Главная

Уьмуьрдин веревирдер

Уьмуьрдин веревирдер
Диде.
Куьрпе.
Дидедин кьил —
Куьрпедин кафандал:
Гьим — кьил,
Гьим кафан я,
КьатIуз хьун залан я…
***
Дустар.
Къе мад са дуст,
Зи куьгьне дуст
Хъфена,
“Зун хъфизва”, — талагьна:
ЦIийи дустар гъиз тахьуй
Зи кьисметдиз,
Аллагь, На…
***
Раб.
Акъваз тийиз
Куьзва къе за рапунив,
Зи уьмуьрдин
Акъахнавай чкаяр:
Куьтягь жезвач
СакIани гъал гъамунин…
***
КIарабар.
За жув хайи йикъалай,
ЦIай-ялав гуз,
Лигимзава кIарабар:
Гьар далдадик,
Зун гуьзетиз,
Чуьнуьх хьанва
Жегьеннемдин азабар…
***
Руьгь.
АвачтIани
Тайин чка беденда,
Руьгь чIехи я рикIелай:
Тазвач ада
Сагьибдин тIвар
Хутахиз и чилелай…
***
Алван.
Инсан.
Абур кьведни цуьквер я:
Вахт хьайила,
Тикрариз
“Зун иер я!” —
Алван чиляй экъечIда,
Инсан чилин
Мес-яргъандик экечIда…
***
Гъам.
Са цIийи гъам
Гьатна рикIе,
Пака мадни
Залан жеда зун.
Са тIимил кьван эх хъия, Чил:
Гьа къе-пака,
Гьахълу терез —
Мизан жеда зун…
***
Рангар.
Руьгьдин ака ифенмаз,
ЦIай туьхуьзва рикIин зи.
ЯтIани зун сефил туш:
РикIи — сура,
Руьгьди — цава
Рангар хуьда Чилин зи…
***
Экв.
Йифни жезва,
Экв хъфизвач гурандай —
ТIал ава хура:
Фур хьиз хьана адетдин,
Ам гьахьнай сура…
***
ЧIулав булут.
Хъсан хьана аваз вун,
Зи чIулав булут.
АвачиртIа,
Амачир зун:
Кьенвай фадлай,
Хъиткьинна,
Уьмуьрдин барут…
***
Йикъар.
Мекьини я,
МичIини я
Йикъар зи:
Пара чIав я хъфена
АцIай вацран далудихъ —
Къуза патаз ракъар зи…
***
Къекъвераг.
Акур чIавуз къекъвераг,
Гъилер къанвай,
КIвачер къанвай,
Лакьан хьиз,
За фикирда ягьдикай,
Вилерал чи
Акьалтнавай инсандин…
***
Дере.
Дере кьуна къвезва циф,
Чилин циф.
И карди гъизва
Зи рикIел диде:
Ада,
Туьк тваз,
АцIурзавай яргъан хьиз,
ДакIвазва дере…
***
Дуьнья.
Михьзава за кьацIай дуьнья,
Лугьун тийиз
“Кагьул я!”:
Зун уьмуьрдиз атанва,
Паквал кIани
Малаикдин цIакул яз…
***
ЭкъечI къецел,
Цав я ачух —
Гъед хъуьрезва куьчеда:
Ажеб чIав я,
Чим акъуддай гьиссериз,
Вацран кIеме —
Гуьнеда…
***
Туп.
Югъ-къандавай,
Руьгьда цIийи барут цаз,
Артухзава
Вичин къуват тупуни.
ГьакI ятIани перт я чун:
КукIвар жезвач
Чавай пайдах тапунин…
***
— Чилни зид туш,
Цавни зид туш.
Бес гьина зун рекьида?
— Вун шаир я,
Ахлад цIарцIиз,
«Рекьин тийидай»…
***
Дуьнья.
Гуьгъуьнаваз физва зун
Къекъверагдин дуьадин,
Дуьнья зи:
Анжах гьа икI
Жеда завай кьисметдиз
Яргъалай кьван
Экв къалуриз,
ДакIардавай женнетдин…
***
Лугьуз тахьуй:
“Къе вахт авач,
Зун Вав, Аллагь,
Пакамахъ фад агатда:
Югъ малум туш,
КIвачикай чил хкатдай…”
***
Къван.
Гекъигайла муькуьбурув,
И къван гзаф агьил я:
Адал рехъди
Физвай шумуд ацукьна,
Дердерик рикI гъафил яз.
***
Сувар.
Мад са сувар алатна,
Вилера — хъвер,
Кьисметда хер тур,
Киснава зун:
Вахт хтанва патав зи,
Кьисметда шер тур…
***
Лацувал.
Винелай нек иличай хьиз,
Лацу кьуд пад —
Жив къвазва:
Симиналлай къаргъани
Лацу хьана аквазва…
***
Кьве дидедин —
Уьмуьрдинни
Ажалдин —
Ава зун къе арада:
Килигзава
Абур заз
Аялдиз хьиз чарадан…
***
Чил.
Цав.
Цавай атай гьар са затI,
“Заз тIар жезва.
РикI дар жезва”, —
Талагьиз,
Чили вичиз къачузва.
Цаву чилин са тIални
Вичиз хьурай лугьузвач…
***
Ахвар.
Ахвар язни
Вун зи патав хквемир,
Вун гьакьванни къанва заз.
ХтайтIани,
Ваз зун акван хъийидач:
Ви туькьуьлвал —
Гужлу зегьер хъванва за…
***
Тар.
Са мус ятIа тар тир зун.
Къе пеш я са,
ТIекв-тIеквзавай тIурфанри.
ЯтIани зун шехьзавач:
Тар тир чIавуз,
Зи дувулар
Хура хьана Ватандин…
***
Четин туш.
Четин туш,
Муьгьуьббатдай
Мусибат жагъурун.
Четин я,
Мусибатдин бахчада,
Муьгьуьббат акIурун…
***
Сур.
Суравазни беден зи,
Яд цуз куьне,
Зи тIвар алай къапуна:
За,
Багърияр,
Квез экв гуда
Алемдин са къатунай…
***
Рехъ.
Рагъдан.
Ваъ талагьиз
Йигинвилиз къадамрин,
Рагъдандин рехъ
КьатI-кьатIзава инсанди:
Вири вичел чIугвадай
Къуват ава гурандихъ…
***
Кузва зун,
Вулкан хьана ифизва.
Зун акурбур,
Куз кичIела,
Чуьнуьх жезва далдайрик,
ЦIаярин цIай —
Рагъни кIвализ хъфизва…
***
Ахвар.
ГъвечIи чIавуз
Заз са ахвар аквадай —
Жув дагьардиз аватун.
Гила ерли аквазмач:
Фадлай,
Къван яз,
Дар дагьарда ава зун…
***
Руьгь.
За руьгьдин ваъ,
РикIин къайгъу чIугвазва:
Зи Ватандин
Хъверни адаз,
Херни адаз
Аквазва…
***
Руьгь,
Руьгь патал ваъ,
РикI патал
Эцигда за чан:
РикI —
Хуьруьн нуькI,
Руьгь я
Дурна,
Мекьи хьунни,
Дегишдай Ватан…
***
Чил.
Пака кьванни кутур зун
Жуван къайи
Месик, чил:
Кас амач захъ
Вугудай гъил…
***
Кьуьд.
На хъуьтIуьзни,
Заз гатфарар хкиз кIанз,
Цуьквер цазва рикIе зи.
Цамир мад:
Вуч тIуьртIани,
Ажалдин
Дад гьатзава сиве зи…
***
Ишигъ.
Са мус ятIа,
Ишигъ яз,
Зун и чилел атана.
ИкI тирвиляй дерт ава захъ:
Туьхуьзва зун,
Няс девирдин чIулав чин
Экуь ийиз тахьана…
***
Кас.
Зи азиз кас,
Хъфена вун,
Багъишна заз ялгъузвал.
ГьакI ятIани тек туш зун:
Захъ гала зи
Вафалу дуст —
Бахтсузвал…
***
Сур.
Суруни,
Тарци хьиз,
Дегишдач чка,
КайитIани азабри:
Тар — дувулрихъ,
Сур галкIанва,
Чилиз фенвай кIарабрихъ…
***
ТIебиат.
ТIебиатдив
Зун
РикI михьиз
ЭгечIда:
Ам себеб яз,
Къелемни,
На патахъдиз акIурай,
Дуьз тар хьана,
Ракъинихъди экъечIда…
***
Лугьузва за.
Лугьузва за легьзейра,
Кьисметди руьгь,
Чан дарай:
— Есирар я чун вири,
АватIани Ватанда;
ВацIар я чун,
Тунвай кIеви бандара…
***
Ажал.
Зун хутахиз къвемир вун,
Зи азиз Ажал —
Зун жув рекье гьатнава:
Амукьдалди,
Вишра хъфин хъсан я
Дуьньядай,
Гьахъ катнавай…

Зульфикъар Къафланов

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Мусурман ва чарадан мал-мулк

Угъривал ва къанунсуз саягъда чарадан мал-девлет вичиз къачун – им вири мусурманрин вилерай чIехи гунагь яз гьисабзавай еке чIуру кар я. Ам Аллагьди ﷻ къадагъа авунвайдан патахъай абурукай садни шаклу жезвач.   Гьакъикъи мусурман гьамиша дугъри ва намуслу я ва чарадан эменнидикай са...


Гъуьл кечмиш хьана…

Зи уьмуьрда бедбахтвал хьана: бейхабардиз зи кIани гъуьл кечмиш хьана. Чун кефи хан тийиз санал 30 йисалай гзаф яшамиш хьана, планар туькIуьрзавай, мурадар авай. Вири са легьзеда атIана. Инлай кьулухъ гьикI яшамиш жедатIа, чидач.   Алимдин жаваб: И дуьньядиз атай гьар са инсан Аллагь...


Папа гъуьлуьз гьуьрмет авунин эдебар

Ислам – им инсаният патал виридалайни хъсан рехъ ва вини дережадин чешне я.   Гьавиляй ада хизандин рафтарвилерин виридалайни метлеблу, гуьзел ва хийирлу рехъ тайин ийизва, вичиз ухшар авайди мад авачир. Инсанрин тIебиатдихъ галаз кьан тийизвай, кьиле тефир къанунрал бинеламиш хьанвай...


Аш’аридин акъида дуьзди тушни?

Суал: Эхиримжи вахтара имам Аш’аридин акъида (инанмишвилин тегьер) инкар ийизвай, ам кафирвал я лугьузвай инсанар акъатнава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Ваъ, абур ягъалмиш я. Фикъгьдин (шариат) месэлайрин гьакъиндай «агьлу-с-Суннадин» имамар Абу Гьанифа, Малик, Шафии ва Агьмад...


Къурбандин сувар мубаракрай!

Ассаламу алайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь.   Играми стхаяр ва вахар! За квез алукьнавай Къурбандин сувар рикIин сидкьидай мубаракзава. И шад йикъа чи рикIел Ибрагьим пайгъамбардин еке дережадин чешне, адан Аллагьдиз ﷻ авай рикIин сидкьидай тир вафалувал, михьи ниятар ва Раббидин ﷻ...