Лезги хуьрер
Лезги хуьрер
Дагъдин синел са хуьр алай
Дагъдин синел са хуьр алай,
Чилер авай, эл авачир.
Гьи патахъ вил вегьейтIани,
Рекьер авай, гел авачир.
Дагъдин синел са хуьр алай,
Иервилин тай авачир.
Дагъдин синел са хуьр алай,
Бахтуникай пай авачир.
Ина кьуд пад чкIаяр тир,
Акунач заз бегьем са кIвал.
Цлар акваз уьцIенавай,
Дегиш хьана зи рикIин гьал.
РакIаррикай куьрсарнавай
Куьлегри зи иширна рикI.
Гум атIанвай гурмагъри зун
ЦIай галачиз ифирна гьикI.
Им са хуьр тир, са лезги хуьр,
Къулар амай, чим амачир.
Ялар жечни акурла ваз,
Са дагъдин хуьр - ким амачир.
Квар гвай рушан рекьер хуьзвай
Шерзум булах авай ина.
КIанибурухъ цIигел хьанвай
Ялгъуз къавах авай ина.
Дагъдин синел алай хуьруьн
Акунри рикI тIарна хьи зи.
Къвезвачир са аялдин ван,
Гьалтзавачир жаван, кьуьзуь.
Ина кьуд пад эчIелар тир,
Ина кьуд пад харапIаяр.
Яраб гьина къекъвезватIа,
И хуьряй тир къурабаяр?
Зи вилик квай и дигедиз,
Хуьр гьикI лугьун, кумачир пун?
Заз акI хьана диде чилин
РикIин кьилиз янава кIун.
Бегьер кIватIдай кас авачиз,
Зарул хьанвай багъларин гьал.
Гелкъведайди авач лугьуз,
Ахквазмачир са бегьем сал.
Дагъдин хуьре къекъвена зун,
Хеб амачир, кIел амачир.
АцIай канду, ахъа суфра,
Я фу, яни кьел амачир.
ГьикI лагьана негьнатIа, агь,
Хуьруьнвийри и хуьр - ватан?
Яргъара бахт жагъидани,
Дуьнья вири женнет хьайтIан?
Хайи чилин гьуьм пара я,
Хайиди я адан накьвар.
Ватандивай къакъатайдан
Кими жедач вилин накъвар.
РикIиз чими са ял жеда,
Хайи хуьруьн гьар са пипIе.
Хуш жедачни жува цайи
Жуван никIин къуьлуьн рипе?
ЦIар ягъайла магьлейрилай,
Са карди зи атIана пагь.
Са кицIи чIар юзур тийиз,
Са кIвал хуьзвай, аман Аллагь!
Къара гузвай ада кIвализ,
Алат тийиз ракIарилай.
Хажалатдив ацIай вилер
Алуд тийиз рекьерилай.
КIарабрин гьал хьанватIани,
Умудрив къар акъудзавай.
Ада вичин зарул ванцив
Хуьр ахварай авудзавай.
Им анцI тушир, им гьарай тир
Гьинава куьн, эллер лугьур.
Я инсанар, я лезгияр,
Гадардани чилер, лугьур.
Шумуд гъенел фенатIани,
Акунач кас. Эл амачир.
И хуьруьз хуьр гьикI лугьуда,
Я сувар, я мел авачир?
Инсан лугьур са бендедихъ
ЦIигел хьана зун и хуьре.
Гьайиф тушни элдин кьула
Уьмуьр гьалун лугьуз-хъуьрез.
Кьве гьавадин са кIвали зун
Ялна вичихъ куьз ятIани.
Ина фадлай иесияр
Амачирди чизватIани.
Гьахьна къенез варарай зун,
РикIе туна куьлуь умуд.
Акуна заз рекъер хана,
Сефил амай чIижерин кул.
Са береда и рекъерай
Вирт кIватIайбур амач, амач.
И чIехи кIвал, и чIехи гъен
Къе садазни кIамач, кIамач.
Инаг чIехи са хизандин
Чими муг тир, хайи макан.
Ихьтин зурба, фирягь са кIвал
Хизандиз гьикI хьана такIан?
КIвалин ракIар ахъаяйла,
Алукьайла кьеверал зун,
Къав чкIанвай и уьцIейри
Туна бегьем кIевера зун.
Са айвандал са кьеб алай,
Ам акурла юзана рикI.
Яраб Аллагь, гьикI куьч хьана,
Ам гадарна хизанар гьикI?
КьепIин патав ацукьна зун,
Ягъин лугьуз са герен ял.
Адан яру тангар акваз
Акахьна зи фикир-хиял.
Галукьна зи япарихъди
Са дидедин хъуьтуьл тир ван.
«Ваз вуч хьанва, зи верцIиди,
Вилер мичIна ксус тIун, чан».
Ахпа и лезги кьепIинай,
Иливариз гьавадин къай,
Кьуд патаз чкIана лай-лай,
Са бадедин мили лайлай.
«Ични чуьхвер хьтинди зи,
Виртни дуьдгъвер хьтинди зи,
Лацу гъвергъвер хьтинди зи,
Лайлай баладин бала зи».
Ацахьнавай са цлакай
Хкатнавай са лезги къул.
Марфаривай чIур хьанвачир
Винел алай гиширрин зул.
На лугьуди, накь устIарди
Раснавай тир ам рикI алаз.
Адан иер акунрикай
Гъам кIвахьзавай зегьем галаз.
«Зун туьхуьрмир, квез минет хьуй,
Зав чим гума, ифин гума.
Зун кучукмир, я инсанар,
Аквазвачни, зак чан кума!»
И гьарайди, и эверди
Иширзавай цавар-чилер.
И мусибат гьич садазни
Такурай мад, я чан эллер!
Са гъенел са ни ятIани
Гадарнавай пурар алай.
Адан патав кIарар ханвай
Са кIарасдин гурар алай.
Эгь, балкIанар гьалзамачир,
Иниз за гьикI хуьр лугьуда?
Са береда чи бубайри
Чпин хуьруьз пIир лугьудай...
Дагъдин синел алай хуьруьн
Пелер къацу махпурдавай
И иервал акваз, рикIе
За инсанриз ахмурзавай.
Бахтавардиз алахьзавай
Ина зулун цуькверин ни.
Са береда хуш хиялрихъ
Ялдай ина экверини.
КIандатIа гъил яргъи ая,
Кьаз жедай хьи, вавай цифер.
Муьгьуьббатдин гьавада икI,
Алатзавай ина йифер.
Эл дагъларин кьула аваз,
БицIек хьиз тир къундахдавай.
Нихъ такабур акатдачир,
И кьакьанрин къужахдавай?
Ингье къе хуьр масакIа я,
Вичихъ ахъа пел амачиз.
Ина дагъни дегиш хьанва,
Я марф, яни сел амачиз.
Чи бубайриз чир хьанайтIа,
ИкI жедайди хуьруьн эхир,
Михьдай хьи, эл-мел авуна
Вядедамаз адан пехир.
Ингье и хуьр дагъдин синел
Кас амачиз етим амай.
Ни лугьуди, са береда
Ина гъиле яракь кьуна
Ватан хвейи шумуд са кас,
Шумуд кьегьал итим авай?
Дагъдин синел лезги хуьруьн
Залан хьанва залан парар.
Адан кьилихъ ишезва къе
Хуьруьнвийрин ялгъуз сурар.
Югъ алатна акваз-акваз,
Акъатайла рагъдандин мекь.
Акуна заз сурарилай
ЦIар язавай са шумуд лекь.
КьатIана за руьгьер тирди
Абур хуьрьун кьейибурун.
Ишезвайди ватан туна
Яргъаризди фенвайбурухъ.
Са лезги хуьр - кас амачир
Дагъдин синел туна за икI.
Гьа чIавалай звал къачуна
Йифиз-юкъуз тIазва зи рикI.
ИкI регьятдиз хуьр таз жедай,
ИкI асантдиз руьгь хаз жедай
Лезгияр гьикI ийин авхар?
Квахьнава зи вилин ахвар.
Амач рикIиз, амач кьарай,
ГьикI эллериз ийин гьарай?
ГьикI лугьун чеб батIул тирди,
Им нагьахъан са тIул тирди.
КIвал квадариз, хуьр квадариз,
Жуванд-чарад акадариз,
Хайи чилер вегьез кIвачик
Яргъариз физ хьана кIвачин.
Им гьи югъ я чун авайди?
Фикирра звал, чIун авайди?
Эхь, са хуьре дагъдин синел
АлкIанва къе гъамдин хара.
Ана чкIай мукар пара,
Анлай анихъ
КIвал амачир,
ЧIал амачир
Чил амачир…
Дагъдин синел са хуьр алай,
Чилер авай, эл авачир.
Гьи патахъ вил вегьейтIани,
Рекьер авай, гел авачир.
Седакъет Керимова
КӀимихуьр
Чи дагълара, чи дерейра,
Са хуьр ава КӀимихуьр.
Мублагь чилер, майишатар,
Ял язавай чка КӀимихуьр.
Къайи булахар, яйлахар,
Ргар, вацӀар ва кӀамар.
Рекьер, хуьлер ва муькъвер,
Зегьмет чӀугу КӀимихуьр.
Гатуз къацу векьерин ни,
ХъуьтӀуьз кьурай якӀарин ни.
Гатфариз ви цуькведин ни,
Иер хьурай вун, КӀимихуьр.
Али стхадин тӀалабун тир,
Ам чи арадай акъатна.
Адан мурад кхьин за чӀал,
Вун рикӀелай алуднач за.
И шиир квез зи патай,
Кхьенвай квез Мурада.
Гьуьрметдивди ая кьабул,
КӀимихуьруьн агьалияр.
Хпежар
Лезгистандин кьибле пата,
Са хуьр ава Хпежар.
Лезгистандин чилел ала,
Спортсменрин хуьр Хпежар.
Шегьре рекьин чапла пата,
Багъ-бустанни тамар ава.
РагъэкъечӀдай чапла пата,
Девлетлуйрин хуьр Хпежар.
Кьегьал хваяр акъатай хуьр,
Дамахда за квел Хпежар.
Пул гвай ксар акъатай хуьр,
Къизил я жал, куьн Хпежар.
Къуй гьамиша Хпеж хуьре,
Мел-мехъерар гзаф хьурай.
Къуй, я Аллагь, Хпеж хуьре,
ВикӀегь хваяр мад хьурай.
