Вучиз итимри чалма-сирих алукIзава?
Чалма, сирих – им чи уьлкведин агьалийриз ажайиб РагъэкъечIдай патакай туькIуьрнавай кинойрай ва махарай таниш тир кьетIен кьилел алукIдай затI я. Ана Аладдинал, ГъвечIи Мукал, кьуьзуь Хоттабычал ва масабурал гьахьтин кьилел алукIдай затIар алаз аквадай.
Ам гзаф уьлквейра, кьилди къачуртIа, арабрин арада Аравиядин полуостровдал, Суданда, Египетда, Мароккода, Левантеда гегьеншдиз чкIанва, гьакIни туарегриз ва сикхриз гьа и кьилел алукIдай затI – абур тафаватлу ийизвай лишанрикай сад я. Советрин Союз чкIайдалай кьулухъ чалма Юкьван Азиядин уьлквейра гзаф вахтара алукIзава. Кьилиз сирих янавай итимар неинки туьркверин султанрикай туькIуьрнавай кинойрай аквада – жуьреба-жуьре халкьарин векилри ам итимрин парталрин къадим адетар чан алайди яз къалурзавай, миллетдин медениятдин пай хьиз дамахдивди алукIзава
Гьакъикъатда чалма – им кьилел ва я кьилел алукIдай затIунал алчукнавай парчадин кIус я, адан яргъивални са метрни зуралай муьжуьд метрдал кьван жеда. Адан рангар ва кIалубар ам алукIун парталрин пай хьиз адет хьанвай халкьарин медениятриз килигна тафаватлу я. Тафаватлувилер гьакIни хваларин кьадарда, тIвал вилик ва я кьулухъ хьуна, адан кьил къвалал ва я далудал вегьина ава. Россияда асул гьисабдай абур диндин кIвалахрал алайбуру – муфтийри, имам-хатIибри, хазратри алукIзава. Алай девирдин гзаф татаррин диндин къуллугъэгьлийри гьукуматдин мярекатра ва диндин адетар кьиле тухудайла чалмаяр алукIзава, гзаф вахтара лацу рангунин, кьериз – къацу.
Сирихар гьар жуьре затIарикай ийизва, гьа жергедай яз памбаг, парча, сар ва я маса синтетикадин ва са шумуд сад-садак акахьай парчаяр ишлемишзава. Гзаф вахтара сирих кьилел алай затIунал арушзава, ада чимивиликай, къаюкай ва гарукай хуьзва. Гаф атай чкадал лагьана кIанда хьи, исятда авай тесекризни (тюбетейка) сирих лишанламишзавай паяр ава. Абурук тесекдал элкъвена квенвай зул акатзава, яни ам сирихдин са гьихьтин ятIани жуьре жезва. Жабир ибн Абдуллагьа агакьарайвал, Мекка къачур юкъуз шегьердиз гьахьдайла, Пайгъамбардал ﷺ чIулав сирих алай (Муслим, Абу Давуд, ат-Тирмизи).
