Интернет – чирвилерин чешме яни?
Исятда авай шартIара чирвилер къачунин, гьакIни жува-жуваз чирвилер къачунин ва яратмишунин крара жегьил инсанриз авай лап тамам къайгъусузвилин месэла ачухдиз аквазва. Инсан вилик финин адетдин чешмеяр абуру кьабул тавун къанун жезва ва адан нетижа – чирвилерин ва медениятдинни ахлакьдин агъа дережа жезва.
Динда авачир ва динда авай жегьилрихъ галаз чирвилерин дережа хкажунин ва жува-жув тамамвилихъ агакьарунин чарасузвиликай авур ихтилатра заз са шумудра ван хьана, гьикI гзафбуру гьасятда лугьузватIа, чпиз герек тир вири чирвилер абурувай электронный алатрин (компьютеррин, планшетрин ва иллаки телефонрин) куьмекдалди къачуз жедайди. Идахъ галаз рази хьана кIандани? Зи фикирдалди, ваъ!
Интернетда виридалайни хъсан ва якъин тир чирвилерни малуматар кIватI тавунвайди ва ана гзаф шит ва хаталу малуматарни авайди яргъалди инанмишарна кIан жезва. ЯтIани гзафбур яргъалди телефонра ацукьзава ва гьакI гьавайда чпин вахт пучзава.
Гьелбетда, гужуналди инсан чирвилер къачунин чешмедин гьакъиндай вичин фикир дегишарун патал мажбур ийиз жедач. Амма тежрибади къалурзавайвал, тайин тир ва кIевелай инанмишардай кIвалах тухвайла, а кар кьилиз акъудиз жеда.
Чирвилер къачунин финиф ара атIун тавурди ва вахт-вахтунда жедайди хьана кIанда. Чна ихтилат вири жуьредин чирвилер къачуникай ийизва. Гьар са касди вичин пешедихъ ва итижрихъ галаз алакъалу тир ктабрилай ва маса литературадилай гъейри, чирвилерин дережа гегьеншарун патал тайин вахтара акъатзавай газетарни журналар кIелунни чарасуз я. Абура авай хабарар алай вахтунин жуьреба-жуьре къарарар кьабулун патал ва гьукуматди кьабулзавай къараррикай виликамаз хабар хьана, лазим тир серенжемар кьабулдайвал, лап менфятлубур жезва.
Вири девирра чIехи ксари чпин уьмуьрда сад лагьай чка датIана чирвилер къачуниз ва жува-жув лап тамамвилихъ агакьаруниз чара ийизвай. Аллагьдин эхиримжи Пайгъамбарди лугьудай: «Инсан дуьз рекьел эцигдай ва ам чIехи зиян гудай вири крарикай хуьдай чирвилерилай къиметлу са затIни са касдини къазанмишнач» (АтIТIабрани).
Маса гьадисда лугьузва: «Чирвилерихъ къекъвез вуж кьейитIа, ам Дувандин юкъуз вичин Раббидихъ галаз ахьтин дережада аваз гуьруьшмиш жеда хьи, аданни пайгъамбаррин арада амукьдайди анжах са дережа я (пайгъамбарвилин дережа)» (АтI-ТIабрани).
Куьруь асул мана (резюме)
- Куьн тамамвилихъ физ ва жуван чирвилерин дережа хкажиз гьазур яни, тушни – тайин хьухь. Эгер гьазур ятIа, тадиз а кардив эгечI.
- Чирвилерин асул тир чешмеяр жуваз тайинара ва гьамиша къайдадалди абур ишлемиша.
- РикIел хуьх, чирвилер къачуни ва жува-жув лап тамамвилихъ агакьаруни Аллагьдиз мукьва ийизва ва ам виридалайни хъсан ибадат я.
Мугьаммадбукар Гьамидуллаев – Д.Э.Н., профессор, Международный илимрин Академиядин ва гьасилун тешкилунин тежрибадин академик
МУГЬАММАДБУКАР ГЬАМИДУЛЛАЕВ – Д.Э.Н., ПРОФЕССОР, МЕЖДУНАРОДНЫЙ ИЛИМРИН АКАДЕМИЯДИН ВА ГЬАСИЛУН ТЕШКИЛУНИН ТЕЖРИБАДИН АКАДЕМИК
