Главная

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

Исятда авай Бангладешдин кьиблединни рагъакIидай патан арада, Ганг ва Брахмапутра вацIар акахьзавай чкада гадарнавай ва са заманда гачIичIлухри (джунгли) кIевнавай къадим шегьер ава.

 

Чи йикъаралди хъсандиз амукьнавай 360 мискIинди, мавзолейри, муькъвери, рекьери, цин гьамбарханайри ва маса жемятдин идарайри дегь заманада гзаф вилик фенвай чIехи шегьердикай шагьидвалзава.

50 квадратный километрда экяI хьанвай лап гуьзел шегьер 15-асирда кьушундин кьил Улуг Хан Жахана бинеламишна.

Шегьердин инфраструктурадин ери: яд гъун ва ам масанихъ алудун, цистернаяр ва яд хуьдай чкаяр, рекьер ва муькъвер – ибуру вирида мусурманрин цивилизациядин архитектурадин аламат эцигунин карда иштиракнавай юкьван асиррин устIаррин савадлувал къалурзава.

ЮНЕСКО-дин экспертрин делилралди, хан-э-жахан хьиз малум тир архитектурадин надир стиль гьа ина аквадай мумкинвал ава. Им архитектурадин тарихда авай малум тир са чешне я.

Индиядин вири субконтинентда авай мусурманрин виридалайни таъсир ийизвай памятникрикай сад – им бенгал чIалал Шайт Гумбад хьиз малум тир мискIин я, таржума авурла адан мана «пудкъад къубба (купол) авай мискIин» жезва. Амма адаз 77 къубба ва кьуд минара ава. Интерьер гзаф кьадар фидай рекьериз ва отсекриз шуькIуь дестекралди пайнава, абур къав кьазвай гзаф кьадар тагъаралди куьтягь жезва. МискIин ЮНЕСКО-дин Виридуьньядин ирсинин сиягьдик кутунва.

 

Гьамид Асадулин

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Сура ат-Тавба (гъил къачун тlалабун)

И сурадин вилик «Бисмиллягь…» авач, вучиз лагьайтlа гьакl буйругъна Пайгъамбарди ﷺ. Аль-Гьакима агакьарнавай гьадисди и кар тестикьарзава. Гьакlни чал агакьнава хьи, «бисмиллягь…» - Аллагьди ﷻ хуьн патал лугьузва, амма и сура имансузриз кlичlе гун патал...


Чам дустагъдай гуьзетдани?

Чам дустагъда ацукьарна. Чна мехъериз гьазурвал аквазвай ва вири хъсанзавай, амма садлагьана ам дустагъ авуна. Адаз са шумуд йис къвезва. Дустагъдай ахъайнамазди зал эвленмиш жеда лагьана гаф гузва. Заз вуч ийидатIа чизвач, ам дустагъдай гуьзетун герек яни?    Алимдин жаваб: Эгер куьн...


Тlебии дарманар

Чи дарманар чи патарив гва. Чна фагьум тагуз, я тахьайтIа, абурукай хабар авачиз, чин тийиз гьикьван менфятлу шейэр гадарзава. Месела, къачун чна гьар хуьрек гьазурдайла ишлемишзавай чичIекар.   Хъуьруьшар гьиниз физва? Гьелбетда, гадарзава. Абуру простатит, аденома авайбуруз лап хъсан куьмекда....


Угъри Аллагьди ﷻ лянетламишзава

Газет кlелзвай играми стхаярни вахар, къе чун угъривиликай рахада. Ам Исламда къанни сад лагьай чlехи гунагь я. Угъри инсанриз ва Аллагьдиз ﷻ такlан кас я, ам халкьдин виляй аватзава ва Шариатдини адаз пис жаза гузва, гьавиляй мусурманар а гунагьдивай яргъа хьун лазим я.   Ислам динди...


Ибрагьим пайгъамбардикай гьакъикъи гьадисар

Са сеферда Ибрагьим пайгъамбардикай асгьабриз ахъайдай чlавуз Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, Ибрагьим Исмаилахъ ва адан дидедихъ галаз рекье гьатна ва абурув яд авай цел гвай. Исмаилан дидеди а целцяй яд хъваз хьана ва адаз вичин хциз гудай гзаф нек авай, та абур Меккадиз...