Ша’бан вацран фазилатлувал

Ша’бан вацран фазилатлувал

Ша’бан – им лап къиметлу варцарикай сад я, и вацрай Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ гзаф суннаяр жагъида. Пайгъамбарди ﷺ лагьайвал, Ша’бан вацран тIвар «Таша’аба» гафунилай атанвайди я. Им чукIурун, гегьеншарун лагьай чIал жезва, гьавиляй и вацра хъсанвилер Аллагьди ﷻ артухарзава.

Ни, Аллагьдихъай ﷻ кичIез, гунагьрикай яргъа хьана, лазим крар авуналди Ша’бан варз вине кьуртIа, Сад Аллагьди ﷻ гьадан гунагьрилай гъил къачуда ва ам йисан муддатда бедбахтвилерикай ва азаррикай хуьда.

Ша’бан вацра, адет яз, гзафни-гзаф «салават» (Аллагьумма салли `аля саййидина Мугьаммадив-ва-`аля али саййидина Мугьаммадив-ва-саллим) дуьа кIелда. Им еке суваб авай кар я.

Сивер хуьн

Гьадисра лугьузвайвал, чи Пайгъамбарди ﷺ Ша’бан вацран чIехи пай сивер хуьниз бахшна.

И вацра сивер хуьн адаз ферз тушир, амма Ша’бан Рамазан вацран вилик квай варз хьуниз килигна, Пайгъамбарди ﷺ мусурманар сивер хуьнин вацраз гьазур хьун патал са жерге теклифар ганва. Агъадихъ чна са бязи теклифар куь фикирдиз гъизва:

1. Са сеферда Анас асгьабди Пайгъамбардивай ﷺ хабар кьунай: «Рамазандин вацра сивер хуьнилай алатайла, гьи сив хуьн къиметлу я?». Пайгъамбарди ﷺ жаваб хгана «Ша’бандин вацра Рамазан вацран хатурдай хуьзвай сив».
2. Усама ибн Зайд асгьабди лагьайвал, ада садра Пайгъамбардивай ﷺ хабар кьуна: «Я Аллагьдин Пайгъамбар ﷺ, заз вун Ша’бандин вацра мукьвал-мукьвал сивер хуьз акуна, заз маса са вацрани (Рамазандин варз квачиз) вуна икьван сивер хвена акурди туш». Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ жаваб гана: «Ша’бан Ражабдинни Рамазандин юкьва авай варз я, гьайиф хьи, гзаф инсанар адав гьуьрметсуздаказ эгечIзава. Инсанри ийизвай крарин гьахъ-гьисаб и вацра Аллагьдин ﷻ вилик акъваззава, гьаниз килигна заз жува ийизвай крар Аллагьдин ﷻ вилик жува сив хуьзвай вахтунда акъвазна кIанзава».
3. Муъминрин диде Айшади лагьана: «Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ Ша’бан вацран вири йикъара сив хуьн адет хьанвай». За адавай хабар кьуна: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, сив хуьн патал виридалайни ви рикI алай варз Ша’бан яни?». Ада жаваб гана: «Ша’бан вацра Аллагьди ﷻ алай йисуз рекьидайбурун сиягь тестикьарзава. Гьаниз килигна, заз зи кьиникь жува сив хуьзвай вахтунда атана кIанзава».
4. Маса гьадисда Айшади лугьузва: «Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ гагь-гагь а къайда акъваз тавуна сивер хуьдай хьи, гьатта чна мад ада сив хуьнин кар акъвазар хъийидач лагьана фикирдай, амма гагь-гагь ам сивер хуьн тавуна яргъалди акъваздай, чна гьатта ада садрани сив хуьн хъийидач лагьана фикирдай. Рамазандин вацралай гъейри маса са вацрани Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ кьиляй-кьилиз сив хвена заз акурди туш ва гьакIни ада Ша’бан вацра кьван, маса са вацрани мукьвал-мукьвал сивер хвена заз акурди туш».

Ша’бандин 15-даз сив хуьн

Бараат йиф акъатайла алукьзавай юкъуз, яни Ша’бандин 15-даз, сив хуьн меслят къалурзава. Лугьузвайвал, Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ и юкъуз сив хуьн кIевелай меслят къалурна. Ша’бандин вацран сифтегьан 15 юкъуз хвейи сиверихъ кьетIен лайихлувал ава ва Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ Ша’бандин вацран чIехи паюна сивер хвена. Умматдин хейлин агъсакъалрини (саляфри) Ша’бандин 15-даз сив хвена.

Гьаниз килигна, Ша’бандин 15-даз хсуси гьевесдалди сив хуьн меслят къалурзава. ГьакIни и юкъуз къаза сив хуьн хъувуртIани жеда ва а сив хуьнай Аллагьди ﷻ еке сувабар кхьидайдак умударни кутаз жеда.

Вацран кьвед лагьай паюна сив хуьн

Рамазандин вацралди вич зайиф жез кичIезвай касдиз Ша’бандин вацран кьвед лагьай паюна сив кьадай ихтияр авач (гьарам я). Эгер Ша’бандин вацран гьа сифтедилай башламишна галаз-галаз сивер кьун тавуртIа, вацран кьвед лагьай паюна кьун гунагь я. Месела, Ша’бандин вацран сифтегьан цIувад юкъуз сив кьур касди, эгер цIуругуд лагьай юкъуз ам ахъаяйтIа, адаз вацран эхирдалди сив кьун гьарам я. Ва я вацран кьвед лагьай паюна са сив ахъа хьайитIа, адалай гуьгъуьниз сив хуьн къадагъа я. А къадагъа са себебни авачиз сив хуьзвайбуруз талукь я. И вахтунда идалай вилик ахъа хьайи ва я кафарат-сив хвейитIа жеда. Идалай вилик гьафтедин ислен ва хемис йикъариз сив кьазвай ксариз гьа и йикъара сив кьадай ихтияр ава.

Маса йисара ахъа хьайи Рамазандин сивер хиве амай инсанар патал им абур къаза хъийидай лап хъсан варз я. Абуруз кьве суваб къачудай мумкинвал ава: сад лагьайди - ахъа хьайи сивер къаза хъувун ва кьвед лагьайдини – сувабдин сивер хуьн. И кьве сувабни жедайвал йифиз ихьтин ният авун лазим я: «Ният ийизва за Рамазандин вацра ахъа хьайи ферз тир сив къаза хъувуниз ва Ша’абан вацран пакагьан йикъан сувабдин сив хуьниз Аллагь ﷻ патал».