Главная

Халикьдиз ﷻ шукур гъидай лукlар

Халикьдиз ﷻ шукур гъидай лукlар

Халикьдиз ﷻ шукур гъидай лукlар

Дуьньядиз

Гьар са касдиз я вун душман,

Аял етим ийир дуьнья.

Шумудни са цIийи сусар,

Хендедаяр ийир дуьнья.

 

Агъу я, дуьнья, ви зиллет,

Даим кефиз фейибур, гьелбет,

Тахтисарайда из хифет,

Пашман хьана ава, дуьнья.

 

Са югъ ви винел хьайитIа шад,

Гьафтеда пашман жеда мад,

Им я ви хесетрикай сад,

Вакай зи рикI хана, дуьнья.

 

Куьз лагьайтIа, лагь тIун вуна,

Бязибуруз девлет гана,

Зал атайла ажеб кана,

Вавди зун хъел хьана, дуьнья.

 

Фана дуьнья, туш вун са затI,

Валай еке душман жеч мад,

Винел патай гуз на чаз дад,

Вабадин агъу я дуьнья.

 

Дуьнья, вун зи рикIиз къана,

Мад рахач зун нагьакь чIана,

Са гьахьтин устад тахьана,

Уьмуьр бада фена дуьнья...

 

Судуяр

Тахьайла ришвет кесибдиз,

Гьахъ ятIани батIул ийиз,

Килигда девлетдин гъилиз,

Къиямат мукьвал хьана хьи.

 

Ни гайтIан кьве истикан чай,

Кьада хиве жегьеннемдин цIай,

Гьам я, валлагь, квез жери пай,

Къиямат мукьвал хьана хьи.

 

Физмач дуьздаказ дуван,

Арза гваз атайла бейниван,

Тереф такьаз, куда иман,

Къиямат мукьвал хьана хьи.

 

Квез кесибрин къведач язух,

Гунагьар жезва куь артух,

Гьахълу крар тазва кьулухъ,

Къиямат мукьвал хьана хьи.

 

Бес я квез авур минетар,

КIан жемир завай ришветар,

Захъ авайди – квез туьгьметар,

Къиямат мукьвал хьана хьи.

 

Вуж я куьн сечмиш авурбур,

Фагьумсуз майданра турбур,

Ахцегьрикай куьн акурбур?

Къиямат мукьвал хьана хьи.

 

Лугьун тийиз дугъри, игри,

Ришвет квачиз дуван тири,

Жанавурар я куьн вири,

Къиямат мукьвал хьана хьи.

 

Факъир Нури я бейниван,

Куьз идачтIа лагь зи дуван,

Зи мидя я гьа фиръаван,

Къиямат мукьвал хьана хьи.

 

Гъурбат

Гъурбатда хьайитIани женнет,

Жедач чандиз зерре лезет,

ЧIугвадай кьван дертни хифет,

ТIуьн-хъун зегьримар жеда хьи.

 

Гъариб кас хьайитIани аслан,

Яргъа хьайла вичин Ватан,

Кьилел кьведа йиф-югъ яман,

Арха гьарай из жеда хьи.

 

А вахтунда гакьач куьмек,

Ширин чан ви жерла гьелек,

Агьиди зурзурла фелек,

Шехьун агьузар жеда хьи.

 

ТIал кIеви яз, такъатиз чIал,

Хьайла михьиз мецен тар лал,

А чIавуз рикIел къведа кIвал,

Тагьалкьар агьар жеда хьи.

 

Гъурбатда кьейибур вири,

Садани кьач ламран ери,

Мейитдихъ галаз къвери,

Гуьгъуьна са гар жеда хьи.

 

Баша-баш кафан жеч кьадар,

Сур эгъвейла жез даяз-дар,

КIвач кьуна ийиз акадар,

Ви сур гзаф дар жеда хьи.

 

Факъир Нури, жемир ваз кIан

Гъурбатдикай хьайи Ватан,

Кьуд йисуз пуч хьана ви чан,

Къан тахьай Сибирь хьана хьи.

 

Малла Нури

 

Нефсиниз

Гьар са азардин винел вун

ТуькIуьрнавай султан я, нефс.

Раятриз зулум идай

Адалатсуз дуван я, нефс.

 

Вуна хийир къалурай кар

Эхир кьилиз зиян я, нефс.

Чун зияндиз тухузавай,

Белки, вун гьа шейтIан я, нефс.

 

Лугьудач на гьарам, гьалал,

Гьич кьиникьиз къведач хиял,

Гъиле гьатай факъирдин мал

Вирт хьиз мегер хъсан я, нефс.

 

Дуьнья

Дуствиливди эгечIда вун,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

ГалчIур уна къекъечIда вун,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

За авуна агъзур хиял,

Вун паталди кIватI хъийич мал,

Халкь авурда хуьда аял,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

Акунач заз вавай инсаф,

Гьунарар уна хьи гзаф,

Аллагьди зун хъувурай къаф,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

Гила зун вал хьана гъариф,

Течиз фейи уьмуьр гьайиф.

Беден михьиз уна зайиф,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

Исятда вун пара я кур,

Гъафилбуруз са югъ тагур,

Зун са хеб я, вун - жанавур,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

Халкь авур кас килигнач ваз,

Вун са затI яз акунач заз,

Закай гила вун яргъаз къваз,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

Гуьллуь багъ хьиз къалуриз вун,

Дуьз яни икI алдатмишун,

Нар жегьнемдин цIа туна кун?

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

Вун инсанрин къал-къагъур я,

Парабуруз вун агъур я.

Залум, види де вуч зур я?!

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

Шумудни сад заз чиз кана,

Шумудан кьил на атIана,

Вакай гила зи рикI хана,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

И Гьажи ваз туш са аял.

Вахъ мус жеда къулай дуьз кIвал?

Япухъ галаз ава ажал,

Вал ихтибар ийич, дуьнья.

 

 

Кесибдиз

Кесиб кас хьайитIа вели,

Хьанваз гьисабда ам дили.

Пуллуд кьада камалэгьли,

Кесибвал хупI зегьмет я чаз.

 

Пуллуяр я пулдин мирес,

Пулсузвал я гьамиша яс.

Кесибдиз жагъич мукьва кас,

Кесибвал хупI хифет я чаз.

 

Девлетлуяр я хьи уьнжер,

Дуьнья тIуьртIан гьич тух тежер.

Кесибар, куьн пашман межер,

Кесибвал хупI зиллет я чаз.

 

РахайтIа девлетлуд аял,

Ише фида ам рахай чIал.

Кесибар я мез аваз лал,

И кесибвал хупI дерт я чаз.

 

Пуллу я пулдин къаравул,

Кесибдин артух я акьул,

Кесибдин гьахъ-гьисаб я бул.

Акьул чIехи девлет я чаз.

 

Кесибди гайитIа акьул

Кесибди гайитIа акьул,

Гьич садани ийич кьабул.

Пул хьайила кицIин гурцIул,

Межлисдин итим тушни бес?

 

Са хийир-шийир хьайила,

Варлуди уьзуьр хьайила,

Алверчидин аял кьейила,

Гьар са кас мягькем тушни бес?

 

Зуьрнечидиз ава гьуьрмет,

Акьуллуйри чIугваз хифет,

Девлетлуйриз ава иззет

Им хажалат, гъам тушни бес?

 

Ша, стхаяр, ацукь кимел,

Фикир, хиял алаз кьилел,

Гьинавай факъирдин винел

Куьн икI вуч уьтквем тушни бес?

 

Гьажидиз гьал икI акуна,

Заманаяр пис гакьуна,

Чаз амайди чуькь тавуна

Хажалат чIугун тушни бес?

 

 

 

Хабар це

За ваз ийида яргъай пара минет:

Хабар це заз, авай гьал Ватандикай,

Факъир, фукъарадиз аватIа зегьмет,

Хабар це заз кесибрин гьижрандикай.

 

Кьазвани девлетлуда кесибрин гъил?

ТахьайтIа илисзвани техвел кьуьл?

Анин къене гунуг – къачун вуч я гил?

Хабар це заз гьар са затIдин мизандикай...

 

Квез гьакимрин патай хьана вуч буйругъ,

Нагьияди ийизвани дуьз къуллугъ?

Хуьруьн судда къарагъзаван мад шулугъ,

Хабар це заз гьакимрин дувандикай.

 

Салам-дуьа лагь вири жемятриз,

Муъмин стхайризни муъмин вахариз,

Белки дарвал аватIа зи дустариз,

Хабар це заз абурун нукьсанрикай.

 

Гила хъфиниз ава Гьажидин хиял,

Акъваздач зун, гайитIани Бакудин мал.

Заз ван хьана, вун я лугьуз нахуш гьал,

Хабар це заз ви дердин дармандикай.

 

Ахцегь Гьажи

2026-02-01 (Шаабан 1447 г) №2.


СУАЛ-ЖАВАБ

Мусурманди вичин атIанвай чIарарни кикер гьиниз авун лазим я? Мусурмандиз абур санал кIватIна са михьи чкадал, чилик кутун меслят къалурзава («Ианату-тI-тIалибин»).       Алай вахтунда некягь ийидайла, гададин паталай адан буба физва. Ихьтин некягь дуьз...


Иманди дуьзвал истемишзава

Бисмиллягьи-ррагьмани-ррагьим. Вири тарифар Аллагь Тааладиз, салат ва салам Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ, адан хизандиз ва асгьабриз.   Ибадатда рикIин сидкьидай туширвиликай гьикI къутармиш жеда? Чи крара чун кьве чин алайбур тахьун патал гьикьван алахъзава? Дуьз рехъ гьикI кьада? Ихьтин...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Кьунвай кьиниз вафалувал   Айшади ахъайзава: «Абу Бакра са чIавузни кьур кьин чIурайди туш, та кьин кьун чIурайла гъил къачуниз куьмекдай кар авунин аят ракъурдалди». Адалай кьулухъ ада лагьана: «Къедлай кьулухъ, са кардин патахъай кьин кьурла, эгер заз идалай са маса кар...


Мусурманриз садаз-сад кIан хьун лазим я

А юкъуз Айша кIвализ пашмандаказ хтана. И кар кьетIай дидеди адаз гьасятда суалар гуз башламишнач. Эхирни, югъ няни хьайила, тарсар авурдалай кьулухъ, ада мектебда вуч хьанатIа жузуна. Айшади са гужуналди накъвар хвена, суьгьбетиз эгечIна: «Вуна заз къачур карандашар рикIел аламани? Къе зун...


Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Вучиз чай хъваначир?   Шейх Желилаз, мугьмандиз ша лугьуз, гзаф теклифдай тир. Тlвар за кьадач, амма са касди Желилаз мугьмандиз ша лагьанай. Мугьмандиз фидайла, шейх Желилан суьрсет вичин гьебеда (чанта) жедай тир. Кlвализ фенмазди вичив гвай паярни фад-фад акъуддай. Ша лагьай чкадиз ам фидай...