Четинвилер душманар туш, муаллимар я
Къе, инсаниятдиз мад тайин туширвилин девир акурла, инсанрин рикIера къвердавай гзаф къурхувилер ва шаклувилер гьатзава. АкI жезва хьи, дуьньядик йигинвал акатзава, вакъиаяр къвердавай вуч ва гьикI жедатIа лугьуз тежедайбур жезва, хатасузвал лагьайтIа – са гьалдинди.
Ихьтин вахтара инсанди инлай кьулухъ гьикI яшамиш жедатIа къалурдай, къецел патан ва я къене патан рехъ жагъурзава. Гьавиляй дегь замандин са арифдардикай ва адан суалдикай ибрет жедай кьисади (притча) къенин юкъуз иллаки важиблудаказ ван ийизва.
Са сеферда арифдар муаллим вичин сухтайрин кьилив атана ва эхиримжи лишанри са хъсанвиликайни хабар гузвач, лагьана. Лап мукьвал вахтара чилел цIаяр кьунар, ятар акьалтунар ва азарар жеда.
- Чна серенжемар кьабулун лазим я, - лагьана сухтайри.
Арифдарди абуруз лагьана:
- Аквадай гьалда, чаз четин вахтар аквада. Чакай гьар сад гьазур хьун важиблу я.
- Чна вуч авун лазим я? – хабар кьуна сухтайри.
- Сифте нубатда гьар сад дуьзвилелди вичин рикIиз килигун ва гьакъикъатда ам вуж ятIа, жувавай хабар кьун лазим я. Амайбур акьван важиблу туш.
- Чун куь гъавурда хъсандиз акьазвач, муаллим, - лагьана сухтайри.
А чIавуз ада гъавурда туна:
ЦIаяр акьурла, вири куда. А вахтунда вирида чеб къутармишда, амма са ни ятIани вичи къутармишда. Ятар акьалтайла, гзафбур батмиш жеда, амма са ни ятIани батмиш жезвайбуруз куьмек гуда. Азар чкIайла, гзафбур руьгьдай аватда, амма са низ ятIани мукьвабурун азиятар кьезиларун кьисмет жеда.
Ахтармишунри инсандикай гьакъикъат ачухзава: ам вуж я – къутармишзавайди ва я къутармишдайди, куьмекдихъ къекъвезвайди ва я куьмек гузвайди? Четинвилер эхун патал дуьньядиз неинки къутармиш хьунихъ чалишмиш жезвайбур герек я, гьакI къутармишиз, куьмек гуз, регьимлу гафуналди ва кардалди масабур мягькемариз гьазурбурни.
«Чун гьазур хьун лазим я» лугьудайла, арифдардин фикирда жув руьгьдин жигьетдай гьазурун авай. Ада бандар эцигун ва я дарманар къачуна гьазурун теклифзавачир. Ам маса къайгъудик квай: бедбахтвал атай вахтунда инсанрин арада масабур патал умуддин чешме жедайбур жедайвал, вучиз лагьайтIа бязи вахтара жуьрэтлу ва масадан язух къведай са инсан без жезва, цIудралди инсанар руьгьдай ават тийидайвал.
Алай девирда «серенжемар кьабулун» гафарин гъавурда гьикI акьун лазим я?
- Жув квез тайин авунватIа, гъавурдик хьун.
Жуваз дуьз жаваб гун: зун вуж я? Зун куьн патахъай жавабдар я? Халикьдиз ﷻ зун гьихьтинди яз акуна кIанзава?
- Къене патан дурумлувал гужлу авун.
Им масадан къайгъуда тахьун ва масадан дердиникай хабар кьун тавун туш. Им Аллагь Тааладиз ихтибар авун ва гьатта четин вахтарани акьулдин ачухвал хуьз алакьун я.
- Жуван рикI руьгьдин чирвилелди таъмин авун – им гьакъикъат жагъурун, жуван дин чирун ва дуьз рекьяй физ куьмек гудай руьгьдин муаллим жагъурун лагьай чIал я.
Бедбахтвилер гьи вахтунда хьайитIани атун мумкин я – гьамиша гьакI тир. Амма рикIел хуьн лазим я хьи, къеце патан четинвилер душманар туш, абур чи муаллимар я. Абуру чи вуч сагъар хъувун лазим ятIа, чаз къалурзава ва инсандин тIебиатдик квай виридалайни хъсан ерияр дуьздал акъуддай мумкинвал гузва.
И ибрет жедай кьисади къене патаз килигун чарасуз тирди чи рикIел хкизва – виридалайни важиблу женг физвай чкадиз. Ана гъалиб хьайила, инсандиз экуь ва дурумлу жедай мумкинвал ава. А вахтунда чи кьилел къвезвай ахтармишунар тIимил барбатIдайбур жедайди умуд ава.
