Главная

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

Исятда авай Бангладешдин кьиблединни рагъакIидай патан арада, Ганг ва Брахмапутра вацIар акахьзавай чкада гадарнавай ва са заманда гачIичIлухри (джунгли) кIевнавай къадим шегьер ава.

 

Чи йикъаралди хъсандиз амукьнавай 360 мискIинди, мавзолейри, муькъвери, рекьери, цин гьамбарханайри ва маса жемятдин идарайри дегь заманада гзаф вилик фенвай чIехи шегьердикай шагьидвалзава.

50 квадратный километрда экяI хьанвай лап гуьзел шегьер 15-асирда кьушундин кьил Улуг Хан Жахана бинеламишна.

Шегьердин инфраструктурадин ери: яд гъун ва ам масанихъ алудун, цистернаяр ва яд хуьдай чкаяр, рекьер ва муькъвер – ибуру вирида мусурманрин цивилизациядин архитектурадин аламат эцигунин карда иштиракнавай юкьван асиррин устIаррин савадлувал къалурзава.

ЮНЕСКО-дин экспертрин делилралди, хан-э-жахан хьиз малум тир архитектурадин надир стиль гьа ина аквадай мумкинвал ава. Им архитектурадин тарихда авай малум тир са чешне я.

Индиядин вири субконтинентда авай мусурманрин виридалайни таъсир ийизвай памятникрикай сад – им бенгал чIалал Шайт Гумбад хьиз малум тир мискIин я, таржума авурла адан мана «пудкъад къубба (купол) авай мискIин» жезва. Амма адаз 77 къубба ва кьуд минара ава. Интерьер гзаф кьадар фидай рекьериз ва отсекриз шуькIуь дестекралди пайнава, абур къав кьазвай гзаф кьадар тагъаралди куьтягь жезва. МискIин ЮНЕСКО-дин Виридуьньядин ирсинин сиягьдик кутунва.

 

Гьамид Асадулин

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Аш’аридин акъида дуьзди тушни?

Суал: Эхиримжи вахтара имам Аш’аридин акъида (инанмишвилин тегьер) инкар ийизвай, ам кафирвал я лугьузвай инсанар акъатнава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Ваъ, абур ягъалмиш я. Фикъгьдин (шариат) месэлайрин гьакъиндай «агьлу-с-Суннадин» имамар Абу Гьанифа, Малик, Шафии ва Агьмад...


ФатIима ва мультфильм

ФатIима вичин гъвечIи стха Рамазанахъ галаз санал Винни Пухакай мультфильмдиз килигзавай. Йифен геж вахт тир, амма аялар садни ксуз хъфизвачир. Дах кIвале авачир, ам командировкадиз фенвай. Диде лагьайтIа, кIвалин кIвалахрал машгъул тир.   Ада пакадин йикъан экуьнахъ мугьманар гуьзетзавай ва...


Женнетдикай гьакъикъи делилар

Аллагь Таалади лагьана: «Гьакъикъатда, Аллагьдихъай кичIебур багълара ва булахрин юкьва жеда. Абуруз лугьуда: «Алад гьаниз ислягьвилелди, са затIунихъайни хатавал авачиз!» Чна абурун рикIерай такIанвал акъудда ва абур месерал стхаяр хьиз ацукьда, сад-садахъ элкъвена. Абур ана са...


Тапарар ва алай аямдин илим

Чна виш лагьай сеферда Къуръандин аят гъизва (мана): «Чна ахпа Чи аламатар къалурда, та абуруз, Ам Гьакъикъат тирди, ашкара жедалди» («Фуссилат» сурадин 53-аят) – ва виш лагьай сеферда Аллагьдин ﷻ регьимдал чун аламат жезва, вучиз лагьайтIа Ада Вичи лагьайдахъ чаз...


Шейх Желилакай гьикая

Гьуьрметлу Желил халу заз аял чlавалай жуван буба хьиз чида, ада захъ галаз назик, ширин суьгьбетар ийидай.   Желил халуни зи буба Жамалдин рикl алай дустар яз, стхайрилайни багъри тир. Сифтегьан Цlелегуьнар – Касал булахдин кьилел, Магьмутрин, Брекрин хуьрер аквадай кьакьан тепедал,...