Главная

Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).

 

Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь – Гъил Къачудайди, Регьимлуди я» («Ан-Нисаъ» сура, 106-аят).

Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «…ви Раббидилай тариф ая ва Адавай гъил къачун тIалаб, Ам – туба Кьабулдайди я хьи» («Ан-Наср» сура, 3-аят).

Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Лагь: «Идалай вуч хъсан ятIа квез лугьудани? (Ина ихтилат дуьньядин лезетрикай физва). Аллагьдихъай кичIебуруз Раббиди Женнетдин багълар гьазурнава, абурун кIаникай вацIар авахьзава ва абур ана гьамишалугъ яз амукьда, ва михьи папар (яни абуруз вацран кьилер жедач), ва Аллагьдин патай хатур жеда». Аллагьдиз Вичин лукIар аквазва икI лугьузвай: «Чи Рабби! Гьакъикъатда, чун инанмиш хьана, гьакI хьайила чи гунагьрилай гъил къачу ва ЦIун азабрикай хуьх!», - абур сабурлу, дугъри, муьтIуьгъ я, чпин пулар Аллагьдин рекье харжзава ва экв жедалди вилик Адавай гунагьрилай гъил къачун тIалабзава» («Али Имран» сура, 15-17-аятар).

Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Ни са пис кар авуртIа ва я жув бейкефардай кар авуртIа, ахпа Аллагьдивай гъил къачун тIалабайтIа, адаз Аллагь – Гъил Къачудайди, Регьимлуди яз аквада» («Ан-Нисаъ» сура, 110-аят).

Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Амма Аллагьди абуруз жаза гудач (яни Меккадин бутпересриз), та вун абурухъ галаз санал аламай кьван, ва Аллагьди абуруз жаза гудач, абуру гъил къачун тIалабдайла» («Аль-Анфаль» сура, 33-аят).

Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Ни са гунагь кар авунатIа ва я жув бейкефардай кар авунатIа (яни гунагь авур касдиз анжах вичиз зарар жедай гунагь авуна), амма ахпа Аллагь рикIел хтанатIа, вичин гунагьрилай гъил къачун тIалабнатIа – Аллагьдилай гъейри маса нивай гунагьрилай гъил къачуз жеда кьван? – ва вичи авур кардал мад элкъвена хквез гьазур туштIа, чиз (яни кутуг тавур кар авунвайди чиз), ахьтинбуруз суваб яз абурун Раббиди гъил къачуда ва Женнетдин багълар гуда…» («Али-Имран», 135-136-аятар).

Мад гзаф маса аятар ава, и кьилихъ галаз алакъалу тир.

1.Аль-Агъарра аль-Музаниди агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, акI жезва хьи, зи рикI кIеви жезва ва, гьакъикъатда, за Аллагьдивай ﷻ йикъа виш сеферда гъил къачун тIалабзава (адет яз, Пайгъамбарди ﷺ гьамиша Аллагьдиз ﷻ зикир ийизвай, адаз дуьаяр ийизвай ва маса диндар крар ийизвай, амма са куь ятIани адан фикир а краривай масанихъ алуднайтIа, ада вичи гунагь авурдай гьисабзавай ва адай гъил къачун тIалабзавай)» (Муслим).

  1. Абу Гьурайради лагьана: «Заз ван хьана Аллагьдин Расулди ﷺ икI лугьуз: «За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, гьакъикъатда, за йикъа пудкъанни цIуд сефердилай гзаф Аллагьдивай ﷻ гъил къачун тIалабзава ва Адаз туба ийизва» (Аль-Бухари).
  2. Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «За Адал кьин кьазва хьи, Нин ихтиярда зи руьгь аватIа, эгер куьне гунагьар тийиз хьайитIа, Аллагь Таалади куьн гьикI авуртIани терг ийида ва гунагьар ийидай ва Аллагь Тааладивай гъил къачун тIалабдай инсанар гъида, Ада лагьайтIа, абурулай гъил къачуда. (Идан гъавурда, гьелбетда, гунагьар авуниз гьевеслу ийизвайди хьиз гъавурда акьуна кIандач. Пайгъамбарди ﷺ лагьанвай гафарин мана ам я хьи, инсанрин фикир Аллагьдивай ﷻ гунагьрилай гъил къачун патал тIалабун лазим тирди желбдайвал, вучиз лагьайтIа Аллагьдиз ﷻ а кар кIанзава ва инсанрин рикIин сидкьидай тир туба кьабулзава)» (Муслим).
  3. Ибн Умара лагьана: «Чи гьисабунрай, инсанрихъ галаз са сеферда гуьруьш хьайи вахтунда, Аллагьдин Расулди ﷺ, адет яз, виш сеферда ихьтин гафар лугьузвай: «Зи Рабби, залай гъил къачу ва зи туба кьабула, гьакъикъатда, Вун – туба Кьабулдайди, Регьимлуди я!» (Рабби-гъфир ли ва туб `алаййа, иннака анта-т-таввабу-р-рагьиму!) (Абу Давуд, ат-Тирмизи).

 

Имам ан-Нававидин «Риязу-с-Салигьин» ктабдай

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Исламда зурба дишегьлияр

Къенин юкъуз дишегьлидин гуьрчегвал рекламада ишлемишун - им дишегьлияр маса гайидай, абурал хъуьрейдай жезва.    Алай девирдин рагъ акIидай патан медениятди (культура) дишегьли гуя вири патарихъай азад ийизва. Амма а мусурман тушир халкьарин ниятар михьибур туш, чахъ абуруз къимет...


СУАЛ-ЖАВАБ

КапI авурдалай кьулухъ бязибуру кьилелай гъил алтадзава ва са вуч ятIани кIелзава. Ам Шариатда авай кIвалах яни? Ферз тир капI авурдалай кьулухъ кьилин чIараривай гъил гвягъун Сунна (Пайгъамбардин ﷺ рехъ) я. Анас бин Малика лагьана: «КапI авурдалай кьулухъ Пайгъамбарди ﷺ гъил кьиливай...


Дастамаз къачудайла дуьаяр кlелун

Суал: Дуьз рекьелай алатнавай са бязибуру лугьузва хьи, дастамаз къачудайла (гъилер, кIвачер чуьхуьдайла) дуьаяр кIелун бид’а я, гьавиляй абур кIелдай ихтияр авач. И гафар дуьзбур яни?   Жаваб: Ваъ, дуьзбур туш. Дуьа гьина хьайитIани ва мус хьайитIани ийидай ихтияр ава, анжах...


КапI тавун къиямат я!

Вилер ахъайиз кIанзавачир…генани къарагъна чин­гъил чуьхуьдай ашкъи авачир. «Бррр…яд къайиди я эхир!» ­ ФатIимадин и карни рикIел хтана ва ам генани яргъандик алчуд хъхьана.   «Къе гьяд югъ я. Мектебдизни физвайди туш, гьавиляй яргъалди ксайтIа...


Ибрагьим пайгъамбардикай гьакъикъи гьадисар

Са сеферда Ибрагьим пайгъамбардикай асгьабриз ахъайдай чlавуз Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, Ибрагьим Исмаилахъ ва адан дидедихъ галаз рекье гьатна ва абурув яд авай цел гвай. Исмаилан дидеди а целцяй яд хъваз хьана ва адаз вичин хциз гудай гзаф нек авай, та абур Меккадиз...