Главная

Жув алдатмишиз тамир

Жув алдатмишиз тамир

Жув алдатмишиз тамир

Макъаладин кьил рекламадин слоган хьтинди хьана. Белки мукьвал-мукьвал жезвач жеди, амма ятIани чун алдатмишиз, ягъалмишвиле тваз алахъзава. Жуьреба-жуьре себебралди бязи вахтара чун алдатмишиз кIанзава, амма вучиз акI жезватIа, асул мана туш (исятда адакай туш), кьилинди – дугъриданни жув алцурариз тун тавун я. ИкI хьун патал ваз ван къвезвай ва я гьатта аквазвай вири крарихъ агъун тавун бес я.

 

Эгер акьул хкуд тавуртIа (са ажайиб хабардихъ агъаз гьикьван кIан хьайитIани) ва фикир ийиз алахъайтIа: «Заз ван хьайиди гьакъикъат я жал?», гзаф вахтара кьил акъудиз жеда хьи, бязи хабарар туькIуьрнавай, тапанбур тирди. Бязи вахтара ачух фейк (исятда и гаф виридан сиве гьатнава) тирди чир хьун патал, лугьузвайвал, хуралай кьведал кьвед эхцигун бес жезва.

ГьикI ятIани таниш шаирди заз зенг ийизва, зи шиирар са тIимил дуьзар хъийидай ихтияр гун тIалабзава, вучиз лагьайтIа зун («автор») пешекар шаир туш. КилигайтIа, адаз зи яратмишунар бегенмиш хьанва, амма заз тежриба авачирвиляй абурук кимивилер квай, ам абур хушвилелди туькIуьр хъийиз гьазур тир. За лагьана: «Акъваз, акъваз! Вучтин шиирар? Зи уьмуьрда са вахтундани за шиир кхьейди туш». Ам тажуб хьанва: «Ви шиирар соцсетра ава, виридаз бегенмиш хьанва. Шаирдин кьиникьдиз кхьенва, къулни види я, гьина кIвалахзаватIани кхьенва». Зун Лермонтовахъ галаз какадарнавани? Им ада я Александр Сергеевич кьейила са мус ятIани шиир кхьейди. КилигайтIа, сада, са тIимил вилик кьейи, вичиз мукьувай хъсандиз чизвай (заз кьенвайди чан алаз анжах са сеферда акунай ва адахъ галаз таниш тушир) шаир рикIел хуьн патал шиир кхьена. Шиир кхьейда вичин тIвар къалурнавачир, амма са касдин фикирдиз атана, ам зун хьун мумкин я лагьана. Аквазвани, зи яратмишунриз гьикьван чIехи къимет гузватIа, прозадал шиирарни алава хъувуна. Дуьз лагьайтIа, халис шиир кхьей кас, гьакьван зегьмет чIугур, вичин юлдашдин патахъай рикIин тIарвал дуьздал акъудай, заз язух атана. Къадалай гзаф бендер туькIуьрна, амма виридаз ам за кхьейди хьиз къалурна. КIелзавай вири шейэрихъ инсанар гьикьван регьятдиз агъазватIа килиг садра!

КIелзавай вири шейэр дуьзбур тирдахъ инанмиш хьун инсанриз гьинай атана? Аквадай гьалда, ахтармишун патал им хъсан тема я. И суалдиз заз жаваб жагъизвач. Белки, инсанриз чпиз гьакъикъатда хьана кIанзавай крарихъ инанмиш жез бегенмиш ятIа? Абур гьакьван рикIе затI авачир инсанар яни, я тахьайтIа фикирзавани: эгер са гьина ятIани кхьенватIа, ам авай кар я? Тапарардач хьи! Им – дуьзенавал ва я ахмакьвал я. Гьа ихьтинбурукай хабарралди къугъурзавайбурун, гьакъикъат чпиз хийир авай чIуру патахъ дегишарзавайбурун «къурбандар» жезва.

Кьадардилай артух ихтибарзавайбурухъ галаз санал муькуь жуьре юлдашарни ава, са шейинихъни агъан тийизвай. Я тахьайтIа агъаз кIанзавач. Абур я «гзаф акьуллубур» я, я уьмуьрдин гзаф тежриба авай ва садазни ихтибар тийизвайбур. Ахьтинбурни ахтармишун патал лап итижлу десте я.

И кардин патахъай акьван хажалат авун герек тушир жеди, эгер са бязи деринра авай крар авачиртIа. Фитнеяр, буьгьтенар, тапарар гьамиша авай тир, амма абурукай гьикI къутармиш жеда? ГъалатIри, такуна амукьай гъалатIри, дуьз тушир хабарри кIелзавай инсан пис нетижайрал гъун мумкин я. Иллаки им диндиз талукь я, вучиз лагьайтIа масада лагьай гафар дегишарна кхьини, ахтармиш тавур делилди, автордин бинесуз фикирри инсан чIехи гунагьдал гъун мумкин я. Гьахьняй Исламди чирвилер нивай къачузватIа, гьа кардиз гзаф фикир гузва. Неинки адетдин лутуйрив жув алдатмишиз тун тавун важиблу я, амма генани важиблу я бязи интернетда авай «вязер ийидайбурув» жув алдатмишиз тун тавун.

 

Азиз Мичигишев

2026-03-01 (Рамадан 1447 г.) №3.


Аялдиз тIуьн ва тербия гун

Али бин Абу ТIалиба лугьудай: «Аялдиз дидедин некIедилай берекатлу ва менфятлу нек авач». Нек гьасил хьун ва акъатун патал хилбадин жевгьерди ва я гьалимади хъсан таъсир ийизва, амма мукьвал-мукьвал хилба ишлемишуни некIедин дад дегишарун ва аялдин къен ракъурун мумкин я.   Йикъа...


Алатай крари рикI регъвезва

Мектебда зун классда авай иер рушарал пехил тир, за зун такIан къведай уьрдегдин шараг хьиз гьиссзавай. За гзаф зегьмет чIугуна агалкьунар, иервал ва хъсан дуланажагъ жедайвал. Исятда заз вири ава, шукур хьуй Аллагьдиз. Амма, мектебдин шикилриз килигдайла, за гьикI хьайитIани ичIивал ва сефилвал...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер заз и йисуз гьаж ийидай мумкинвал аваз хьайитIа, ам кьулухъ ягъайтIа жедани? Ибн Гьажар аль-Гьайтамиди вичин «Тугьфат аль-Мугьтаж» ктабда кхьизва: «Гьаж ва умра авунин мажбурнама инсандин хиве уьмуьрда са сеферда тунва. Амма абур кьулухъ ягъайтIа жеда, эгер: - гележегда абур ийидай ният...


Диде-бубадиз гьуьрмет авунин эдебар

> Ислам динди инсандин уьмуьр вири патарихъай гуьрчегарзава. Ада мусурманриз зайифбурухъ галаз регьимлу жез, кесибриз садакьаяр гуз, чIехибуруз гьуьрмет ийиз, вичин хизандин къайгъуда жез, зулум ийизвайбуруз ва я четин гьалда гьатайбуруз куьмек гуз чирзава. Ада чаз диде-бубадиз, дустариз ва...


Цавун ракIарар ахъа жезвай йиф

Лайлату-ль-Къадрдин гьа-къиндай Аллагь Таалади «аль-Къадр» лугьудай сура ракъурна (мана): «За Къуръан Лайлату­ль­Къадрдин йифиз ракъурнава».   А йифен зурбавал къалурун патал Аллагьди ﷻ Пайгъамбардихъ ﷺ элкъвена икI лугьузва: «Лайлату-ль-Къадрдин...