Главная

Жув алдатмишиз тамир

Жув алдатмишиз тамир

Жув алдатмишиз тамир

Макъаладин кьил рекламадин слоган хьтинди хьана. Белки мукьвал-мукьвал жезвач жеди, амма ятIани чун алдатмишиз, ягъалмишвиле тваз алахъзава. Жуьреба-жуьре себебралди бязи вахтара чун алдатмишиз кIанзава, амма вучиз акI жезватIа, асул мана туш (исятда адакай туш), кьилинди – дугъриданни жув алцурариз тун тавун я. ИкI хьун патал ваз ван къвезвай ва я гьатта аквазвай вири крарихъ агъун тавун бес я.

 

Эгер акьул хкуд тавуртIа (са ажайиб хабардихъ агъаз гьикьван кIан хьайитIани) ва фикир ийиз алахъайтIа: «Заз ван хьайиди гьакъикъат я жал?», гзаф вахтара кьил акъудиз жеда хьи, бязи хабарар туькIуьрнавай, тапанбур тирди. Бязи вахтара ачух фейк (исятда и гаф виридан сиве гьатнава) тирди чир хьун патал, лугьузвайвал, хуралай кьведал кьвед эхцигун бес жезва.

ГьикI ятIани таниш шаирди заз зенг ийизва, зи шиирар са тIимил дуьзар хъийидай ихтияр гун тIалабзава, вучиз лагьайтIа зун («автор») пешекар шаир туш. КилигайтIа, адаз зи яратмишунар бегенмиш хьанва, амма заз тежриба авачирвиляй абурук кимивилер квай, ам абур хушвилелди туькIуьр хъийиз гьазур тир. За лагьана: «Акъваз, акъваз! Вучтин шиирар? Зи уьмуьрда са вахтундани за шиир кхьейди туш». Ам тажуб хьанва: «Ви шиирар соцсетра ава, виридаз бегенмиш хьанва. Шаирдин кьиникьдиз кхьенва, къулни види я, гьина кIвалахзаватIани кхьенва». Зун Лермонтовахъ галаз какадарнавани? Им ада я Александр Сергеевич кьейила са мус ятIани шиир кхьейди. КилигайтIа, сада, са тIимил вилик кьейи, вичиз мукьувай хъсандиз чизвай (заз кьенвайди чан алаз анжах са сеферда акунай ва адахъ галаз таниш тушир) шаир рикIел хуьн патал шиир кхьена. Шиир кхьейда вичин тIвар къалурнавачир, амма са касдин фикирдиз атана, ам зун хьун мумкин я лагьана. Аквазвани, зи яратмишунриз гьикьван чIехи къимет гузватIа, прозадал шиирарни алава хъувуна. Дуьз лагьайтIа, халис шиир кхьей кас, гьакьван зегьмет чIугур, вичин юлдашдин патахъай рикIин тIарвал дуьздал акъудай, заз язух атана. Къадалай гзаф бендер туькIуьрна, амма виридаз ам за кхьейди хьиз къалурна. КIелзавай вири шейэрихъ инсанар гьикьван регьятдиз агъазватIа килиг садра!

КIелзавай вири шейэр дуьзбур тирдахъ инанмиш хьун инсанриз гьинай атана? Аквадай гьалда, ахтармишун патал им хъсан тема я. И суалдиз заз жаваб жагъизвач. Белки, инсанриз чпиз гьакъикъатда хьана кIанзавай крарихъ инанмиш жез бегенмиш ятIа? Абур гьакьван рикIе затI авачир инсанар яни, я тахьайтIа фикирзавани: эгер са гьина ятIани кхьенватIа, ам авай кар я? Тапарардач хьи! Им – дуьзенавал ва я ахмакьвал я. Гьа ихьтинбурукай хабарралди къугъурзавайбурун, гьакъикъат чпиз хийир авай чIуру патахъ дегишарзавайбурун «къурбандар» жезва.

Кьадардилай артух ихтибарзавайбурухъ галаз санал муькуь жуьре юлдашарни ава, са шейинихъни агъан тийизвай. Я тахьайтIа агъаз кIанзавач. Абур я «гзаф акьуллубур» я, я уьмуьрдин гзаф тежриба авай ва садазни ихтибар тийизвайбур. Ахьтинбурни ахтармишун патал лап итижлу десте я.

И кардин патахъай акьван хажалат авун герек тушир жеди, эгер са бязи деринра авай крар авачиртIа. Фитнеяр, буьгьтенар, тапарар гьамиша авай тир, амма абурукай гьикI къутармиш жеда? ГъалатIри, такуна амукьай гъалатIри, дуьз тушир хабарри кIелзавай инсан пис нетижайрал гъун мумкин я. Иллаки им диндиз талукь я, вучиз лагьайтIа масада лагьай гафар дегишарна кхьини, ахтармиш тавур делилди, автордин бинесуз фикирри инсан чIехи гунагьдал гъун мумкин я. Гьахьняй Исламди чирвилер нивай къачузватIа, гьа кардиз гзаф фикир гузва. Неинки адетдин лутуйрив жув алдатмишиз тун тавун важиблу я, амма генани важиблу я бязи интернетда авай «вязер ийидайбурув» жув алдатмишиз тун тавун.

 

Азиз Мичигишев

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Сура аль-А`раф (Манийвилер)

эвел алатай нумрайра   Чна абур дестейралди чилел чукIурна (дуьньядин жуьреба-жуьре паяриз). Абурун арада хъсан ксар ава (Ислам кьабулнавайбур) ва масабур (имансузар ва гунагькарар). Чна абур ахтармишна хъсанвилелди (агьвалдалди ва сагъламвилелди) ва писвилелди (кашалди ва азарралди),...


Къуни-къуншивал

Са юкъуз дахдиз аялрин кIвале Айшани диде къуншийрикай ихтилатар ийиз ацукьнаваз акуна. Руша чпин къуншияр гьихьтин мегьрибан, чин ачух, хъсан инсанар ятIа, ихтилатзавай.   Гьа и арада дахди, абур авай кIвализ гьахьна, икI лагьана: «Ваз чидани, чан руш, кIвал къачудалди, къуншидал вужар яшамиш...


Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Аян хьана   Пlир Желилан са миресдиз – Шейхалидиз пуд рушни са гада хьана. Папан тlвар Халмездег тир. Гада агакьнавай, свас це лугьуз кlвачин хьанвай жегьил тир. Тlварни вичин Идрис тир. Идрис дидени галаз Желил имидин кьилив фена. Абуруз Желил имиди гададиз свас гъидай ихтияр гана...


Дуьнья ислягь хьурай!

  Арабрин чил   Арабар гьаниз акъатдалди, Къумлух, кьуру чуьллер тир. Са стlал яд жагъидалди, Чан акъатай вахтар тир.   Чабалмишиз, чlугваз зегьмет, Арадиз гъана шегьерар. Гуьрчегвилиз авач къимет, Акурла вилиз меркезар.   Йифиз-юкъуз алимри Гьуьжетдивди ийиз...


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Гьар са инсанди вичин папахъ галаз рафтарвилер вичиз кIандайвал туькIуьрзава. Ни вичин кIвалахар Шариатдин къанунрихъ галаз кьадайвал туькIуьрзавачтIа, ада вичин рафтарвилер папахъ галаз вичин нефсиниз кIандайвал туькIуьрзава.   Бязибуру, чпи папаз кичIе гузва лугьуз, чпин рикIе акьур...