Вири кар иммунитетда ава

Иммунитет (латин чIалал «immunitas» - «азад» ва я «кягъун виже текъвер») – им чпин кIвалахдилай инсанрин сагъламвал аслу тир, беден хуьнин биологиядин жуьреба-жуьре къурулушрин кIватIал я.

Иммунитетдикай итижлу делилар

Эгер иммунитет «хкудайтIа», месела, са шумуд юкъуз, инсан рекьида.
Иммунитетдин къурулуш дуьм-дуьз «ахвар-ксун тавун» къайдадилай ва тIуьнилай аслу я.
Иммунитетдин умудлувал 50% инсан яшамиш хьунин къайдадилай аслу я.
Иммунитетдин клеткайрин 80% ратара ава.
Антибиотикди, гьатта ам тайин авуна ишлемишиз хьайитIани, бедендин иммунитет 50-75%-дин агъузарзава.
Иммунитетдиз куьмек авун патал витамин D лазим я.

Иммунитет мягькемарун

Духтур-иммунолог Ирина Кондратенкодин фикирдалди, «иммунитетди нетижа гудай кIвалах авун патал шартIар арадал гъун лазим я, амма тIебии тушир жуьреда ам гьевеслу ийиз алахъна кIандач. Ада хъсандиз кIвалах авунин шартIар регьятбур я: сагълам уьмуьр кьиле тухун. Суьгьуьрдин таблетка авайди туш. Тамам йифен ахвар лазим я, вучиз лагьайтIа ксайла иммунитетдин къурулушдин клеткаяр арадал къвезва. Дуьз тIуьн, йикъан низам (распорядок) кьиле тухун, гужлуз кар ийидай уьмуьр тухун ва стрессрикай кьил къакъудун герек я».

ТIуьн. Ери авай, бедендиз герек тир вири шейэр квай, витаминралди ва микроэлементралди девлетлу. Йикъа емишрин ва салан майвайрин пуд порцияди иммунитетдин къурулуш лазим тир куьмекдалди таъминарзава.

Витаминар. Гзаф кьадар ахтармишунри субутарзава хьи, чIехи пай инсанриз гиповитаминоз ава, яни инсандин беденда арадал текъвезвай витаминар бес тахьун, витамин D ва ратарин бактерийри арадал гъизвай витаминар квачиз. Инсандиз абур тIуьникай къвезва. Гьайиф хьи, инсандин тIуьник 20-30% витаминар квач. Гьамиша къайдадалди пешекарри тайин авунвай поливитаминрин препаратар кьабулунин лазимвал ава.

Беденди гужлуз кар авун. Беденди гужлуз кар ийидайла адан умуми тонус хкаж жезва, гуьгьуьл хъсан жезва. Гьа им къуват атунин, ивидик кислород артухарунин, ахвар ва иштагь хъсан хьунин себеб жезва. Беденди гужлуз кар авуни стрессдикай азад жез куьмек гузва, беденда эндорфинар («бахтлувилин гормонар») арадал къвезва. Умуми тежрибадин духтур Татьяна Морозовадин фикирдалди, «къекъуьн, агъа кIан къанни цIуд декьикьада гьафтеда пуд сеферда юкьван дережадин еришдалди (са декьикьада 60 кам), вичи сагълам авунин нетижа гузвай виридалайни тIимил кIвалах я».

Йикъан къайда. Беденди хъсандиз кIвалах авун ва кефи хъсан хьун патал инсандиз йикъан низам хьун важиблу я. Сагълам ва тамам йифен ахвар, суткада муьжуьд сятинилай тIимил тушиз, хъсандиз цIийи таза гьава гьатнавай кIвале – гьа и вахтунда кIарабдин мефтIеда клеткаяр арадал къвезва.

Лигимарун. Ихьтин асул бинейриз фикир гана иммунитетдин къурулуш вердишарна кIанда: юкьван дережа кьун, яваш-явашди авун ва гьамиша къайдадалди (вахт акадар тийиз) авун. Ихьтин процедураяр анжах михьиз сагълам инсанри авуна кIанда ва пешекар духтурди меслятар гайидалай кьулухъ.

Психоэмоциональный гьал. Иммунитетди кIвалах тавунин кьилин себеб стресс я. Ида инсандихъ инфекцияр фад галукьуниз майилвал ийизва. Шадвили, бахтуни, хъуьруьни дофамин хьтин химический стимуляторар акъудиз куьмекзава, ада иммунитетдин къурулуш гьевеслу ийизва.

Инсандин бедендин гьал адан гьиссерихъ галаз сигъ алакъада ава. Эгер уьмуьрди инсандиз шадвал ва лезет тагуз хьайитIа, вичи-вич терг авунин биологиядин механизм кардик акатзава. Гьар са гьакъикъат хъсан патахъай кьабулиз алакьун – сагъламвилин ва яргъи уьмуьрдин замин я.

Вири кар иммунитетда ава