Главная

Асиррай фенвай муьгъ

Асиррай фенвай муьгъ

Дагъустан Республикадин меркезда, Исламдин юкьван асиррин алемдин образовательный центрайрин виридалайни метлеблубурукай сад тир, ан-Низамия медресадин бине эцигайдалай инихъ 950 йис тамам хьуниз бахшнавай чIехи форум кьиле фена.

 

2025-йисан декабрдиз Махачкъала вири Россиядай алимар, тарихчияр, диндин алимар ва ругьанийрин регьберар вичел чIугвадай чкадиз элкъвена. Дуствилин КIвале кьетIен шадвилелди Вирироссиядин форум «Ан-Низамия медресадин 950 йис: къадим университетди Россиядин медениятдик ва образованидик кутур пай» кьиле фена.

1075-йисуз ЦIахур хуьре бине эцигай ан-Низамия медресада диндин ва светский илимрин арада сергьят авачир, ана философияни, теологияни, медицинани асторономия санал чирзавай.

РД-дин Кьил Сергей Меликован куьмекдалди Дагъустан Республикадин Муфтиятди тешкилнавай форумдин иштиракчийри, амай месэлайрихъ галаз санал, къвезмай несилрал гьакIан са чIехи тIварар ваъ, гьакIни ан-Низамиядин цлара арадал атанвай чирвал гунин методология гьикI агакьардатIа лугьуз, веревирд ийизвай.

Анал рахай РД-дин алимрин Советдин председателдин куьмекчи, Исламдин илимрин доктор Мугьаммад Магомедова гьикI медреса Исламдин илим арадал гъидай чка хьанатIа ва гьикI анай къачур илимди сагъ са регионар девлетлу ийизвайтIа, лагьана. Россиядин РИУ ЦДУМ-дин проректор Руслан-хазрат Саяхова вичин рахунра къейд авурвал, ан-Низамиядин ирс – им музейдин экспонат туш, ам алай девирдин образование патал къуват къачудай чан алай чешме я.

Элкъвей столди вичин кIвалах акьалтIарайла, Дуствилин КIвалин чIехи залда шад межлис кьиле фена, ана 800 кьван касди иштиракна. Тебрикдин гафарилай ва Россиядин регионрин муфтияр рахайдалай кьулухъ нашидар яна ва «Этос» театрди тамаша къалурна.

Форумдин вини дережа – медресадин ватанда, ЦIахур хуьре, мусурманрин алимрин межлис кьиле фена.

 

Роберт Курбанов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Себеб хьана

Желил буба гьар нин кlвализ хьайитlани фидай кас тушир. Ам мукьувай чидай инсанри и кар тестикьардай. Гьар са хуьре адаз вич фидай кlвалер авалдай. Мегьарамдхуьре ихьтин кlвалерикай сад Къадиран гадайрикай тир Абас халудин кlвал тир.   Са сеферда чун (тахминан 1957-йис я), са десте жегьилар,...


Ислягь алакъайра жен

Квез жавандихъ галаз суьгьбетиз кIан хьунин алахъунар шумуд сеферда къал-макъалдалди акьалтIна? Ягьсуз хьанвай аял ягъ тавун патал куьн шумуд сеферда сабур хуьниз мажбур хьана? Вири и дуьшуьшар масакIа куьтягь хьунни мумкин тир! КIанзавайди и четин макъамда аялдив эгечIдай тегьер чир хьун я....


Исламда мазгьабар гьикl арадал атана?

Са гьихьтин хьайитIани месэладин гьакъиндай къарар кьабулдайла, имамар сифтени-сифте Къуръанда адакай вуч лагьанватIа, гьаниз килигзава.   Эгер анай абуруз жаваб жагъун тавуртIа, абур гьадисриз килигзава. Эгер гьанайни жагъун тавуртIа, а месэладин гьакъиндай асгьабри сад авунвай гафуниз...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Аял Исламди хъсан яз гьисабзавай лацу рангунин парталар алукIиз вердишарна кIанда, гьеле аял чIавуз рушарик кьил кIевирдай вердишвал кутуна кIанда, яни чIарар къалур тийидай. ГъвечIи чIавалай тербиясуз аял табий тежедайди, терсди, тапарардайди, буш рахунрал рикI алайди,...


Руш низ гъуьлуьз гуда?

Салафрин (Исламдин сифтегьан асирра яшамиш хьайи михьи несилар) девирда Нугь ибн Марьям лугьудай са кас яшамиш хьанай. Адахъ гзаф мал-девлет ва иер са руш авай. Ам це лугьуз тIвар-ван ва девлет авай ксар гзаф къвезвай. Амма адаз вичин руш низ гудатIа чизвачир.   А касдихъ емишдин тарарин еке...