Кьилинди инсанвал хуьн я!

Намус

Къуй и дуьньядал, уьмуьр тир четин,
Намусди авурай агъавал вичин,
Гьахъвал жеривал мизам яз чилел,
Михьи цавни рагъ – инсанрин кьилел.

Намус хьуй дуванчи гьар са кIвалахдин,
Ислягь жед дуьнья чими къужахдин,
Къени яз фикир вири инсанрин,
Жедачир уьмуьр сефил ва серин.

Чидач намусдиз гаф сад, кар масад,
Гаф-кар чарадаз хьурай лап инад.
Гьар са намус квай инсандин мурад
Язва гьар садан уьмуьр хьун абад.

Намус гуьзгуь я инсаниятдин,
Аквадай вичяй ишигъ камалдин,
Багьани я гьакI пара девлетдин
Хазинайрилай, гимиш-къизилдин.

Гьихьтин дуьшуьшрин гьатайтIан кIеве,
Гьахъ-инсанвилин жеда вун кIвенкIве,
Намуслу касдин руьгь жеда еке,
Хуьда намусни квачиз кIус леке.

Намусдин крара жеда лап къайда,
Уьмуьр файдасуз пучдач гьавайда,
Авур кардани жеда гьакI файда,
Няс кар ийидач намус авайда.

Эгер ихтияр гайитIа намусдиз,
Вилерлай жизви агъуз эвичIиз,
Мумкин я, куьне кьатIунни тийиз,
Алчах кIвалахрал жеда темягь физ.

Эгер куьне гайитIа майдан,
ЭвичIиз адаз лап ченедал кьван,
Сивни жеда харчи, акьалтна сес-ван,
Лагь-талгьур течиз, на лугьуд гьайван.

Чешме авачиз булах жерид туш,
Намус квачирдак кутаз жерид туш,
Гьар са булахдихъ жеривал чешме,
Намусни кIан я гьар сада виче. 

За тIалабзава, азиз юлдашар,
Намусдин кьенер ийимир бушар,
Алахъа чириз камалдин тарсар,
Квез я инсанар квахьай намусар?

Шад тирла масад шадвал гьисс ийин,
Пашманвал къачуна вичизни пайин,
Гишиндан вилик сив элкъуьр тийин,
КьецIидан патавай кам явашарин,

Буьркьуьдаз тIебиатдин гьич тариф
тийин,
Инсанриз жезмай кьван хъсанвал
ийин,
Гьар нефесда Халикьдиз шукур гъин,
Ингье вуч ятIа намусдин якъин!

РУХУНВИ СЕФИБЕГ.

Диде

Аман диде, ви хатур за хайид туш,
Зи къайгъуда маса багъри хьайид туш,
ЧIуру тарс на са чIавузни гайид туш,
Вун я, диде, уьмуьрдин рехъ чирай чаз.

Веледривай акъакь хъийич зегьметар,
На чIугур кьван чун паталди зиллетар,
КIан хьанач ваз и чилел девлетар,
Вун чаз масан, багьа инсан я, диде.

Дуьньяд винел пак инсан я, диде, вун.
Хана, хвена, акьалдарна кIвачел чун.
И дуьньядал мус гьатайтIа кIеве зун,
Зи патахъай къайгъуда вун жед, диде.

Диде, вун я, чирайди чаз хайи чIал,
Четин йисар кечирмишна чун патал,
Гьич рикIелай алатдач чи хайи кIвал.
Уьмуьрда вун даях хьана чаз, диде.

Ви кIанивал алатдач чи рикIелай,
Велед тахьуй ваз акси яз экъечIдай,
Лайлай ягъиз, чун секинриз эгечIдай,
Чи уьмуьрдин ишигъ я вун, чан диде.

Дустуниз

Заз кIани дуст ава хуьре,
Мел-межлис я хьайи кIвале,
Гьар са кIвалах я ви чешне,
Бахтлу хьурай уьмуьр ви, дуст.

Чун кьвед къекъвей хуьруьн рекьер,
Кими тежез сивелай хъвер,
РикIел хкваш кьакьан синер,
Чун бахтлу тир йикъар, зи дуст.

Дустар гзаф жедайди туш,
Садни вавди къведайди туш.
КIеве хьайла, шедайди туш…
Вун бахтавар хьурай, зи дуст.

Вун такур югъ пашман я заз,
Гьар юкъуз зун мугьман я ваз,
Ваз багъишдай ама чан заз,
Ваз сагъламвал гурай, зи дуст.

Амма чун кьвед жезва кьуьзуь.
Чир хьанва чаз цуру-уькIуь.
Инсан я вун рикIни михьи,
Уьмуьр яргъал фирай ви, дуст.

Кьуьзуь жезва, физва вахтар,
Гьар са йифиз акваз ахвар,
ТуькIуьр хъия зайиф крар,
Ваз жегьилвал хгурай, дуст.

Гьиниз фирай, за вуч ийин?
Вун такурла, рикI туш секин.
Ви гьалар заз такуй серин,
Ваз пашманвал такурай, дуст.

Лавгъа касдиз

Гьикьван гьалтда ихьтин ксар,
РикIелай фир дидед чIалар.
ХьанватIани санбар яшар,
Чалагъандиз я ам ухшар.

Дидедин чIал физ рикIелай,
Алатда ам фад рекьелай,
Туьгьмет ийин лап кIевелай,
ЧIалаз яб це, я лавгъа кас!

 Кьве варз хьана фена патал,
РикIелламач дидедин чIал.
Дегиш хьайила алай партал,
Вахъ вуч хьанва, эй лавгъа кас?

Чир хьухь квез адан ериш,
Чидайди туш якни емиш,
АвуртIани вуна дадмиш,
Чидач ваз дад, лавгъа кас.

Вуч лугьуда ихьтин къуьрез,
Кьил хкажиз, вич тик къекъвез.
КилигайтIа, зайиф я мез,
Ша регъуь хьухь, я лавгъа кас.

Фурсухъан

Гьикьван гьалтда ихьтин ксар,
РикIелай фич дидед чIалар,
Хьана вичин гзаф яшар,
Фурсухъандиз я ам ухшар.

Дидедин чIал физ рикIелай,
Алатда ам фад рекьелай,
Туьгьмет ийин лап кIевелай,
ЧIалаз яб це, я фурсухъан.

Са гаф лугьуз дидед чIалал,
Вад урусдал рахада.
Са шак алач, са юкъуз ви
Кьилни цла акьада.

ТIугъвал

Гьи уьлкведай атана вун,
Икьван бизар ийиз на чун.
Чи мурад я вун куьтягь хьун,
Алата вун чалай, тIугъвал.

Садбур вакай бизар хьанва,
Гзафбуруз базар хьанва,
Сагъ тежедай азар хьанва,
Гайи зарар бес хьуй, тIугъвал!

Гзаф ксар хьанва пехъи,
Вилик акатнава кефчи.
Мусибат я, такур чIехи,
Мус жеда ви эхир, тIугъвал?

ХарапIзава вуна жигер,
Дарман-дава жагъизвач чаз.
Жегьиларни тавур мехъер,
Ваз гьич гьайиф къвезвач, тIугъвал.
ТIугъвалдиз — лянет

Ватанперес кас ятIа вун,
Дуьзвилелди на тваха жув.
Вилиз таквар пехъи душман,
Алахъа куьн кьил кьаз адан.

Ватанперес ятIа эгер,
Сабурлу рехъ вине яхъ.
Ваз гьужумди гайтIа эвер,
Адан буйругъ кьиле твах.

Ацукь кIвале, ая фикир,
РикIел жемир куьчеяр ви,
Хуьз кIан ятIа чаз чи уьмуьр,
Сагъламвал жеда рикIе ви.

Мелни мехъер на акъвазар,
Гьам я чаз ви патай гьунар.
Зегьмет жеда ам на чIугур,
Хвена жуван намус, сабур.

А душмандин, кичIе тушир,
Алатнава лап кьенерар.
Жегьил, кьуьзуьд лугьун тийиз,
Незава абурун жигерар.

Акъвазда чун сабурлу яз,
Хажалатриз гузва дурум.
Чи алимри эхирни ваз,
Гьакъикъат я, гуда хьи рум!

Гьихьтин вахтар

Гьихьтин вахтар хьанватIа аку,
Кьейид чинеб(а) кучукдай.
Ихьтин вахтар, уьмуьр женни
Текбуру “кефер” хкуддай.

Мус жеда бес чина мердвал?
Судни дуван, гьахъ хьана.
КIан я заз зи халкьдихъ садвал,
Виридан рикIер шад хьана.

РикI дар жемир, пехил жемир,
Ийин чна инсанвал.
Са чIавузни гьайиф къвемир
Авур чIавуз хъсанвал.

Гьикьван хьурай чи гьалар икI
Мус абур куьтягь жеда?
Эл - алемни тушиз гъарикI,
Уьлквеяр ислягь жеда…

Эминхуьр

Эминан хуьр — шегьре рекьин чапла пад,
Илиф чахъди, уьзуьмрикай аку дад.
Дуьз куьчеяр акурла, рикI жеда шад,
Зи эрзиман ватан я вун, Эминхуьр.

Авач мад хуьр ваз ухшар тир, яхъ чIалахъ,
Уьзуьм багълар экIя хьанва гьар патахъ.
ЯркIивийрихъ хьанва и хуьр аранда,
Эй чи макан, вун чаз гьикьван масанда.

Дагъустанда са шегьер хьиз хьанва вун.
Ви акунрал, абадвилел шад я чун.
Маса гаф туш, зани авайвал лугьун,
Гележег ви хъсан жеда, Эминхуьр.

Ви балаяр чкIанва чIехи Ватандиз, Яб це куьне и гафариз хъсандиз, Килигин чун хуьруьн гьар са хизандиз, Ви девлетар артух хьурай, Эминхуьр.

Агалкьунар чи халкьарин зегьмет я,
Халкьди къачур гьукуматдин гьуьрмет я,
Гьамишалугъ куьтягь тежер девлет я,
Вун виридаз лукьман хьурай, Эминхуьр.

Зурба шаир Эминан тIвар ала вал,
ТIвар хуьнуьхин еке буржи ала чал.
Сагърай чи халкь, къазанмишиз девлет-мал,
Ас-саламу алейкум ваз, Эминхуьр…

КЪАФЛАН ОСМАНОВ

Хайи чIал

Хайи чIал чи дамах я,
Ам миллетдин даях я.
Заз ам пара масан я,
Ам зи рикIин аман я.

Зи Ватандин девлет я,
РикIиз чими суьгьбет я,
Заз кIани тир хайи чIал,
Аллагьди заз гайи чIал.

Гьар лезгидиз вине я,
Чи миллетдин бине я,
Зи азиз чIал, масанди,
Вун зи халкьдин къеле я!

ДЖАМИЛЬ РАМАЗАНОВ