Главная

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

Исятда авай Бангладешдин кьиблединни рагъакIидай патан арада, Ганг ва Брахмапутра вацIар акахьзавай чкада гадарнавай ва са заманда гачIичIлухри (джунгли) кIевнавай къадим шегьер ава.

 

Чи йикъаралди хъсандиз амукьнавай 360 мискIинди, мавзолейри, муькъвери, рекьери, цин гьамбарханайри ва маса жемятдин идарайри дегь заманада гзаф вилик фенвай чIехи шегьердикай шагьидвалзава.

50 квадратный километрда экяI хьанвай лап гуьзел шегьер 15-асирда кьушундин кьил Улуг Хан Жахана бинеламишна.

Шегьердин инфраструктурадин ери: яд гъун ва ам масанихъ алудун, цистернаяр ва яд хуьдай чкаяр, рекьер ва муькъвер – ибуру вирида мусурманрин цивилизациядин архитектурадин аламат эцигунин карда иштиракнавай юкьван асиррин устIаррин савадлувал къалурзава.

ЮНЕСКО-дин экспертрин делилралди, хан-э-жахан хьиз малум тир архитектурадин надир стиль гьа ина аквадай мумкинвал ава. Им архитектурадин тарихда авай малум тир са чешне я.

Индиядин вири субконтинентда авай мусурманрин виридалайни таъсир ийизвай памятникрикай сад – им бенгал чIалал Шайт Гумбад хьиз малум тир мискIин я, таржума авурла адан мана «пудкъад къубба (купол) авай мискIин» жезва. Амма адаз 77 къубба ва кьуд минара ава. Интерьер гзаф кьадар фидай рекьериз ва отсекриз шуькIуь дестекралди пайнава, абур къав кьазвай гзаф кьадар тагъаралди куьтягь жезва. МискIин ЮНЕСКО-дин Виридуьньядин ирсинин сиягьдик кутунва.

 

Гьамид Асадулин

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   5. Эгер гъуьл шаклу жезватIа, папа вич тухунин тегьерди рехъ гана виже текъвер ва хаталу нетижайрал гъун мумкин тирди, ада вичиз са затIни таквазвайдай кьуна кIандач. Себеб аваз ва себеб авачиз кьадардилай артух шаклу ва гъейратлу хьунни герек туш. Инани юкьван дережа...


Эминхуьре диндин гурлу межлис

18-апрелдиз Стlал Сулейманан райондин Эминхуьруьн мискlинда диндин зурба мярекат кьиле фена. Межлисдиз «Дуьадин межлис» лугьудай тlвар гана, вучиз лагьайтlа и мярекатдал Дагъустан ва вири Россия Аллагьди ﷻ бедбахтвилерикай хуьн патал гзаф дуьаяр авуна.   Малум тирвал, алай йисан...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран иман   Са сеферда Пайгъамбарди ﷺ асгьабривай хабар кьуна: «Квекай садаз кьванни (къе) ахвар акунани?» Са асгьабди лагьана: «Заз акуна, гьикI цаварилай терезар эвичIнатIа ва абурал вунни Абу Бакр алцумна, вун адалай залан хьана. Ахпа Абу Бакр ва Умар алцумна, Абу...


«Секиндиз хъфин»

Къенин юкъуз гзафбур пешекарвилин кризисда ава ва чеб кIвалахдикай галат хьана лугьузва. «Кана куьтягь хьун» ва «секиндиз хъфин» лугьудай гафар адетдинбур хьанва: им инсан кIвалахдилай экъечI тавуна, амма кIвалах ийиз рикIиз такIанзавайла, яни амай вахтунда яшамиш жедай...


Аллагьдивай ﷻ гъил къачун тlалабунин важиблувал

1.         Ибн Аббаса агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ни гьамиша гъил къачун тIалабиз хьайитIа, Аллагьди ﷻ адаз гьи четин гьалдай хьайитIани экъечIдай рехъ къалурда ва гьи пашманвал хьайитIани адаз кьезиларда ва адаз вичин ризкьи, ада гьич...