Алим Идрис Асадулаеван эвер гун
Алим Идрис Асадулаеван эвер гун
Къенин юкъуз бязи къуватри, кьил акъат тийир къуватри, «блогер» тIвар алайбуру лугьузва хьи, Муфтиятдиз, Муфтиятдин алимриз гьатта «ж» сес лугьуз кичIезва, «жигьад» гаф анихъ амукьрай.
Муфтиятдин 70 алимди ина, Дагъустанда, чпин чанар са квехъай ятIани кичIевиляй къурбанд авунайни кьван?!
Буба хъиткьинарайла, адан чка кьун хциз теклифнай – хци ваъ лагьанайни кьван, вични гьа жуьреда кьиникьин къурхувал авайла? Бес ам бубадин чкадал акъвазна адакай имам хьанай хьи!
Стха хъиткьинарайла, муькуь стхадиз хъиткьинарай стхадин исламдин кIвалах давамарун теклифнай – ам кичIе хьана кIвале ацукьнайни кьван, тахьайтIа стхадин кIвалах давамарнайни?!
Муфтий хъиткьинарна, мусурманрини, мусурманар туширбуруни, шехьиз, 150-200 метрдай адан кIусар кIватI хъийизвай. КIватIна, кучудна. Кьве югъни алатнач, Дагъустандин вири миллетрин алимар цIийи Муфтий хкягъун патал кIватI хьана. Садазни чпин хивез везифаяр къачуз кIанзавачир, садбуруз – чпин чандихъай кичIела, муькуьбуруз – Аллагьдин ﷻ вилик жавабдарвилихъай, пуд лагьайбуруз мад са квехъай ятIани. Дагъустандин вири миллетрин алимар гьар жуьредин багьнайралди – «завай жедач», «зи тIем акакьдач», «завай зи хивез къачуз жедач», - лугьуз, Муфтийдин къуллугъдикай къерех хьана. А чIавуз гилан Муфтий Агьмад эфендиди а къуллугъ ва Муфтият идара авун вичел къачуна.
КичIе касди гьакI ийидайди яни кьван?! А залан пар ада шаддиз вичел къачунайни? Ам гьикI хьанайтIа чириз кIанзавай кас, интернетда «Выборы Муфтия 1998 года» кхьена, килиграй. Анай аквазва хьи, а залан пар вичел къачуз рази хьайила, адаз гьикьван четинзавайтIа. Ада лагьана: «Зи хиве залан пар туна, вичикай даргийрин алимрикай виридалайни гьуьрмет авай Мирза гьажи, Арсланали ва Мугьаммад-Али къерех хьайи. Залай гъейри къурбанд авуниз виридалайни хъсан кьадай маса кас авач ва за квез лугьузва хьи, зун гьазур я Аллагь ﷻ патал жуван чан гуз. За ам жувал къачуда, эгер куьне заз куьмек гуда лагьана, гаф гузватIа! Амма куьне заз акси яз кIвалах ийиз хьайитIа, куьне жаваб гуда!»
Вири алимри гьа юкъуз са сивяй лагьана: «Агьмад, вуна и кар жувал къачуна кIанда». Республикадиз четин вахтунда ада залан пар вичел кичIевиляй къачунайни?
Муфтиятдиз акси яз кIвалахзавайбуру къе адан кIвалахдин нетижайрикай лезет къачузва. Гила куьмек гуникай рахан. Къалура, Дагъустандилай гъейри мад дуьньяда гьина биши лалбур патал кьилдин мискIин аватIа. Муфтиятди абуруз кьвед лагьай цIарцIел кьилдин мискIин тешкилна, имамдин патав сурдопереводчик акъвазарнава ва гьада диндин стхайрал вязер агакьарзава. Жуьмядин кпIунилай кьулухъ шадвиляй абурувай тежезвайди анжах лув гуз тир. Редукторный посёлокда вилериз таквазвайбуруз Къуръан кIелиз ва ам хуралай чирзавай медреса ава. Мад са медреса ава тIимил мумкинвилер авай аялри кIелзавай. Къачун илим, образование, шегьер аваданламишун. Агъзурралди чи стхаяр, чпин гъвечIи ватан, мукьвабур, кIвалахар туна йисаралди Россиядин жуьреба-жуьре регионра авачни мегер? Абур анра вучиз ава?
Красноярскда авай чи векилди 35 йисуз ана яшамиш жезвай чи ватанэгьлидикай ахъайна. Ада капI ийизвачир, некягь тавуна дишегьлидихъ галаз яшамиш жезвай, кьуд аял авай. Чи векилди абурухъ галаз кьве сятина ихтилатар авуна. Ихтилатрилай кьулухъ а дагъустанвиди келима шагьада гъана (вич мусурман яз гьисабзавай инсандиз келима шагьада чизвачир), папахъ галаз некягь авуна ва вичин аялриз капI ийиз чирна.
Гила ша чна фикир ийин, вучиз а жегьил гада ирид йисан къене Исламдихъ эвер гуз са шумуд агъзур километрдин анихъ Сибирда авай? Анай дагъустанвияр жагъурунин, абуруз хъсан крар ийиз чирунин, чи дин агакьарунин месэлаяр адан вилик эцигна, ам аниз ни ракъурна? Бес абур аниз ракъурнавайди Муфтият тушни? Инсанриз Муфтиятдин патай са гьахьтин хъсанвал бес тушни мегер? Чаз мад вуч кIанзава, стхаяр?
Мурадуллади инал лап хъсандиз лагьана: мад вуч лугьудатIа, Муфтийдик мад вуч тахсир кутадатIа чир тахьайла, лугьузва: дишегьли кисна акъвазайтIа жедачни кьван? Жедач! Иллаки алай вахтунда – жедач! Эгер рахазни чизватIа ва рахун адан пешени ятIа, ам журналист я, вучиз ам кисна акъвазун лазим я?
Къе чи аялар атеистар яз чIехи жезва, 15 йис хьанвай руша бубадин чинал акъвазна лугьузва: мад пуд йисуз за вун эх хъийида, ахпа инай экъечIна фида. 9-классда кIелзавай аялди имамдиз вич Аллагьдихъ ﷻ инанмиш туш лугьузва.
Пайгъамбар ﷺ и дуьньядай фейила, халифди Абу Гьурайрадивай хабар кьуна: «Рамазандин вацра йифиз гъуьлуьнни папан арада месин алакъаяр хьайидалай кьулухъ абур ахварал фена ва анжах экв малум хьайила ахварай аватна. Ибурун патахъай къарар гьихьтинди я?»
Абу Гьурайра - им Пайгъамбардилай ﷺ адан умматдал виридалайни гзаф гьадисар агакьарнавай асгьаб я. Ам чи Дагъустандизни атайди я. Ингье, Абу Гьурайради абурун сив гьисабзавач ва абуру Рамазандин варз куьтягь хьайила ам эвез хъувун лазим я лагьана, жаваб гана.
А чIавуз халифди а кьвед Пайгъамбардин ﷺ папан – Айшадин патав ракъурна, адавай и месэладин къарардин пахъай хабар кьадайвал. Яни халифди инсанар дишегьлидин патав ракъурна, адаз Шариатдин суал, фикъгьдай суал гудайвал.
Куьне фикир це, жегьилар! Чаз ихьтин затIар чир хьун лазим я. Тарих ва Шариат чир хьана кIанда. Блогерри лугьузвай вири кими гафариз яб гана виже къведач. Гарал алай пеш хьиз хьана кIандач, гагь са патахъ, гагь маса патахъ физвай.
Бес Айшади гьихьтин жаваб ганай? Ада лагьана хьи, аквадай гьалда, Абу Гьурайра а месэладин къарардин гъавурда акьунач.
- А месэладин къарар гьихьтинди я кьван?
- Пайгъамбарди ﷺ ахьтин дуьшуьшда ахварай аватайла жендек чуьхуьзвай ва вичин сив хуьн давамарзавай.
А кьвед и хабар гваз элкъвена хтайла, Абу Гьурайради лагьана: «Зун дуьз гъавурда акьунач, за зи гъалатI дуьзар хъувуна». Гила жаваб це, винидихъ лагьай дуьшуьшда Шариатдай Айшадиз кисна акъваздай ихтияр авайни? Ада чуькьни тавунайтIа, уммат 1400 йисан къене и месэлада гъалатI жедачирни мегер? Лагьана кIанзавайла – дишегьлийрини лагьана кIанзава, кар авун герек атайла – абуру карни авуна кIанзава.
Къе бязи блогерри яргъи рахунар ийизва, бес вучиз Муфтиятди Палестинада жигьад ава лагьана, фетва акъуднач? Вучиз акъуднач? КичIе хьана акъудначни кьван? КичIе хьайивиляй тирни Муфтийди кьве сятина алимрин конференция тухвайди, абуруз анал ачухдиз, Шариатдин къайдайрив кьадайвал рахун буйругъайди? Ваъ, гьелбетда. Эгер адаз кичIезвайтIани, анжах чи жегьилрин чанарин патахъай, абур гьавайда телеф хьунихъай кичIезвай. Вучиз Муфтиятди Палестинада жигьад ава лагьана фетва акъуднач?
Сад лагьайди, чи Муфтиятди ахьтин фетва гун лазим туш. Гьатта ана жигьад аватIани, Шариатдал бинеламиш хьана, ана жигьад ава лагьай фетва акъудун чун мажбур туш.
Кьвед лагьайди, чалай са шумуд агъзур километрдин яргъа авай чкада вуч ва гьикI ятIа дуьз чин тийиз, гьана яшамиш жезвай алимрилай кам яна, Шариатди чаз фетва акъуддай ихтияр гузвач.
1999-йисуз Чечнядай Дагъустандиз вагьабитрин бандаяр сухулмиш хьайила ва Тлохдай тир СултIан-Мугьаммадаз араб уьлквейрин шейхери Чечнядани Дагъустанда жигьад ава лагьай фетва акъуднава лагьайла, ада жаваб гана: «Къе зи 90 йисалай артух хьанва ва зи кьве кIвачни сура ава лагьайтIа жеда. Эгер зи вири уьмуьрда авур крар – инсанриз Ислам чирун ва амай вири ибадат терездин са хиле эцигайтIа, муькуь хиле жигьадда хьайи са легьзе ва ана кьиникь эцигайтIа, Аллагьдин ﷻ вилик кьвед лагьайди залан жеда. Ахьтин кьиникь за шадвилелди кьабулдай. Амма им жигьад туш. Шариатдал бинелу яз, абуруз им жигьад я лагьана фетва акъуддай ихтияр авач».
Чна лап сифте кьилелай гатIумна, ана (Палестинада, Сектор Газада) кьейибур, кIантIа ам аял, дишегьли ва я итим хьурай, абур вири шагьидар я лугьузва. Чна гьакIни лугьузва хьи, абурун эхир бахтлуди я.
Агъзурралди чи инсанар экуьнин кпIунал мискIинриз къвезва ва шехьиз палестинвияр ва вири мусурманар патал Аллагьдивай ﷻ куьмек ва регьим тIалабзава.
Мусурман республикайрикай ва уьлквейрикай чи республика сад лагьайди хьана, Газадиз 50 миллион манатдин куьмек ракъурай. Кьиле мусурманар акъвазнавай гзаф девлетлу уьлквеяр ава – ОАЭ, Саудия ва икI мад. Палестинадиз куьмек гунин карда чалай вилик вуж акатна?
Бес Муфтиятдини «Инсан» Фондуни тушни и кар авунвайди? Мад ни авуна, Турцияди авунани ва я са маса уьлкведи? Бес Дагъустанни Россия тушни мегер Палестинадай сифте катайбур кьабулайди? Чна им кичIе хьана авунайни? Вучиз чаз и крар аквазвач? Бес чаз акси яз экъечIайбуруз вуч кIанзавай? Абуруз чна ана жигьад ава лагьана фетва акъудна ва агъзурралди чи жегьилар ва миллионралди маса уьлквейрай мусурман жегьилар гьа са гъвечIи чкада кIватIна, ахпа сионистрини шейтIанри ракетайралди терг ийидайвал кIанзавай.
Им РагъакIидай патан ва НАТО-дин заказ тир ва ам кьилиз акъудзавайбур – Муфтиятдин алимар кичIевиле тахсирлу ийизвай чи чкадин кичIе руьгьер. Абуруз гьа и кар тир кIанзавайди. Аквазвайвал, абуру душманрин мурадар кьилиз акъудзавай. Чи виридалайни хъсан ва викIегь жегьилар санал кIватIна, терг авун – бес им тушни Исламдин душманрин мурад? Яни абуруз чавай фетва кIанзвай, Исламдин душманрин мурад кьилиз акъуддайвал. Чна абурув акI ийиз тадач ва икьван чIавалдини ийиз тур туш. Муфтий 1999-йисуз кичIе хьана дяведин парталар алукIна бандитриз акси яз раханайни кьван? Ада ам жигьад туш, фитне я ва чун чи иман ва ватан хуьн патал, адаз акси яз экъечIда, лагьанай. Къуй Аллагьди ﷻ чаз тавфикь (куьмек) гурай, Адан няметрин къадир жедайвал ва абурай Адаз шукур ийидайвал!
Къуй чаз Аллагьди ﷻ куьмек гурай! Амин.
