Главная

Гьар са касди жаваб гуда…

Гьар са касди жаваб гуда…

Руьгьдин хирер

Каш амукьдач, гьар са нямет бул хьайила,

АцIай хунча агакьарай зул хьайила.

Нефсин зарпанд вугуз тахьуй шейтIандив,

Жибин дулу жез са тIимил пул хьайила.

 

Вирибурув дерин гелер таз алакьдач,

ЧIемерукдай ягъай хьилер кьаз алакьдач.

Амма чилел вирибурувай пак зегьметдал

Кьару хьайи гужлу гъилер таз алакьда.

 

Куьрпейрин руьгь, чIижренбур хьиз, муъмин я,

Уьмуьр куьруь тирвиляй ам ширин я.

Даим тиртIа, керематар бул жедай,

Авайдаз тек хатам рекье серин я.

 

Бегьерди вал эцигначтIа кIус къимет,

Хтулривай гуьзет мийир на гьуьрмет.

ЧIух гайила уьмуьр гайи дувулриз,

Пак мурадрив агакьдани вун, уьммет?

 

КутIундалди икьрар садахъ галаз на,

Гафаралди тухуз бенде, рахаз на.

Чира кIане гъери авай кас ятIа,

Ягъ тийирвал эхир пашман аваз на.

 

Вири уьмуьр устIар хьана магьир тир,

Гъилихъ хьайи вичиз хас хатI гиширдин.

Хажалатдин пар тушни бес агьилдиз,

Рагъдан кьиляй гуьгъуьна тун нехирдин?

 

Кар кьадайла, сифте нубат, вахтуниз килиг,

Кьисметди вун агакьарай бахтуниз килиг.

Эгер абурухъ агъаз, инсан, ваз кIанзавачтIа,

Жувахъ авай къастунизни тахтуниз килиг.

 

Гуьрчегвилихъ ял ийиз хьухь,

Гьахъвал патал къал ийиз хьухь,

Лезгивилин тIвар алатIа,

Женнет багъда кIвал ийиз хьухь.

КIан я лугьуз, алцурайдаз,

Тум ахкална рахкурайдаз.

Бахтуни нур къалурда жал

Чарадаз фур гьазурайдаз?

 

КIвалин варар ахъайнач на яшинда,

Лув гуз хьана, пул авайла жибинда,

Уьмуьрдин рагъ ахгатайла гьуьмедив,

Куьз лугьузва: — “Арха, вун заз ширинда?”

 

Гьахъвал патал шикаятар ийизвайди,

Анжах турус ризкьи кIвализ хкизвайди.

Гьисаб кьазва фитнекардай гьукум гвайда,

Халкьдин, Худадин вилик анжах михьизвайди.

 

Гъамлу тирла, дерт кьезилиз татайди,

ТIуьн, хъун патал кIвалин ракIар гатайди,

Дестек, куьлге, арха жедач уьмуьрда,

Гьарамди нез, туьтуьнихъ кьван ацIайди.

 

Ришветчи гьаким

Крарихъ чи нетижаяр авачтIа,

Уьмуьрдихъ дад, дережаяр авачтIа,

Бедгьавая атай чIал я дуьньядиз,

Камалдин кIукI тир къужаяр амачтIа.

 

Гьикьван шартIар авуртIани на къулай,

Бес я лугьудач, жеда текъвез мад кьарай.

ГьакI халкьнава чун, инсанар, дуьньяда,

Вилик финиф тушни руьгьдин бес гьарай?

 

Ви пис кардай хгунал ваз акси жаваб

Кас батIулмир, вахтуналди эха азаб.

Тагъ гайила, цIивни тахгур вуж ава?

Хъсанвалун я Аллагьдин эмир, суваб.

 

РикIе ният хьайила пак Къуръандин,

Къадир жеда кIевевайдан хъсандиз.

Са жув патал татуй инсан дуьньядиз,

Регьим, инсаф рикIе хьурай инсандин.

 

Кар чIур хьайила, багьна кьамир итIи-битIи,

Зуьрне яна, лугьуз тахьуй яна писпи.

Ибретдин тарс хкудайтIа крарикай,

Чун агакьда пак мурадрив ксар вири.

 

Акъваз тийиз, къвазва марфар, къав гатазва,

Алем шехьиз, гур булах хьиз, чав рахазва.

Къаю тарар кьецIилзава, дун хтIуниз,

Чархачи кьуьд рекьева, къвез дав акьазва.

 

Гьуьруьят я сада муькуьд алцурзавай,

Ченгиди пак кимеллайди кьацIурзавай.

Амма чIавуз дуьз къимет гур ксар ава,

Гьахъ-батIулди гьа авайвал къалурзавай.

 

Бес инсанрихъ агъун тахвурла,

Хабарар кьаз, рахун тахвурла.

Нихъ агъаз хьуй чун, инсанар,

Руьгь рикIера къугъун тавурла?

 

Гьевесдиз худ гун тавунмаз,

Ашкъидихъ цIай хьун тавунмаз,

Кардал мурз, кIукI гъиз жедай туш,

Гъилел къабар гъун тавунмаз.

 

Хкажзава гьар къуз шейин къиметар,

Артух ийиз бед инсанри къелетар.

Чил элкъвенва къе зиллетрин майдандиз,

Куьз квахьнава кIанивилин шуьрбетар?

 

Кас робот туш, авачир кьас нервияр,

Экъич тийир бедендик квай ивияр.

Кьадар ава хуьнихъ сабур, абурни,

ЦIай агудмир гьич барутдив, дагъвияр.

 

Лугьузва на: — Артух ая бегьерар,

Къуй ацIурай жегьилрив чи шегьерар.

— Сифте къалур кIвалахдай на чкаяр,

Техжедайвал чина саил, нуькерар…

 

Мукаил Агьмедов

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


КIвалахар туькIуьрзавайди

Муьгьуьддин ибн аль-Арабиди лугьудай: «Са гьихьтин ятIани игьтияж авай касди гъетрен ва адан гуьгъуьнай ийизвай кьве ракат ратибат кпIунилай кьулухъ яхцIур сеферда «Аль-Фатигьа» сура кIелрай. Ам кIелна куьтягьдалди чкадилай къарагъун кутугнавач.   40 сеферда кIелна...


КпIунин арканар

Кпlунин арканар, яни чеб галачиз капI дуьз тежезвай, адан чарасуз паяр (дестекар) ибур я:   Ният (адан шартIар: ам кпIуниз гьахьдайла «Аллагьу акбар» лугьудай чIавуз рикIяй фикир авун; гьи капI ийизватIа тайинарун; ийизвайди ферз-капI, яни суннат-капI тайинарун. КIвачел дуьз...


«Секиндиз хъфин»

Къенин юкъуз гзафбур пешекарвилин кризисда ава ва чеб кIвалахдикай галат хьана лугьузва. «Кана куьтягь хьун» ва «секиндиз хъфин» лугьудай гафар адетдинбур хьанва: им инсан кIвалахдилай экъечI тавуна, амма кIвалах ийиз рикIиз такIанзавайла, яни амай вахтунда яшамиш жедай...


Бахтлу хьунин хиялар

Эхиримжи вахтара инсанри къвердавай гзаф жуьреба-жуьре чкайрай шейэр маса къачузва. Гзафбуру идакай зурба лезет хкудзава, гьатта абур акьван герек шейэр туштIани.   Са затI маса къачурла лезет гун – гьар садаз таниш гьисс я, ам къалурунин дережа гьар жуьре ятIани: садбуру лап шадвал...


Пак калам

Сура аль-А`раф (Манийвилер) эвел алатай нумрайра   196. Гьакъикъатда, зи арха – Аллагь я, (паяралди) Ктаб ракъурай. Ада (неинки са пайгъамбарриз, гьакI вири) авлияйриз архавалзава.   Адалай гъейри низ куьне ибадат ийизватIа, абурувай квез куьмек гуз жезвач. Абурувай гьатта...