Главная

Гьар са касди жаваб гуда…

Гьар са касди жаваб гуда…

Руьгьдин хирер

Каш амукьдач, гьар са нямет бул хьайила,

АцIай хунча агакьарай зул хьайила.

Нефсин зарпанд вугуз тахьуй шейтIандив,

Жибин дулу жез са тIимил пул хьайила.

 

Вирибурув дерин гелер таз алакьдач,

ЧIемерукдай ягъай хьилер кьаз алакьдач.

Амма чилел вирибурувай пак зегьметдал

Кьару хьайи гужлу гъилер таз алакьда.

 

Куьрпейрин руьгь, чIижренбур хьиз, муъмин я,

Уьмуьр куьруь тирвиляй ам ширин я.

Даим тиртIа, керематар бул жедай,

Авайдаз тек хатам рекье серин я.

 

Бегьерди вал эцигначтIа кIус къимет,

Хтулривай гуьзет мийир на гьуьрмет.

ЧIух гайила уьмуьр гайи дувулриз,

Пак мурадрив агакьдани вун, уьммет?

 

КутIундалди икьрар садахъ галаз на,

Гафаралди тухуз бенде, рахаз на.

Чира кIане гъери авай кас ятIа,

Ягъ тийирвал эхир пашман аваз на.

 

Вири уьмуьр устIар хьана магьир тир,

Гъилихъ хьайи вичиз хас хатI гиширдин.

Хажалатдин пар тушни бес агьилдиз,

Рагъдан кьиляй гуьгъуьна тун нехирдин?

 

Кар кьадайла, сифте нубат, вахтуниз килиг,

Кьисметди вун агакьарай бахтуниз килиг.

Эгер абурухъ агъаз, инсан, ваз кIанзавачтIа,

Жувахъ авай къастунизни тахтуниз килиг.

 

Гуьрчегвилихъ ял ийиз хьухь,

Гьахъвал патал къал ийиз хьухь,

Лезгивилин тIвар алатIа,

Женнет багъда кIвал ийиз хьухь.

КIан я лугьуз, алцурайдаз,

Тум ахкална рахкурайдаз.

Бахтуни нур къалурда жал

Чарадаз фур гьазурайдаз?

 

КIвалин варар ахъайнач на яшинда,

Лув гуз хьана, пул авайла жибинда,

Уьмуьрдин рагъ ахгатайла гьуьмедив,

Куьз лугьузва: — “Арха, вун заз ширинда?”

 

Гьахъвал патал шикаятар ийизвайди,

Анжах турус ризкьи кIвализ хкизвайди.

Гьисаб кьазва фитнекардай гьукум гвайда,

Халкьдин, Худадин вилик анжах михьизвайди.

 

Гъамлу тирла, дерт кьезилиз татайди,

ТIуьн, хъун патал кIвалин ракIар гатайди,

Дестек, куьлге, арха жедач уьмуьрда,

Гьарамди нез, туьтуьнихъ кьван ацIайди.

 

Ришветчи гьаким

Крарихъ чи нетижаяр авачтIа,

Уьмуьрдихъ дад, дережаяр авачтIа,

Бедгьавая атай чIал я дуьньядиз,

Камалдин кIукI тир къужаяр амачтIа.

 

Гьикьван шартIар авуртIани на къулай,

Бес я лугьудач, жеда текъвез мад кьарай.

ГьакI халкьнава чун, инсанар, дуьньяда,

Вилик финиф тушни руьгьдин бес гьарай?

 

Ви пис кардай хгунал ваз акси жаваб

Кас батIулмир, вахтуналди эха азаб.

Тагъ гайила, цIивни тахгур вуж ава?

Хъсанвалун я Аллагьдин эмир, суваб.

 

РикIе ният хьайила пак Къуръандин,

Къадир жеда кIевевайдан хъсандиз.

Са жув патал татуй инсан дуьньядиз,

Регьим, инсаф рикIе хьурай инсандин.

 

Кар чIур хьайила, багьна кьамир итIи-битIи,

Зуьрне яна, лугьуз тахьуй яна писпи.

Ибретдин тарс хкудайтIа крарикай,

Чун агакьда пак мурадрив ксар вири.

 

Акъваз тийиз, къвазва марфар, къав гатазва,

Алем шехьиз, гур булах хьиз, чав рахазва.

Къаю тарар кьецIилзава, дун хтIуниз,

Чархачи кьуьд рекьева, къвез дав акьазва.

 

Гьуьруьят я сада муькуьд алцурзавай,

Ченгиди пак кимеллайди кьацIурзавай.

Амма чIавуз дуьз къимет гур ксар ава,

Гьахъ-батIулди гьа авайвал къалурзавай.

 

Бес инсанрихъ агъун тахвурла,

Хабарар кьаз, рахун тахвурла.

Нихъ агъаз хьуй чун, инсанар,

Руьгь рикIера къугъун тавурла?

 

Гьевесдиз худ гун тавунмаз,

Ашкъидихъ цIай хьун тавунмаз,

Кардал мурз, кIукI гъиз жедай туш,

Гъилел къабар гъун тавунмаз.

 

Хкажзава гьар къуз шейин къиметар,

Артух ийиз бед инсанри къелетар.

Чил элкъвенва къе зиллетрин майдандиз,

Куьз квахьнава кIанивилин шуьрбетар?

 

Кас робот туш, авачир кьас нервияр,

Экъич тийир бедендик квай ивияр.

Кьадар ава хуьнихъ сабур, абурни,

ЦIай агудмир гьич барутдив, дагъвияр.

 

Лугьузва на: — Артух ая бегьерар,

Къуй ацIурай жегьилрив чи шегьерар.

— Сифте къалур кIвалахдай на чкаяр,

Техжедайвал чина саил, нуькерар…

 

Мукаил Агьмедов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...


Итимдин далу

Заз, папаз хьиз, гъуьл кIвалахдал хкаж жедай ва агалкьунар жедай шартIар арадал гъиз кIанзава. Им хизандин сергьятра мумкин яни? Я тахьайтIа итим кIвалахдин рекьяй хкаж хьун анжах адан къилихдилай ва хсуси ерийрилай аслу яни? Бес гьа «далу» гьикI хьана кьван?   Алимдин...


Ички зиян я

Чехир, ички. Дегь девиррани и шейэр гьазуриз ва ишлемишиз чизвай. Эгер тарихдиз вил вегьейтIа, жуьреба-жуьре набатат-рикай, емишрикай пиводиз ухшар шей чи эрадал къведалди са шумуд агъзур йис вилик Египетда, Месопотамияда, Китайда, Мексикада гьазурзавай.   Чи эрадал къведалди ирид агъзур йис...


Женнетдин няметар

1. Аль-Мугъира бин Шу`бади агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Са сеферда Мусади вичин Раббидивай ﷻ хабар кьуна: «Женнетда авай инсанрикай виридалайни агъада авай гьал низ жеда?»   Ада жаваб гана: «Ам Женнетдин вири агьалияр Женнетдиз фейидалай кьулухъ атай...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...