Хъсан дуланажагъдин парадокс
Хъсан дуланажагъдин парадокс
Чун лап хъсан дуланажагъ авай девирда яшамиш жезва. Каш, мекь, цихъ къанихвал авач. Вири къулайвилер яратмишнава. Амма гзаф инсанар патал ахьтин уьмуьр пис азаб гудай ахвариз элкъвезва.
Гуя депрессийри, стрессри ва психикадин азарри кашни мекь дегишарнава. Чал къведалди авайбурувай чпиз яшайиш патал хъсан къулайвилер ийиз алакьзавачир, амма абур чун хьтин умуд кутаз тежер ва депрессия авайбур тушир.
Хъсан дуланажагъдин са парадокс я. Инай ихьтин нетижа хкудиз жеда: пулунин булвал – бахтлу уьмуьрдин замин туш. Бахт – инсандин къене пата ава, агьвалда ваъ. Вири девлетлуяр бахтлубур туш хьи ва вири бахтлубур – дуланажагъдин жигьетдай архайинбур туш.
Инсан вичин уьмуьрда жуьреба-жуьре четин гьалариз аватзава. Са вуж ятIани абуру психика чIур хьунал гъизва, са вуж ятIани – азарханадин месел. Уьмуьрда четин месэлаяр авачиз тежедайди нсандиз чизватIани, ада абур акI къаршиламишзава хьи, на лугьуди адаз абур гьич хьун лазим тушир.
Чун гъавурда акьуна кIанда хьи, четинвилер – чи уьмуьрдин галудиз тежедай пай я. Абур авачир са инсанни хьанвайди туш. Месела, инсандиз багьа машин, зурба кIвал, вич кIани паб (гъуьл), гуьзел аялар ава. Бахт патал мад вуч кIанзава кьван? Амма хабарсуз азарди, аварияди ва я хабарди абурухъ виридахъ адан итиж квадарун мумкин я. Гьикьван гзаф инсандин рикI дуьньядин девлетдал хьайитIа, гьакьван адаз ам гъиляй акъатун эхиз четин жеда.
Гьавиляй дуьньядин няметрикай, абур амукь тавун мумкин тирди рикIел хвена, лезет хкудна кIанда. Гьа икI жуваз авай вири шейэрин къадир чир жеда.
Умуд атIумир
Инсанар чпин асул-манадай ахьтинбур я хьи, уьмуьрдин четинвилер рикIив кьуналди, алава четинвилер арадал гъизва. Кьве инсандиз гьа са месэла хьун, амма абур адаз гьар жуьреда килигун мумкин я. Месела, кьак акатнавай кьве азарлудакай сад сагъ хъхьун мумкин я, вучиз лагьайтIа руьгьдин жигьетдай ва бедендалди женг чIугваз, ам умудсуз хьанвачир. Муькуьди лагьайтIа, сагъ хъхьуникай умуд атIана ва идалди вичин ажал мукьва авуна кьиникь мумкин я.
Инай ихьтин нетижа акъудиз жеда: инсан телефзавайди гьамиша месэла туш, гзаф вахтара ам гьял хьуникай умуд атIуни ам маса гузва. Инсандин виридалайни чIехи месэлаяр ада умуд атIайла башламишзава. Амма чи месэла гьихьтинди хьайитIани, Аллагьдиз ﷻ ам аквазва.
Жуван месэла гьялун патал чун сифте дуьньядин куьмек гунин алатрихъ къекъвезва. Абурукай куьмек тахьайла, кьведакай сад амукьзава: я, кар кьилиз тефена, са карни ийиз кIамукь тавун, я Аллагьдивай ﷻ куьмек тIалабун. Яни чна Аллагьдивай ﷻ, эхиримжи умуд кутаз жедай мумкинвиливай хьиз, куьмек тIалабзава. Гьакъикъатда лагьайтIа, вири аксина хьун лазим я. Сифте нубатда Аллагьдивай ﷻ тIалабна кIанда, анжах Адаз месэла гьялиз жедай къуват ава лагьана инанмиш яз, ахпа лагьайтIа, арадал атай гьал дуьзар хъувуниз куьмек гузвай вири серенжемар ишлемишна кIанда. Анжах гьакI агалкьун жеда.
Дин
Психологри хиве кьазвай гьуьжет алачир делил ам я хьи, нин рикI диндихъ кикIанватIа, ада уьмуьрдин четинвилер диндал алачир касдилай регьятдиз эхда. Месела, заландиз азарлу хьайила, ада духтурри ва дарманри сагъар хъувуник умуд кутазва. Дарманрикай куьмек тахьайла ва духтурри чпивай жедай вири крар авуна лагьайла, ахьтин инсандиз амукьзавайди азиятра вичин гьал гьикI жедатIа лугьуз анжах вил алаз акъвазун я.
Эгер мисал яз Исламдин къанунрал амал ийизвай мусурман къачуртIа, динди ам Аллагьдикай ﷻ умуд атIун тавунихъ ракъурда. Нагагь духтурри адаз дарман авач ва ам къутармиш хьун мумкин туш лагьайтIа, ятIани ада умуд атIудач ва сагъ техжедайдахъ вичи-вич инандирмишдач ва кьиникьал вил алаз, ада Аллагь Тааладин савкьватдик – са къайгъуни авачир гьамишалугъ Женнетдин уьмуьрдик – умуд кутада. Дин – гьамиша инсандин даях тир. Гьикьван фад чун диндихъ кIевиз вердиш хьайитIа, гьакьван фад чаз чи месэлаяр гьялиз чир жеда.
