Фагьум ая!
Фагьум ая!
Умудсуз дуьнья
Къвез алатна шумуд йисар,
Тlимил жезвач дердер-гъамар,
Накъварикай хьанва марфар,
Куьтягь тежер сел хьана хьи.
Гьисабайтlан вири вахтар,
Жагъизвач заз бахтлу йикъар,
Кесибриз гуз зулуматар,
«Хаин дуьнья» - тlвар хьана хьи.
Зайиф хьанва къуватар,
Амач чахъ кlеви ахвар,
Кьаз тухуз вири жегьилар,
Вакай пехъи сев хьана хьи.
Девлетлуяр гьатна кlвенкlве,
Ватан маса гана куьне,
Гъам туна чи хуррам рикlе,
Алат тийир тlал хьана хьи.
Дидейрин рикl ханва вакай,
Умуд амач ваз минетдай,
Якlун кlусар ийиз чакай,
Гурханаяр бул хьана хьи.
Чlурна дуьнья лап шабратдай,
Амач инсан чаз куьмекдай,
Катиз жезвач ви гимидай,
Гурар квачир кlвал хьана хьи.
Халкь элкъуьриз кlани патахъ,
Хьухь лугьуз чаз ви чlалахъ,
Кьуна гъиле яргъи чумахъ,
Калтугдай кафтlар хьана хьи.
Четин я чаз ви сир чириз,
Ви мектубдай кьил акъудиз,
Дуьз рахайдаз инсаф тийиз,
Тапархъанрин дуст хьанва хьи.
Им зикир хьуй за квез авур,
Белки хъжен гьафазатар,
Аллагьди гуй рикlиз сабур,
Куьтягь жечни къазаматар?
Эй бейниван шаир-диде!
Гьикьван кьада гъиле къелем?
Ви чlарарикай хьанва шеле,
Хкаж тежер гуж хьана хьи.
Бязи гафарин баянар:
- Хуррам – шадвал.
- Гурхана – мейитар эцигдай кlвал.
- Шабрат – бине (хандакl).
- Чумахъ – тlвал.
- Мектуб – кагъаз.
- Гьафазатар – хуьзвайбур (къаравулар).
- Къазамат – дустагъ (азаб).
- Бейниван – къалмакъал гвачир, секин кас.
Гьажимирзоева Суна-ханум
Я кас
Минет авуналди пара
Гьич зи гафар хьизни, я кас.
Бегьер тагур цIвелин тара
Ширин майва гъизни, я кас?
Мергьямятсуз, мискьи, кIеви,
Фикир гьакьван чIуру я ви.
Зилиди хьиз хъвана иви,
Кьиникь яни видни, я кас?!
Гардан яцIу, руфун еке,
Инсаф авачир са тике,
Истисмариз халкьар икI на
Чан тушни бес чидни, я кас?
Етим хьиз ви гьалтна гъилел,
КIвачел алачиз, я кьилел,
Пуд суз хьана зун ви кIвалел –
Тух хьанач са кIусни, я кас.
Инсан са гьайван хьиз кьуна,
Къаткур ийиз йифиз тIуна,
Залумдин хва, кIусни вуна
Инсаф рикIел гъизни, я кас!
Рахадай кьван ви кьуьзуь паб,
Хьана хьи зи жигер кабаб,
Хуьруьг Тагьиран и азаб
Гьич рикIелай физни, я кас!
Файдадиз
Фагьумайда, и дуьньяда
Валай пис шеъ авач, файда,
Къачурда вун аслан хьтин
Итим жеда яваш, файда.
Эгер гьатайтIа гъиле буш,
Акьраб хьтин алатдай туш,
Я вах хутхуз, я вуна руш,
Я вун гьахьтин къаркъаш, файда.
Залукда таз хъсан чилер,
Кесибриз я вун лап зегьер,
ЧIурна нече-шумуд кIвалер,
Авуна на тараш, файда.
Винелди къвез гьар са йикъан,
Са дагъ жеда вакай кьакьан,
Мухтасар яз вун амай кьван
Халкьдиз са экв аквач, файда.
Тагьираз акунач гила
Валай еке агъур шала,
Туба хьуй вун мад за кIула
Къенлай кьулухъ кьадач, файда.
Такабур дагълар
Куьне садра ая сабур,
Сад-садалай кьакьан дагълар.
Кьил цава кьуна такабур
Ше жемир куьн акьван, дагълар.
Гьар са затI хьайила батмиш,
Техйиз дуьз аранар саймиш,
Гуьзел чуьлдин къачуз къаргъиш
Хьунухь дуьз туш, яман дагълар.
Ванер къвезва чаз цав рахар,
Пис жемир куьн, яда квез хар.
Къене пад цIай, къванер, чархар
Я куь эсил макан, дагълар.
Гьарда вичи вич кьаз артух,
Гагь акъатда къати саврух,
Тамар-тарарин ша язух,
Акъудмир и тIурфан, дагълар.
ЧIуриз акурвалди куь чин,
Къачуд шалта гьарда вичин,
Халкь арандиз жеда кIвачин,
Амукьда куьн яван, дагълар.
Мисал ава чахъ лап еке,
Квезни тахьана жеч белки:
Туьнт хьайитIа къапун сирке,
Тирди чир хьухь зиян, дагълар.
И гаф лагьай Хуьруьг Тагьир,
Вуч ятIа лагь ви фикир,
Фагьум ая эвел-эхир
Гьарма сада жуван, дагълар.
Хуьруьг Тагьир
Нагьакьдаз
Рагъ авачир мичIи къуза
Ракъинай кьаз жемир, нагьакь,
Вал фелекди гъида къаза,
Гьахъсуз рекьиз къвемир, нагьакь.
Нагьакь касдиз гудач мажал,
Мукьвал жеда адан ажал,
Галукьда вахъ мерездин тIал,
Эллерин як немир, нагьакь.
Мерд инсандиз гуда на чан,
Низ герек я намерд инсан,
Са арадлай жеда пашман,
Ахпа гъамлуз шемир, нагьакь.
Нагьакьдахъай Режеб катда,
Зи гъавурда вун геж гьатда,
Гьа ви фуруз вун аватда,
Гьам я элдин эмир, нагьакь.
Ихрек Режеб
Тамун межлисда
Са ихтилат ийин за квез…
Межлисда са тамун ЧIехи
Са-сад, са-сад рахазва, къвез,
Уьлкведин гьал тежез эхиз.
- Чахъ яд алай хьанач пачагь,
Чахъ са бегьем хьайид туш хан.
Хкягъайди – мад са къачагъ!
Ихьтинди чаз гьикI хьурай кIан? -
Лагьана гаф, катна Маймун.
Квахьна юкьва ЧIехи Тамун.
Чил кьечIягъиз, рахана Вак:
- Гафар лугьуз тади квач зак.
ЯтIани за ийин арза –
Гьалда амач Гуьне, Барза…
Куьн гъавурда, белки, акьан:
Гьар терефдиз кIан я са хан.
- Вуж хьун начагъ – заз ава вуч?! –
Тарай Пехъре акъудна сес.
- Заз жагъизва хьайи затI вуч –
Кумачирди вичик нефес.
Керекулди авуна «къаррр!»
- Зинни куьне кьаз тахьуй тIвар.
Вуч герек я авун гьуьжет:
Закни ква и пехърен хесет.
Пачагь хьана, са хан хьана,
Лугьун, вич лап са къван хьана!..
Агакьзава зални зи пай,
Ийимир зун куь туьш, куь тай.
- Халкь хвейи гьикI хьана чакъал?
Аку, къе чал ала гьи гьал!
Чи къайгъуда жедач са сикI.
СикIрехъ ава амалдар рикI…
АватIа чахъ са фил, аслан,
Кьурай ман кьил Тамун гилан!
Акьалдарна кIвачел махлукь,
Къарар гъана вилик талукь,
Нагьахъвилив чIугурай женг,
Яшайиш чи авурай генг.
Дегиш хьанва, аку, дуьнья,
Фагьум-фикир ая куьне.
Ша алудин алай пачагь,
Чукурин а чIехи къачагъ! -
КIанчIунилай рахана Къуьр.
Амма вала кисна Кьуьгъуьр.
Вичин гаф гваз атанач ам,
И межлисдал раханач ам…
Акъатна вуч, сесер кIватIна?
Гьахълу Къуьрен тереф гватна.
Мадни чIуру гъидай йикъал
Пачагьвиле ама Чакъал.
Абдул Фетягь
ГьикIин?
Са касдихъ гьи ар авачтIа, жедач эсер, бес гьикIин?!
Къавахдин тар ятIан гужлу, гудач бегьер, бес гьикIин?!
Са инсандик итимвилин квачир бере са лишан,
Гудач халкьдиз хийир, гъиляй къвез виш гьунар, бес гьикIин?!
Илагьи, заз гьич садрани юлдаш тахьуй намерд кас,
Намерддин тавханада рикI жеда тIар, бес гьикIин?!
Пис кас эгер духтур ятIа, адан дарман зегьер я,
Йифди-югъди хъваз туртIани абу-кевсер, бес гьикIин?!
Ви кIаниди чиркинд ятIа, амал чIуру, кьатIун бед,
Адан къилих туькIуьриз жеч цунал вацlар, бес гьикIин?!
Адан хура авайд рикI туш, хиялдиз рикI туькьуьл яз
Ам ширин жеч алукIналди къизил-камар, бес гьикIин?!
Ягъалмиш яз адан патав суьгьбет ийиз фейитIа вун,
Карда вакай русвагь ийиз къацу гуьллер, бес гьикIин?!
Ахцегь шаир, а ви гафар тек бед касдиз жеда такIан,
Пис кар варз хьиз акуртIани, гуз туш эквер, бес гьикIин?!
