Главная

Умматдин тlал

Умматдин тlал

Умматдин тlал

ЦIуд йисаралди давам жезвай акьунар мад къати хьана. Адан нетижайри вири мукьвал рагъэкъечIдай патан региондиз зарар гузва, вири дуьньяди адан патахъай гъам чIугвазва. Зурба кьадар телефвилер ва абур къвердавай артух жезва.

 

Им са асирдилай артух яз идалай вилик башламишна: бязи чувудриз хсуси гьукумат арадал гъиз кIан хьун, цIуд агъзурралди чувудар Палестинадин чилел куьч хьун, Палестина паюнин патахъай ООН-дин резолюция, арабринни чувудрин сад лагьай дяве ва гуьгъуьнлай гьамиша жезвай акьунар. Тарихдиз деринра гьахьдач, ам виридаз малум я.

Садбуруз – им чилер патал дяве я, муькуьбуруз – азадвал патал женг. Амма кьве дуьшуьшдани ислягь инсанар, дишегьлияр, аялар рекьизва ва азиятдик ква. Агъзурралди инсанар чпин кIвалер гадарна финиз мажбур хьанва.

Къе Палестинада кьиле физвай вакъиаяр са вахтунда тарихда хьайи вакъиайриз ухшар ава. 1099-йисуз кьиле фейи сад лагьай хашарин дяве ва хашар алайбуру Иерусалим къачурвал рикIел хкваш. Ахпа 1187-йисалди ам абурун гьукумдик хьана, та машгьур Салагь ад-Дина ам дяведалди абурувай къахчудалди.

Вири и йисара Иерусалим элкъвена мусурманрин ва мусурманрин гьукуматрин юкьва авай. Амма и карди ам азад авуниз сакIани куьмек гузвачир, вучиз лагьайтIа мусурманрин арада садвал авачир. Салагь ад-Дина авур сифте кар – сад авун, мусурманар диндихъ, илимдихъ хкун, абура виридалайни хъсан ерияр тербияламишун тир. Къе вири патарихъай элкъвена мусурманрин юкьва авай Палестинадиз вичин къене сад ийидай къуват жагъизвач – ам гзаф йисара жуьреба-жуьре дестейрин таъсирдик квай сергьятриз пайнава. Абур вири мусурманар, арабар ятIани, са чIалал рахазватIани, са ватан аватIани, абурувай сакIани санал ацукьна гаф сад ийиз жезвач.

 

 

 

 

Куьне гьакI фикирдиз гъваш, саки са затIни авачиз и чилерал арадал атай Израилдикай къуватлу кьушун, илим, гьатта бязи малуматралди ядерный яракь авай чIехи технологийрин гьукумат хьанва. Амма Израилдин патав гвай, чIехи пай мусурманар яшамиш жезвай уьлквеяр илимдай ва техникадай гьикьван вилик фенва? Абурун илим гьи дережада ава? Абурун жегьилрин эрзиман вуч я ва ида гьа уьлквейрин гьакъикъи уьмуьрдиз гьикI таъсир ийизва? Къенин юкъуз палестинвияр ва и региондин вири мусурманар авай гьалдин себебарни гьа и суалрин жавабра ава.

Гьавиляй усалди хьайитIани, амма ислягьвал хьунин умуд аваз иви экъичун акъвазарун, сад хьун ва чпи чапхунчивал кьабул тийизвайди, мусурманри са сивяй лугьун важиблу я.

Къе чна, рикIе чIуру ниятар аваз къастуналди гьалдарзавайбуруз яб гана виже къведач! Душманвал ийизвайбуру, хиперин хамара авай жанавурри хьиз, чпиз мусурманар язух къвезвайди хьиз къалуриз, чун алаш-булашдин, виридаз акси тир дяведин цIуз вегьез кIанзава.

 Гьар патарихъай митингриз экъечIуниз, кьисас къахчуниз, «жигьаддиз» финиз эвер гунин ванер къвезва, амма гьа са вахтунда эвер гузвайбуру садани чпин эвер гунриз яб гана, кьиникь мумкин тир инсанрин гележегдин патахъай чпин жавабдарвал аннамишзавач.

Къуй Аллагьди ﷻ чун дявейрикай-шулугърикай хуьрай ва Палестинадин вири шагьидар Женнетдин бустанралди шад авурай. Раббидивай ﷻ и акьунар фад куьтягь хьун ва мусурманар чпин чилерал секиндиз яшамиш хьун тIалаб. Къуй Аллагьди ﷻ квез виридаз хъсанвал гурай!

 

Гьасан Магьмудов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Сура ат-Тавба (гъил къачун тlалабун)

И сурадин вилик «Бисмиллягь…» авач, вучиз лагьайтlа гьакl буйругъна Пайгъамбарди ﷺ. Аль-Гьакима агакьарнавай гьадисди и кар тестикьарзава. Гьакlни чал агакьнава хьи, «бисмиллягь…» - Аллагьди ﷻ хуьн патал лугьузва, амма и сура имансузриз кlичlе гун патал...


Ибрагьим пайгъамбардикай гьакъикъи гьадисар

Са сеферда Ибрагьим пайгъамбардикай асгьабриз ахъайдай чlавуз Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, Ибрагьим Исмаилахъ ва адан дидедихъ галаз рекье гьатна ва абурув яд авай цел гвай. Исмаилан дидеди а целцяй яд хъваз хьана ва адаз вичин хциз гудай гзаф нек авай, та абур Меккадиз...


КапI тавун къиямат я!

Вилер ахъайиз кIанзавачир…генани къарагъна чин­гъил чуьхуьдай ашкъи авачир. «Бррр…яд къайиди я эхир!» ­ ФатIимадин и карни рикIел хтана ва ам генани яргъандик алчуд хъхьана.   «Къе гьяд югъ я. Мектебдизни физвайди туш, гьавиляй яргъалди ксайтIа...


СУАЛ-ЖАВАБ

КапI авурдалай кьулухъ бязибуру кьилелай гъил алтадзава ва са вуч ятIани кIелзава. Ам Шариатда авай кIвалах яни? Ферз тир капI авурдалай кьулухъ кьилин чIараривай гъил гвягъун Сунна (Пайгъамбардин ﷺ рехъ) я. Анас бин Малика лагьана: «КапI авурдалай кьулухъ Пайгъамбарди ﷺ гъил кьиливай...


Руш низ гъуьлуьз гуда?

Салафрин (Исламдин сифтегьан асирра яшамиш хьайи михьи несилар) девирда Нугь ибн Марьям лугьудай са кас яшамиш хьанай. Адахъ гзаф мал-девлет ва иер са руш авай. Ам це лугьуз тIвар-ван ва девлет авай ксар гзаф къвезвай. Амма адаз вичин руш низ гудатIа чизвачир.   А касдихъ емишдин тарарин еке...