Главная

Вун хъсанди яни? АкI хьайила, сагъламди я!

Вун хъсанди яни? АкI хьайила, сагъламди я!

Вун хъсанди яни? АкI хьайила, сагъламди я!

Шаксуз, чакай гьар садан уьмуьрда гьич тийижир инсанри чаз хъсанвал авур дуьшуьшар хьана. Мумкин я, сада са залан затI хутахиз куьмек гана ва я рехъ къалурна, я тахьайтIа, аксина, куьне гьич таниш тушир касдиз куьмек гана. Альтруистри лугьузва хьи, хъсан крар авурдалай кьулухъ абурун рикIера ахьтин бахт ва секинвал жезва хьи, абур тавуна абурувай акъвазиз жезвач.

 

Хъсанвал авунин виридалайни кьилин артухвал ам я хьи, а чими гьисс идалай кьулухъни гегьенш жезва. Чун масабурухъ галаз регьимлу хьайила, а регьимлувал абурал физва, ва абурни, лап мумкин я, масабурухъ галаз регьимлу жеда.

Илимдин ахтармишунрини хъсан крар авун менфятлу тирдакай лугьузва. Алимри жемятдин векилрикай гуьгьуьллубуруз хкягъун тIалабна: са вацран къене масабуруз хъсанвал авун (месела, маса къачур шейэр яшлу инсанрин кIвалериз хутахиз ва икI мад) ва я жув патал хъсан крар авун, месела, цIийи парталар къачун ва мсб.

Ахтармишунин эхирдай абурун гьиссерин, психологиядин ва социальный гьалдин дережа ахтармишна ва ачух авуна хьи, масабуруз хъсанвал авун хкягъайбур чпиз хъсанвал авун хкягъайбурулай бахтлу, кьетIи ва гьевеслу хьана. Адалай гъейри, ахтармишзавайбурун арада яргъалди гуьгьуьлар агъуз аватзавайбур авай. Ахтармишуна иштиракайдалай кьулухъ абуру къейд авурвал, гьа и вацран къене абуру чпин кефияр чIур хьайиди гьисснач.

 

Хъсанвал – им сагъламвал я

Инсанди авунвай хъсанвили неинки адан психикадин ва гьиссерин гьалдиз эсер ийизва. Инсандин вири беденди авунвай хъсанвилин ва регьимлувилин гьиссдиз жаваб гузва.

Хъсан крар ийидайла инсан бахтлу жезва ва и гьалда «бахтунин гормон» арадиз къвезва. Ада эндорфиндин ва серотониндин дережа хкажзава ва секинвилинни шадвилин гьиссдин патахъай жаваб гузва.

 

Куьн рикIик къалабулух квай кас яни? Хъсанвал квез куьмекдиз!

Хъсан крари квез секинсузвилихъ ва къалабулухдин гьаларихъ галаз женг чIугваз чирда. Чна масабуруз куьмек гудайла, ида чун пис фикиррикай масанихъ алудзава, тахьайтIа абуру чи фикир чпел желб ийидай. Чна гзаф вахтара фикирзава хьи, гуьгьуьл чIурузвай инсанриз гьакIани бес кьадар месэлаяр ава, гьавиляй масабуруз куьмек це лугьуз тIалабиз, чаз абур четинвилик кутаз кIанзавач. Нагагь инсанриз хуш къведай са кар авуртIа ва абурун игьтияжар кьилиз акъудун патал жуван дикъет кIватIайтIа, ида гуьгьуьлар агъуз аватуни ва рикIин къалабулухди азият гузвайбуруз куьмек гун мумкин я.

 

Хъсан инсанар йисар финивай гуьрчег жезва

Косметологри къейд ийизвайвал, хъсан инсанар кьуьзуь хьайилани гуьрчег амукьзава. Вири кар мимикадин биришра ава. Чинин акунар гьамиша гуьзчивилик кутаз лап четин я. Мукьвал-мукьвал хъел къвезвай инсанрин чинин жакIумар гьамиша тIарамдиз кьунва, чин са гьихьтин ятIани ажугълу маска алайди хьиз, какур хьанва, яш хьунивай ам «кIеви жезва». Гьатта пис ва хъсан инсанрин биришарни гьар жуьрединбур жеда. Чин кичIе жедай хьтинди ийидай дерин биришар, я тахьайтIа гзаф хъуьруьни ийизвай гъвечIи биришар, хъуьрезвай вилера авай ажайиб зиреквал – куьне вуч хкяда? Хъсан фикирар авай инсан гьамиша са кьадар хъсан аквада ва карни ина винел патан акунра авач.

 

Хъсанвили азардин вилик пад кьун мумкин я

Хъсанвили инсандин мефтIеда ва рикIе авай химический балансдиз таъсир ийизва. Хъсан крари азотдин окситоцин акъудзавай гормон арадиз гъиз тазва, ада лагьайтIа, ивидин дамарар агаж хьуниз манийвал ийизва. Ида ивидин давление агъуз вегьезва ва рикIинни къенепатан маса органрин гзаф азарриз манийвал ийизва. Хъсанвили рикI бедендин ва гьиссерин жигьетдай мягькемарзава. Эгер азарар беденда авай воспаленидихъ галаз алакъалу ятIа ва окситоцинди ам тIимиларзаватIа, гьакъикъатда хъсанвили азардин вилик пад кьазва. Хъсанвал пулсуз я ва ам бедендиз менфятлу я. Гзаф хъуьруьхъ ва я волонтёр хьухь – ва жува-жув гьикI гьиссдатIа ахтармиша.

 

Хъсанвили стрессдикай азад ийида

Инсандин гуьгьуьлар агъуз аватунин хатавал артух жезва, эгер кIеви хизан ва дустар авачтIа. Гьа икI, цIийи дустар яхъ ва я ви уьмуьрда авай дустарихъ ва хизандихъ галаз регьимлувал мягькемара. Масабуруз куьмек гуни инсанрихъ галаз рафтарвилер туькIуьруниз куьмек гузва. Чна алакъаяр арадал гъидайла, масадан хийир кIан жедайла (ва я и карда масабуруз куьмек гудайла), чи уьмуьрда авай стрессдин дережа агъуз жезва. Чакай гьар садан уьмуьрда жезвай пис крариз туьнтдиз жаваб гузвач.

 

Амина Евпатова

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Сура «аль-Анфаль»

Эвел алатай нумрада   Муьтlуьгъ хьухь Аллагьдиз ﷻ ва Адан Расулдиз ﷺ (вири кlвалахра), ва гьуьжетар ийимир (Бадр женгинин вилик куьне гьуьжетар авур тегьерда), акl авуртlа куьн михьиз руьгьдай аватда ва къуватдикай магьрум жеда. Сабур ая! Гьакъикъатда, Аллагь ﷻ сабур ийизвайбурухъ гала (абуруз...


Желил халудин тlварун стха

1947-йисуз зун цlукьуд йиса авай гада тир. Чи ери-бине Мегьарамдхуьре аватlани, зи дах Атаханов Абдуселим «Серго» колхоздин председатель яз, Цlелегуьндал Зиядин лугьудай касдин кlвале ацукьнавай. Мектебдай ахъаяйла, гатун ва хъуьтlуьн каникулрин вахтунда, зун Цlелегуьндал фидай ва...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


Дуьнья кlан хьунин мусибат

Инсанар ва чинерар, Къуръанда лугьузвайвал, Аллагьди ﷻ анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Анжах абур и дуьньяди алдатмишарзава. Малум тирвал, дуьнья кlан хьайи касдиз эхират такlан жезва, ада гьалал-гьарам лугьун тавуна дуьньядин девлет къазанмишзава ва Халикьдивай ﷻ яргъа...


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...