Аллагьдиз ﷻ шукур авун
Шукур авунин асул-мана вуч я? Шукур авун – им лукIра лайихлу тегьерда вичивай Аллагь Тааладиз шукур ийиз алакь тавун хиве кьун я.
Жунайда идан гьакъиндай лагьана: «Шукур авун – им жув хъсанвал авуниз лайихлу туширдай гьисабун я. Шукурдин асул-мана анжах хъсан кар акун туш. Адан мана Аллагьди ﷻ ганвай няметар муьтIуьгъвилелди ва нямет гузвайди анжах Аллагь Таала тирди аннамишна кьабулун я». ГьакIни лагьанва: «Шукур авун – им нямет ганвайди Аллагь ﷻ тирди рикIяй чир хьун ва мецелди шукурдин ва тарифдин гафар лугьун я».
Шукур авун – Аллагьди ﷻ ганвай нямет я
Квез чир хьухь хьи, шукур авун – им Аллагьдин ﷻ патай ганвай нямет я. Нагагь Аллагьди ﷻ Вичиз шукур ийидай мумкинвал квез ганачиртIа, квевай ам ийиз жедачир.
Диндар ксарикай сада лагьана: «Я зи Аллагь ﷻ, за Ваз шукур гьикI ийида, за ийизвай шукур – им мад Ви патай са нямет хьайила!» А чIавуз Аллагьди ﷻ адан кьиле туна: «Ингье исятда вуна Заз гьакъикъи шукур авуна». Муса пайгъамбарди Аллагьдивай ﷻ хабар кьуна: «Я Рабби ﷻ, Вуна Адам халкь авуна ва адаз флан ва флан няметар гана, ада гьабурай гьикI шукур авуна?» Аллагь Таалади жаваб гана: «Адаз чир хьана, а вири няметар Зи патай тирди, ва гьа кар хиве кьун ада Заз шукур авун тир».
Шукур ва тариф авуниз анжах Аллагь Таала лайихлу я
Диндар ксарив хиве кьаз туна, абуру Аллагьдиз ﷻ шукур ийидайвал, Ада абуруз няметар гайилани ва тагайлани. Адалатлубуру – Аллагьди ﷻ къаюмвал ийизвайбуру – чеб Аллагьдин ﷻ ихтибарда туна. Аллагь ﷻ лагьайтIа, Вичин ихтибарда гьатай лукIариз хаинвал авунилай виниз я. ГьакIни адалатлубурув незуьр ийиз туна, абуру чпин са гьихьтин ятIани хъсан ери ашкара тийидайвал, анжах Аллагь Тааладиз шукур авунин лишан яз ва я маса ксари адалай чешне къачун патал тир дуьшуьшар квачиз. Амай дуьшуьшра адалатлу инсанри чпин вири тарифдин ерияр чуьнуьхзава ва и кар Аллагь ﷻ патал ийизва. Чпелай инсанри и дуьньяда тариф ийиз кичIела ва регъуьвиляй абур жуьреба-жуьре межлисрал рахазвач (Аллагь Тааладилай тарифар ийизвайди хьиз, инсанри чпелайни тарифар авуна такIанз). Тарифриз лайихлуди анжах Аллагь Таала я эхир.
Имам аль-Гъазалиди гъавурда твазвайвал, тарифди, нелай тариф ийизватIа гьа касдиз, гзаф зиян гузва. Тарифди а касда такабурвал арадал гъизва, адаз вичикай лап хъсан фикир жезва. Бязи вахтара ам вичелай авур тарифдал шад жезва ва ида адан хъсан крар чIурзава. Гьавиляй Пайгъамбарди ﷺ лугьудай: «Квелай тариф авурла, куьн чепедикай яратмишнавайди рикIел хкваш, куьн вине кьамир ва тариф себеб яз куьне квел шад гьейранвал ийимир».
Чи агъа Абуль-Гьасан аш-Шазалиди къейд ийидай: «Аллагьдиз ﷻ Вичин лукIраз хъсанвал ийиз кIан хьайила, Ада лукIрахъай адан нефсинин тамамвал кIевзава. Халикьди ﷻ ам Вичин михьи, дугъри, виче анжах Аллагь Тааладиз лайих тир са ерини дуьздал акъат тийизвай лукIраз элкъуьрзава». Нефс вердиш хьанвай чирвилер лукIраз кутугнава ишлемиш тавун, гьатта эгер ам чинебан чирвилер (кашф) ва я руьгьдин кьетIен гьал яз хьайитIани. Нагагь Аллагь Таалади ам хкянаваз хьайитIа ва Вичин лукIралай хьиз рази яз хьайитIа, адаз квевай зиян гуз жеда кьван, гьатта эгер адаз я чирвилер, я хъсан крар авачиз хьайитIани?
