Лайлату-ль-Къадр - Къудратдин йиф
Пак тир Лайлату-ль-Къадрдин йифекай Аллагь Таалади кьилдин са сура ракъурнава. А сурада Аллагь Таалади луьгьузвайвал, и йифиз Хуьзвай Кьуларилай Къуръан сад лагьай цаварал авудна. И йиф агъзур вацралайни багьа я. Гьа и йифиз Жабраил малаик маса малаикарни галаз агъадавай цаварал эвичIзава. Экуьнин ярар ядалди инсанриз Аллагьдин патай саламар ракъурзава («Аль-Къадар» сурадин мана).
Мужагьида лагьана: «Бану Исраил несилдай тир са касди яракь гъиле аваз агъзур вацра Аллагьдин ﷻ рекье женг чIугуникай Пайгъамбарди ﷺ инсанриз ихтилатнай. Мусурманар и кардал тажуб хьанай. Гьа и чIавуз винидихъ тIвар кьур сура ракъурна». Мадни лугьуда хьи, Мужагьида юкъуз Аллагьдин рекье женг чIугваз ва агъзур йиферин къене къарагъиз ибадатар авур касдин тарифар ийидай чIавуз Лайлату-ль-Къадрдин йифиз ийизвай ибадат гьа касдин крарилай багьа я лагьана. А сурадин манани гьа им я (Ибну Касир», 3- т., 569-чин).
Лайлату-ль-Къадр лайихлу, виридалайни виняй тир ва кIани йиф я. А йифиз Лайлату-ль-Къадр лугьунин метлебни гьа и йифиз кьисметар, крар ва девлетар тайинарун я.
Абу Гьурайради Пайгъамбардин ﷺ гафар гъана: «Аллагьдин сувабрик умуд кутуна Лайлату-ль-Къадрдин йиф ибадатар ийиз акъудай касдин гунагьрилай гъил къачуда». Маса гьадисда лугьузва: «…гуьгъуьнлай хъийизмай гунагь крарилайни гъил къачузва».
Лайлату-ль-Къадрдиз ибадат авунин лайихлувал
Имам аль-Гъазалиди «Игьйаъда» лугьузва: «Пайгъамбарди ﷺ Рамазандин эхирмижи цIуд юкъуз мес элкъуьрна кIватIдай ва юкьва авай чIул тIарамардай. Вичин женгинин юлдашризни ибадатар авун эмирдай, гьикI лагьайтIа а цIудакай сад Лайлату-ль-Къадрдин йиф жезва».
А йиф амай агъзур вацралай багьа я, лугьузва Аллагь Таалади. Агъзур варз – им кьудкъанни пуд йисни кьуд варз жезва. Яни и йифиз ийизвай ибадат гьа и йиф авачир маса варцара ийизвай крарилай багьа я».
Лайлату-ль-Къадрдин йифиз Къуръан кIелун, зикирар ва кпIар авун, Пайгъамбардиз ﷺ салаватар гъун лазим я. Йифен ва экуьнин кпIар мискIинда жемятдихъ галаз авуртIа хъсан я. Гьа йифиз Пайгъамбарди ﷺ агъадихъ галай дуьа кIелун меслят къалурна: «Аллагьумма иннака афуввун тугьиббу-ль-афва фа’фу’анни» Таржума: «Я зи Аллагь! Вун гъил къачудайди я. Ваз гъил къачуз кIанда, залай гъил къачу».
Лайлату-ль-Къадр гьи йифел гьалтзава?
Лайлату-ль-Къадр гьалтзавай йифен гьакъиндай алимрин гаф сад туш. «Итгьаф» ктабда ихьтин фикирар гъизва: «Лайлату-ль-Къадр йисан гьи йифел хьайитIани гьалтда ва я йисан къене дегиш жеда; Рамазандин гьи йифел хьайитIани гьалтда; адан сад лагьай йифел гьалтда; юкьван цIуд йикъал гьалтда; эхирмижи цIуд йикъал гьалтда; эхирмижи цIуд йикъакай тек йикъарал; гьа цIуд йикъакай жуьт йикъарал; 17, 19, 21, 23, 24, 25 – йикъарал гьалтун мумкин я; 23 ва 27-йикъарал; 29-лагьай ва я эхирмижи йифел».
«Ан-Насаигьу аддиният» ктабда шейх Ислам Алави аль-Гьаддада кхьизва: «Мусурманди Рамазандин вацран вири йифериз хъсан крар авуна кIанда ва Лайлату-ль-Къадрдин йиф гуьруьшмишиз гьазур яз кIанда. Ам дуьньядин крарал ягъалмиш хьана кIандач».
«Заважирдал» бинеламиш хьана «Шаргьу-ль-Мафрузда» кхьенва: «Аллагь Таалади кпIарикай сад, жуьмядин йикъан дуьадин жаваб гузвай вахт, Аллагьдин пак тIвар, Лайлату-ль-Къадр сир яз авунва, мусурманри абур рикIин сидкьидай чириз чалишмиш хьун патал» (218-чин).
Къурамугьаммад Рамазанов
