Жув виридалайни писди яз акун
Гьакъикъатда, Аллагь Тааладиз рикIин сидкьидай ийизвай ибадат – им инсанди вичин зайифвал ва муьгьтежвал аннамишунихъ галаз санал вич агъадай кьунин ва муьтIуьгъвилин виридалайни чIехи дережа я; им муьтIуьгъ хьуниз ва Аллагьдин вири эмирар кьилиз акъудуниз жуван гьазурвал къалурун, гьакIни гъил къачун патал гьамиша Мергьяматлу Аллагьдиз дуьаяр авун я.
Агъузвал лагьайтIа, рикIин лап тамам муьтIуьгъвиликай, адан аслувиликай, зайифвал ва Халикьдихъ муьгьтежвал себеб яз рикI хуникай ибарат я. Гьа ихьтин муьтIуьгъвал рикIин ибадатдин бине я.
Вич маса инсанрилай писди тирдахъ инанмиш касдиз вири дуьнья шейхдиз ухшар жезва. ГьикI хьи Аллагь Таалади Алемда вири са кьетIен мана аваз яратмишнава. Гьахьтин дережа авай кас и кьетIенвилиз ам чириз ва адан арифдарвилелди яракьламиш жез алахъиз килигзава.
Гунагькар инсандин амалрикай, месела, адан агъузвал ва Аллагь Таалади адал ракъурай бедбахтвилериз ийизвай сабур кьаз жеда. Аллагьдиз муьтIуьгъ лукI кицIиз килигдайла, адаз авур векъивал сабурлувилелди эхиз ва хуквада авай тIуьнал рази яз дуьньядиндевлеткIватI тавунумунвилелди кьабулиз чириз алахъзава.
ГьакIни гьакъикъи муьтIуьгъ хьанвайда кицIивай, ада вичин иесидиз ийизвай разивал кьаз алахъзава, ада гьатта вичиз вегьей куьгьне кIарабарни шаддиз жакьвазва ва вичиз са гьихьтин ятIани хъсанвал авур гьар са касдиз хъсанвал къалурзава. Къванцивай муьтIуьгъ лукIра гьадаз хас тир муьтIуьгъвал ва сабурлувал чирзава.
Абур ада вич рагакай ракьалди яна пад алуддайла ва адаз дуьз кIалуб гъун патал къвалар яна дуьзардайла, ахпа гьажетханадин хандакIдик кутадайла къалурзава. Ламравайни деведивай Аллагьдин лукIра ахьтин сабур кьазва хьи, гьихьтинди абуру чпел алаз пар ва я чпин иеси тухудайла къалурзаватIа.
ГьакI, халис ибадат ийизвайди кIекрез килигайла, месела, адаз кIекре вичин килфетдин гьакъиндай ийизвай дикъет, ревность ва жумартлувал аквазва ва ада гьахьтин чирвилер къачузва. ЛукI шеминин цIуз килигдайла ва ам гьикI кузватIа аквадайла, ада идакай ихьтин арифдарвал хкудзава: патав гвайбуруз ада гьикьван гзаф экв гузва ва гьикьван сабурлувилелди ада цIун азабар эхзава, гьа са вахтунда патав гвайбуруз менфят гузва.
Ни вич маса гьар гьи касдилай хьайитIани писди яз гьисабзаватIа, ам Аллагьдин Расулдин юлдаш жеда. Ихьтин фикирдин менфят ам я хьи, ахьтин касди вичиз писвал авур касдиз писвал хъийидач. Ам инсанрихъ галаз а чIавузни рази жеда хьи, абуру ам лап тамамвилихъ агакьунин чпин чIехи дережайрин гьакъикъивилихъ инанмишардайлани, амма вири жавабдарвал ада гьабурун хиве твада.
ГьикI хьи инсанрин сирер Аллагьдилай ва Ада чинебан чирвилер ганвай лукIарилай гъейри садазни чизвач. Гьавиляй вичин сир ахъайиз кIан хьайи касдихъ чун чарасуз инанмиш хьун лазим я. Ам тапархъандай гьисабайтIа, чна мунафикьвал къалурун мумкин я.
Имам Афзалуддина имам аш-Шааранидиз насигьат ийидайла ихьтин гафар лагьана: «Вун са гьихьтин ятIани межлисдал ва я са адалатлу касдин патав фейила, гьуьрметдин чка кьуникай мукъаят хьухь, гьатта ам азад яз хьайитIани.
Эгер аниз гьуьрметлу кас атайтIа, вун а чкадилай къарагъарун ва ваз регъуь авун мумкин я. Эхь, вуна регъуьвал гьиссда ва ви нефсини, наразивал къалуруналди, гьар гьикI хьайитIани вичикай хабар гуда.
Ваз и кар чир хьухь ва адан гуьгъуьна аваз фимир.Идав агакьда анжах ваз вун амай инсанрилай агъуз яз акур чIавуз.
Жув гьахълу авун ва маса кас айиб авун Аллагьдин вилик лукIвал къалурунихъ галаз кьазвач
Чир хьухь, эй мусурманар, муьруьддиз гьеле вичин нефс чир тахьанвайдан ачух лишан – вичин ерияр инкар авун я, кIантIа абур тарифдинбур хьурай, кIантIа – айиб ийидайбур.
Нагагь адаз гьакъикъатда вичин нефс чир хьанвайтIа, адаз чир жедай хьи, гунагь квай маса мусурманрай ва гьатта Аллагьдин адалатлу лукIарайни дуьздал акъатзавай вири тарифдин ва айиб гъидай ерияр ара-бир адай вичяйни дуьздал акъатзава ва квахьзава.
Вучиз лагьайтIа Аллагьдин лукI цавун тагъ хьиз я, ана гьар жуьредин цифер хьиз, тарифдин ва айибдин ерияр къекъвезва, яни инсанда садни хкат тавуна и кьве жуьредин вири ерияр ава.
Квез чир хьухь хьи, инсанрин ахлакьдин вири ерияр, гьа жергедай яз туьгьмет къведайбурни, Аллагьдин гьар са лукIраз ава, анжах пайгъамбаррилай гъейри, гьакъикъатда Аллагь Таалади абурун къилих михьи авуна.
Маса адалатлу инсанриз ва адетдин мусурманриз талукь яз лагьайтIа, абурун къилихдиз тIебиатдин михьивал ганвач. Амма Аллагьди туьгьмет къведай ерияр адалатлу инсанриз дуьздал акъатиз тазвач, Вичин халис лукIар михьзава.
Халис ибадат ийизвай лукI Аллагьди Вичин къайгъудик кутурла, анжах тарифдин ерияр дуьздал акъатзава. Эгер лукI Аллагьдин къайгъудикай хкатайтIа, вири акси патахъ дегиш жезва.
Ахьтин кас акурла инсанри икI лугьуз башламишда: «Я чи Аллагь , чун адан зияндикай хкуд! Эй инсанар, куьн килиг садра, и касдин чин гьикьван чIуруди ятIа!»
Нагагь лукIра и гьакъикъат аннамишайтIа, ада Аллагьдин маса лукIраз туьгьмет ийидач ва Халикьди вичиз авур кардал наразивал къалурдач. Шейх АбдульКъадир ад-Даштутиди ахъайна:
«Са сеферда за кпIуна рукугьда ва саждада тамам вахтунда акъваз тийизвай са касдиз тIимил айибар гъана. Ада заз лагьана: «Я зи стха, зун михьиз Аллагь Тааладин ихтиярда ава! Эгер Адаз кIан хьайитIа, Ада зун кпIуна акъваззавай гьа ара я яргъиийида, я тIимиларда. Зунанжах а гьерекат Арадал Гъизвайдаз килигзава, а финифдиз вичиз ваъ».
Ахпа шейхди алава хъувуна: «Дин чукIурзавай затIунилай гъейри са затIунизни туьгьмет ийимир».
ШЕЙХ АГЬМАД-ГЬАЖИ АБДУЛАЕВ ДАГЪУСТАНДИН МУФТИЙ.
