Главная

Хайи Ватан – Дагъустан

Хайи Ватан – Дагъустан

Хайи Ватан – Дагъустан

Алкьвадар Гьасан эфенди

Аваррин Балахани хуьре,

Абдуллагь гьажидин кlвале,

Мурад авай вичин кьиле,

Афисатаз хьанай куьрпе.

 

Къад лагьай асир, зулун бере.

Алкьвадрал шад хабар хьанай.

Абдулагьан Афисатаз,

Сад Аллагьди хва ганай.

 

Чlехи хьанай абурун гада,

Савадлу яз гьар са рекьяй.

Илимрай кьил акъудай хва,

Алкьвадар Гьасан эфенди.

 

Халкьдин тереф хуьн тир ният,

Пачагьдиз экъечlай акси.

Душманри ваз ганай зиллет,

Алкьвадар Гьасан эфенди.

 

Къазаматрай азад хьанай,

Сад Аллагьдин куьмекдалди.

Хуьре мектеб на ачухнай,

Лезги хва Гьасан эфенди.

 

Рикlе аваз михьи ният,

Гъиле Къуръан, гъиз салават.

Зурба хьанай а ви къудрат,

Алкьвадар Гьасан эфенди.

 

Лезги хва тир девирд игит,

Ваз вирида гьуьрметзавай.

Сад Аллагьди пай ганвай,

Алкьвадар Гьасан эфенди.

 

Пlирер, шейхер юлдашар хьай,

Вун Меккадиз яхдиз фенай.

Вакай зурба шейх хьанвай,

Алкьвадар Гьасан эфенди.

 

Дагъустандин алим чlехи,

Вун Женнетдин багъда жеда.

«Дагъустандин асари» ви

Хайи халкьдиз савкьват хьана.

 

Ви невеяр камаллу я,

Тухум вири алимар я,

Архайин хьухь Эхиратда,

Алкьвадар Гьасан эфенди.

 

Мариян Бугаева

 

 

 

 

Дагъустан зи Ватан я

Гьикьван къастар хьаначиртlани,

Вун муьтlуьгъариз, Дагъустан.

Кlеви гьужумар атаначиртlани,

Вун дагъвийриз хьана масан.

 

Хьанач гьич садазни кьисмет,

Къанихвилер гьакь амукьна.

Беглер-ханар ийиз къибет,

Атай патахъ катиз хьана.

 

Сураяяр, Надир-шагьар,

Пачагьарни хашпараяр.

Амукьна кlасиз пlузарар,

Акурла чи кьакьан дагълар.

 

Гагь кьиблепатай душман,

Гьагь шеки патай кьушун,

Гагь гьуьлерилай атаман,

Яргъал фенач абурун дурум.

 

Алама рикlел бубад гафар:

Авалдай чахъ игитар,

Тlимил авайтlан яракьар,

Авунач чакай лукlар.

 

Гзаф къведалдай бузукьар –

Эвер тавур мугьманар,

Гъалиб жедай дагъвияр –

Лезги чилин игитар.

 

Агъсакъалар кlватl жедай,

Хуьруьн кимел, шартlар гьялиз,

Душман мукьув агатунвай,

Буйругъар гуз жегьилриз.

 

Игит рухваяр вири санлай,

Къарагъдай чlехи дяведиз.

Кас тадачир чан алай,

Барбатlдай вири са йифиз.

 

Туна Аллагьди ﷻ халкьдиз,

Чаз масан тир Дагъустан.

Баркалла гьахьтин миллетдиз,

Гьайиф татай эцигиз чан.

 

Къени дагъви язва гьазур,

Къаравул хьиз йифиз-юкъуз,

Вуж атайтlан ийиз зурзун,

Мужизат хьиз хуьда лугьуз.

 

Гьар са касдиз сад я Ватан,

Шурра хьурай зи Дагъустан.

Дагъларай къвез азандин ван,

Гьа чил патал гьайиф туш чан.

 

Баянар:

Къибет – разивал авачиз.

Сурая – фарсрикай тир игит дишегьли.

Мужизат – пайгъамбарди къалурзавай аламат.

Шурра – азадвал.

 

Гьажимирзоева Сона-ханум, Дагъустандин Огни шегьер

 

 

 

 

 

 

Хайи диде

Ви муьгьуьббат, ви руьгьда ава,

И дуьньядал кӀевиз жедач.

ГьакӀ назиквал, муьрветвал,

Вири ганва гьайиф татана.

 

Хайи диде, зи шадвал,

Ягъугъ вун заз авайди.

Мус жеда ваз чӀимелвал,

Рак ахъайда на къенидаз.

 

Заз ван атанва хъсан гафар,

Дидедин кӀвачик Женнет ква.

Диде авачиз рикӀ пичӀи жеда,

Адан уьмуьр гьеле чими я.

 

Хьуй гьар накъвар са сеферда,

Чи дидеяр сагъдиз хьурай.

Къенивални жеда ваз Женнетда,

Хийир-дуьа, виридалай михьиди.

 

Сад Аллагьди ﷻ хуьрай чи дидеяр,

Аллагьди ﷻ хуьй алемда авай дидеяр.

Чпин гевилар чпизни кӀан хьурай,

Хьанва абур, гьич тахьай хьиз.

 

Алиса Камова, таржума авурди Мурад Тагирбеков

26.08.2024 йис.

 

 

 

 

Мацар (Ахцегь район)

Чи суварин къужахда,

Лайихлу са хуьр ава.

Къагьриманрив гекъиг тежер,

Кьегьалрин хуьр вун я, Мацар.

 

Элкъвез лекьер суварилай,

Лекьерин ван алаз хьурай.

Ашукьдин ван алаз хьурай,

Лезги чилел квел, Мацар.

 

Булахарни ава къайи,

Ава гуьзел яйлахарни.

Чи суварин михьи гьава,

Дагъдин къайи шагьвар кӀанда.

 

Нехирбанар чпин малар гваз,

Хтанва къе майишат гваз.

Чубанар чпин суьруьяр гваз,

Хтанва къе хайи хуьруьз.

 

Хуьр гадарна хьанва гьайиф,

РикӀни, беден хьанва зайиф.

Гевил чӀавар, къекъвей чуьллер,

РикӀелай фидач хуьр Мацар.

 

Акьуллу ксар акъатай хуьр,

Хъсан инсанар акъатай хуьр.

Шаирар акъатай хуьр,

Бажарагълуйрин хуьр, Мацар.

 

Мурад Тагирбеков

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


Кьиникьихъ галаз алакъалу Шариатдиз акси адетар

1.         ЯхцIурар (яхцIурни цIикьведар) къейд авун патал тешкилзавай межлисар. Кьейиди рикIел хкун патал адетар ийидайла мусурман тушир халкьарин адетриз тешпигь жедай ихтияр авач. Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лагьанвайвал, яс пуд йикъалай гзаф кьадай ихтияр...


Эминхуьре диндин гурлу межлис

18-апрелдиз Стlал Сулейманан райондин Эминхуьруьн мискlинда диндин зурба мярекат кьиле фена. Межлисдиз «Дуьадин межлис» лугьудай тlвар гана, вучиз лагьайтlа и мярекатдал Дагъустан ва вири Россия Аллагьди ﷻ бедбахтвилерикай хуьн патал гзаф дуьаяр авуна.   Малум тирвал, алай йисан...


Бахтлу хьунин хиялар

Эхиримжи вахтара инсанри къвердавай гзаф жуьреба-жуьре чкайрай шейэр маса къачузва. Гзафбуру идакай зурба лезет хкудзава, гьатта абур акьван герек шейэр туштIани.   Са затI маса къачурла лезет гун – гьар садаз таниш гьисс я, ам къалурунин дережа гьар жуьре ятIани: садбуру лап шадвал...


КIвалахар туькIуьрзавайди

Муьгьуьддин ибн аль-Арабиди лугьудай: «Са гьихьтин ятIани игьтияж авай касди гъетрен ва адан гуьгъуьнай ийизвай кьве ракат ратибат кпIунилай кьулухъ яхцIур сеферда «Аль-Фатигьа» сура кIелрай. Ам кIелна куьтягьдалди чкадилай къарагъун кутугнавач.   40 сеферда кIелна...


«Секиндиз хъфин»

Къенин юкъуз гзафбур пешекарвилин кризисда ава ва чеб кIвалахдикай галат хьана лугьузва. «Кана куьтягь хьун» ва «секиндиз хъфин» лугьудай гафар адетдинбур хьанва: им инсан кIвалахдилай экъечI тавуна, амма кIвалах ийиз рикIиз такIанзавайла, яни амай вахтунда яшамиш жедай...