Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ мужизатар
Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ мужизатар
«Лагь (я Мугьаммад) эгер инсанарни чинерар санал кIватI хьайитIани, ахьтин Къуръан акI гуьзелдиз туькIуьриз абурулай алакьдач, гьатта сада-садаз куьмек гуз хьайитIани» («Аль-Исраъ» сура, 88-аят).
Чи играми Мугьаммад Пайгъамбардихъ ﷺ гьисаб тежер кьван жуьреба-жуьре мужизатар авай. Мужизатдикай рахадалди чаз ам вуч шей ятIа чир хьун лазим я.
Мужизат – им вич пайгъамбар я лугьуз тестикьарзвай касди гьакъикъат ачухдайвал къалурзавай аламатдин кар я.
Аллагь Таалади гьар са пайгъамбардиз вич авай вахтунихъ галаз кьадай мужизатар ганва. Месела, суьгьуьр гзаф авай фиръаванрин (фараон) девирда атай Муса пайгъамбардиз гъуьлягъдиз элкъвезвай аса гана. Суьгьуьрчийри чпин епер, тIвалар чилел гадарна абурукай иланар авурла, Мусади вичин аса гадарна ва адакай са зурба гъуьлягъ хьана, адани вири иланар туькьуьнна. И кар акур суьгьуьрчийриз ам гьакъикъатда Аллагьди ﷻ ракъурнавай пайгъамбар тирди чир хьана ва абуру иман гъана.
Иса пайгъамбардин девирда медицина гзаф машгьур тир, гьавиляй, инсанар инанмиш жедайвал, Аллагьди ﷻ адаз начагъбур сагъар хъийидай, кьейибурал чан хкидай мумкинвилер гана.
Аллагьди ﷻ Вичиз кIани пайгъамбар Мугьаммадазни ﷺ, ам атай вахтуниз килигна, мужизатар гана. Чна инал абурукай бязибур гъида.
Къуръан аль-Карим
Къуръан виридалайни зурба, Къияматдин йикъал кьван амукьдай мужизат я. Гьар са асирда яшамиш жезвай инсанриз адай аламатдин, Ислам дин тайин ийидай шейэр жагъида. Арабри чпин чIалал дамах ийизвай, иер каламдиз къимет гузвай арада, кIелиз, кхьиз чин тийизвай Мугьаммада ﷺ ахьтин иер, чпелай алакь тийидай гафар лугьуз хьайила, абур мягьтел хьана амукьна. ГьакI ятIани, гаф амукь тавурла, мушрикри ам Мугьаммада ﷺ туькIуьрзавайди я лагьанай. Аллагь Таалади абуруз жаваб гана (мана): «Лагь (я Мугьаммад), эгер инсанарни чинерар санал кIватI хьайитIани, ахьтин Къуръан акI гуьзелдиз туькIуьриз абурулай алакьдач, гьатта-сада садаз куьмек гуз хьайитIани» («Аль-Исраъ» сура, 88-аят). Чаз аквазвайвал, Къуръан атайдалай кьулухъ садавайни ам хьтинди туькIуьриз хьанач, я женни ийидач, Ислам диндихъ гьикьван гзаф душманар хьайитIани.
Варз кьве пай хьун
Бухариди агакьарнавай гьадисда лагьанва: «Меккадин халкьди Пайгъамбардивай ﷺ делил къалурун тIалабайла, ада гъилелди ишара авуна варз кьве патал пайна, са пай са дагъдин кьилел ва муькуьди масадал ацукьна. Кафирри лагьана: «Чун Мугьаммада ﷺ суьгьуьрда тунва, чна и кар маса уьлквейрай сефердай хквезвайбурувай хабар кьада. Хтайбуруни тестикьарна и кар, амма абур инанмиш хьанач. И арада Аллагьди ﷻ аят ракъурна (мана): «Къияматдин югъ мукьвал хьана ва варз кьве пай хьана» («Аль-Къамар» сура, 1-аят).
ТупIарин арадай яд атун
Анас бин Малика лагьана: «Рагъдандин капI хьанвай ва инсанар дастамаз къачудай цихъ къекъвезвай, амма яд абуруз жагъаначир, ахпа абуру чпив гумай ятар стIал-стIал кIватIна Расулюллагьдин ﷺ кьилив гъана, ада и це вичин гъил туна ва инсанриз адакай дастамаз къачу лагьана. Заз акуна гьикI адан тупIарин арадай яд акъатзавайтIа ва вирида а целди чпин игьтияжар кьилиз акъудна». Къатадади Анасавай хабар кьуна: «Куьн шумуд кас авай?». Ада жаваб гана: «Пуд виш кьван кас».
Пайгъамбардин ﷺ дуьадалди марф къун
Бухариди чал агакьарнавай гьадисда кхьенва: «Са жуьмядин юкъуз, Расулюллагь ﷺ минбардал акъвазна хутIба кIелзай вахтунда мискIиндиз са итим гьахьна лагьана: «Я Расуляллагь, гьелек хьана чи мал-девлет, кьурагьвили ийир-тийир авуна чун, Аллагьдивай ﷻ марф тIалаб». И арада Пайгъамбарди ﷺ гъилер хкажна тIалабна: «Я Аллагь, марф це чаз, я Аллагь, марф це чаз, я Аллагь, марф це чаз». Анаса лугьузва: «Валлагьи, Пайгъамбарди ﷺ гъилер хкаждалди цава гьич са цифедин кIусни авачир, дуьа авуна гъилер агъуз хъувунмазди, цав цифери кьуна ва ам минбардилай эвичIдалди марфадин стIалар акатна, идалай кьулухъ ругуд йикъан къене чаз рагъ ахкунач». Са гьафтедилай, мад жуьмядин юкъуз, гьа и итим атана лагьана: «Я Расуляллагь, гьелек хьана чи мал-девлет, ийир-тийир хьана амукьна чун марфадин гъиляй, Аллагьдивай ﷻ тIалаб ам акъвазардайвал». Пайгъамбарди ﷺ гъилер хкажна тIалабна: «Я Аллагь, чал къурмир, дагъларизни кIамариз къура». Анаса лугьузва: «Дуьа авунмазди, садлагьана марф куьтягь хьана ва чун ракъиникай хъфена».
Пайгъамбар ﷺ кIанивиляй кIанчI шехьун
Агьмада агакьарнавай гьадисди хабар гузва: «Расулюллагьди хутIба хумравдин тарцин кIанчIунал акъвазна кIелдай. И кар акурла, ансаррикай са дишегьлиди лагьана: «Я Расуляллагь, захъ кIарасдин устIар са лукI ава, за адаз хутIба кIелдай са минбар туькIуьрдайвал эмир гудани»? «Эхь», - лагьана Пайгъамбарди ﷺ. Жуьмядин югъ алукьайла, Пайгъамбар ﷺ цIийи минбардал хкаж хьана, и арада садлагьана кIанчIунай шелдин ван акъатна. Расулюллагь ﷺ минбардилай эвичIна, кIанчI жуван хурудив агудна ва ам гъвечIи аял хьиз секин хьана. Им хутIба вичел акъвазна кIел тавурвиляй шехьайди я, - лагьана Пайгъамбарди ﷺ.
Жанавурди шагьидвал авун
Агьмада гьадис агакьарна: «Са жанавурди хиперал вегьена ва абурукай сад кьуна. Чубанди адахъ калтугна ва адан сивяй хеб ахкъудна. Жанавур кьулухъ галай кIвачерал ацукь хьана лагьана: «Ваз Аллагьдихъай ﷻ кичIезвачни зи ризкьи къакъудиз»? Яъ, им вуч ажаиб кар я, жанавур захъ галаз инсандин чIалал рахазва, - лагьана чубанди. Жанавурди лагьана: «Идалайни ажаиб шей гьим ятIа за ваз лугьудани? Мугьаммад я, алатай вахтара хьайи кIвалахрикай хабар гузвай». Югъ няни хьайила и чубан Мединадиз хтана, Пайгъамбардин ﷺ кьилив атана, хьайи кьиса ахъайна. Адаз яб гайидалай кьулухъ Расулюллагьди ﷺ инсанар кIватIун эмирна. Ахпа ада чубандиз халкьдин вилик экъечIна хьайи кьиса ахъаюн эмирна. Ада ахъайна. Ахпа Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Ада дуьз лагьана, валлагьи, Къияматдин югъ алукьдач, та вагьши гьайванар инсанрив рахадалди».
Буьркьуьди сагъ хъхьун
Агьмада чал ихьтин гьадис агакьарнава: «Са буьркьуь итим Пайгъамбардин ﷺ патав атана лагьана: «Я Расуляллагь, Аллагьдивай ﷻ зун сагъар хъийдайвал тIалаб». - Ваз кIандатIа сабур ая, адакай ваз эхиратда менфят жеда, я тахьайтIа за дуьа ийида, – лагьана Пайгъамбарди ﷺ. Ада дуьа хкяна. Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «ЯтIа жува дастамаз къачуна, кьве ракат капI авуна и дуьа кIела: «Я Аллагь ﷻ, за Вавай тIалабзава ва Вахъ элкъвезва, Ви регьимдин Пайгъамбардин гьуьрметдай, я Мугьаммад ﷺ, за ви гьуьрметдай тIалабзава, зи игьтияж кьилиз акъатдайвал, я Аллагь ﷻ, адан шафаат заз кьисмет ая». Ада вичиз лагьайвал авуна ва сагъ хъхьана.
Али асгьабдин вилер сагъ хъхьун
«Хайбар» гъазаватда Расулюллагьди лагьана: «За пака пайдах Аллагьдизни ﷻ Адан Расулдиз ﷺ кIани, душмандал гъалиб жедай касдив вугуда. Пакадин юкъуз Алидиз эвер гана, ам атана, амма адахъ вилерин начагъвал авай, гьавиляй Пайгъамбарди ﷺ вичин са тIимил тфу къачуна адан вилеривай гвяна. Вилер сагъ хъхьана ва идалай кьулухъ садрани тIа хъхьанач.
Гапурдиз элкъвей кIарасдин тIвал
Ибн Исгьакъа агакьарнавай гьадисда лугьузва: «Бадр гъазаватда Укашат бну Мигьсанан гапур хана ва Пайгъамбарди ﷺ адав са тIвал вугана ва адал душманар ягъ лагьана, Укашатан гъиле гьатнамазди тIвалуникай са яргъи, хци гапур хьана, ам гваз ада дяве давамарна. Гьа икI, адав гапур гумукьна гьатта шагьид жедалди.
Къуй Аллагьди ﷻ чун и дуньядай иман гваз фидайбурукай авурай! Амин.
