сунна (Пайгъамбардин ﷺ рехъ) я. Анас бин Малика лагьана: «КапI авурдалай кьулухъ Пайгъамбарди ﷺ гъил кьиливай...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Аял Исламди хъсан яз гьисабзавай лацу рангунин парталар алукIиз вердишарна кIанда, гьеле аял чIавуз рушарик кьил кIевирдай вердишвал кутуна кIанда, яни чIарар къалур тийидай. ГъвечIи чIавалай тербиясуз аял табий тежедайди, терсди, тапарардайди, буш рахунрал рикI алайди,...


Руш низ гъуьлуьз гуда?

Салафрин (Исламдин сифтегьан асирра яшамиш хьайи михьи несилар) девирда Нугь ибн Марьям лугьудай са кас яшамиш хьанай. Адахъ гзаф мал-девлет ва иер са руш авай. Ам це лугьуз тIвар-ван ва девлет авай ксар гзаф къвезвай. Амма адаз вичин руш низ гудатIа чизвачир.   А касдихъ емишдин тарарин еке...


Дастамаз къачудайла дуьаяр кlелун

Суал: Дуьз рекьелай алатнавай са бязибуру лугьузва хьи, дастамаз къачудайла (гъилер, кIвачер чуьхуьдайла) дуьаяр кIелун бид’а я, гьавиляй абур кIелдай ихтияр авач. И гафар дуьзбур яни?   Жаваб: Ваъ, дуьзбур туш. Дуьа гьина хьайитIани ва мус хьайитIани ийидай ихтияр ава, анжах...