КIанидахъ галаз санал

Ас-Саламу алайкум, газет кlелзавай играми стхаярни вахар! Ингье виридалайни хъсан инсан – Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ дидедиз хьайи Рабиуль-Авваль варз мад алукьна. Аллагь Таалади чун патал къиметлу йикъар, йифер, варцар халкь авунин карда еке арифдарвал ава. Мисал яз, Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ хайи вацра мусурманри ада тухвай пак рекьиз – Суннадиз генани гзаф фикир гузва, адан гьуьрметдай мавлид-межлисар ийизва.

«Са сеферда са куьчери арабди Мугьаммад Пайгъамбардивай ﷺ хабар кьуна: «Къияматдин югъ мус алукьда?» Пайгъамбарди ﷺ адаз акси яз суал хгана: «Вуна а йикъаз вуч гьазурна?» Адани ихьтин жаваб гана: «Муьгьуьббат Аллагьдихъ ﷻ ва Адан Пайгъамбардихъ ﷺ». Пайгъамбардини ﷺ адаз жаваб хгана: «Вун ви кlанибурухъ галаз санал жеда» (Бухари, Муслим). Играми мусурманар, им чаз Аллагьди ﷻ ганвай еке муштулух, нямет я. Пайгъамбар ﷺ кlанибур адахъ галаз санал Женнетда жеда. Гьа са вахтунда ихьтин кардизни чна фикир гун герек я: нагагь инсандиз са вуж ятlани кlан ятlа, ам адан фикирда ва мецел жеда, ада а касдилай тарифар ийида ва ам вичиз чешне яз кьада. Икl хьайила, ада вичин муьгьуьббат краралдини тестикьарда ва нетижада ам (кlанивал) тамамди жеда.

Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ тариф цаварани чилера пайда хьанва ва адалай тариф авун сувабдин кар тирди вири мусурман умматдиз малум я. Мугьаммад Пайгъамбардилай ﷺ алемрин Халикьди ﷻ Вичи виридалайни хъсан тариф пак Къуръанда авунва (мана): «Дугъриданни ви къилихар (я Мугьаммад) зурбабур (виридалайни хъсанбур) я» («Аль-Къалям» сурадин 4-аят).

Мавлид

Гьа са вахтунда адалай тариф авун гьатта ихтияр авач лугьуз рахазвай инсанар халкьдин арада пайда хьанва. Гуя Пайгъамбарди ﷺ вичелай тарифар ийимир лагьанвай. Куьне а гафар гьинай къачурди я лагьайла, абуру гьадис гъизва: «Куьне залай хашпарайри Исадилай авур хьтин тарифар ийимир». Пайгъамбардиз ﷺ и гьадисда чаз вуч лугьуз кlанзватlа, адаз (гьадисдиз) са тlимил кьванни фикир гайи кас гьасятда гъавурда акьада. Ада лугьузва: «Залай тарифар ая, амма хашпарайри Исадилай авурди хьиз ваъ, абуру Исадиз Аллагьдин ﷻ хва лагьана (михьи я Аллагь ﷻ Вичиз велед ва я диде-буба хьуникай)». Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ Аллагьдин ﷻ хва я лугьудайбур дуьшуьш хьайи инсанар чилел алатlа яраб? Шукур хьурай Аллагьдиз ﷻ икьван чlавалди ахьтинбур дуьньяда пайда хьанач, гележегдани тахьурай. Амма гьа са вахтунда Пайгъамбардихъ ﷺ мавлидар кlелун къадагъа ийизвайбур халкьдин арада ава.

Гуьруьш

Са шумуд ийис идалай вилик, зун са райондин имам тир чlавуз, завай са лезги хуьруьн жемятди куьмек тlалабна: «Бес са жегьил гада Урусатдай хтана чи хуьруьн куьчейра къекъвезва ва жегьилар ягъалмишарзава. Квевай адахъ галаз са ихтилат ийиз жедачни?» Гьелбетда, зун адахъ галаз суьгьбет тухуз рази хьана, амма а касди захъ галаз гуьруьш жез тади ийизвачир, эхирни чун туьш хьана. Аферин лагьана кlанда а касдиз, вучиз лагьайтlа адет яз ихьтин гуьруьшрикай ягъалмишвал раижзавайбуру кьил къакъудзавайди я. Абуруз диндин гъавурда авачир жегьилрихъ галаз гуьруьшар тухун къулай я. Гуьруьш лагьайтlа секин, чешнелуди хьана. А касди са шумуд месэла къарагъарна, гьа жергедай яз мавлиддин месэлани ва адал чи патай диндин делилрал бинеламиш хьанвай жавабар агакьна. А касди шагьидарни алай чкадал жавабар кьабулна, пакадин юкъуз гьатта чун мад кlватl хъхьана ва мад ам рази яз межлисдилай хъфена. Амма мад ам гуьруьшрал хтун хъувунач ва гуьгъуьнлай вичин кlвалах (жегьилар ягъалмишарун) давамарна, ахпа Урусатдиз хъфена.

Нетижа кьуна лугьуз кlанзава хьи, играми стхаярни вахар, чи лезги бубаяр Исламда аваз агъзур йисалай гзаф вахт я, чи мусурман бубайри мавлидар гьамиша авурди я, советрин девирдани мавлидар себеб хьана Ислам дин чи халкьдин арада амукьна. Мавлидрикай инсанриз анжах хийир ва берекат акурди я, гьавиляй абур рикl алаз чи халкьди ийизва.

Къуй Аллагьди ﷻ чи рикlера Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ патахъай муьгьуьббат турай ва чаз мавлидар тешкилдай, адан Суннадал амал ийидай мумкинвилер гурай! Амин.

КIанидахъ галаз санал