Вири крара Халикьдин ﷻ арифдарвал ава
Аллагь Таалади чун Вичиз ибадат авун патал халкьнава ва вири алем Ада чун патал яратмишна ва ам инсандиз муьтIуьгъарна, ам яшамиш хьун патал алат жедайвал. Идахъ галаз санал, халкьнавай вири шейэрикай инсан Раббидин ﷻ виридалайни кIани махлукьат я. Амма гьа са вахтунда и дуьнья инсан патал вахтуналди яшамиш жезвай ва гьар жуьредин ахтармишунрин чка я.
И дуьньяда гьар са инсандин уьмуьр гьуьляй физвай гимидиз ухшар я. Чаз чизвайвал, ахьтин йикъар жезва хьи, гьуьлуь цIалцIам вили никIи хьиз, вил шадарда ва вили цава авай ракъинин чимивили рикI чими ийида. Акъваз тийиз мадни яргъаз физ кIан жеда, на лугьуди вилиз аквазвай чкадилай анихъ чун михьи гуьзгуь хьтин зурба къеле авай гьейран ийидай гуьзел уьлкведи гуьзлемишзава. Гьа ихьтин йикъара, чи уьмуьрда вири крар иер кутугайвиле авайла, чун суст жезва: чун и дуьньяда гьакI тарцин сериндик ял ягъиз ацукьнавай рекьин мугьман хьиз авайди чи рикIелай алатзава. Чна чарасуз чи рехъ давамар хъувуна кIанда ва гьа рекье чаз тайин авунвай чка вахтуналди яшамиш жезвай мескен туш, ам эбеди чка я.
Гьуьлел гзаф къати гар акъатайла, вири патарихъай лепеяр къати хьайила ва цава авай чIулав циферин мичIивили океан кIевайла, гимидин гьал гьихьтинди жезватIа чаз чизва. Теспачавал акатай гимидин капитандиз ам гьи патахъ тухудатIа чиз амукьзавач, яд вири патарихъай къати хьанва ва, мумкин я, къизмиш хьанвай океанди ам туькьуьнда. Яшайишдин четинвилери сад-садан гуьгъуьналлаз инсандал гьужумайла, ам гьа ихьтин гьалдиз аватзава.
Чна экуьнилай са квел ятIани рикIин сидкьидай шадвал авун мумкин я, амма нянихъ чи кьилел ахьтин кар атун мумкин я хьи, ада чи гуьгьуьл михьиз чIурда. Имам аль-Гъазалиди лагьана: «И дуьньядин лезет цIайлапандин цIарцIардиз ухшар я, адакай хийир жезвач. И дуьньядин азиятар лагьайтIа, йифен мичIивал хьиз я, гьамиша амукьзавач». ГьакI хьайила, и дуьньядин няметрихъ вердиш хьун герек туш ва адан четинвилерикайни хажалат авуна кIандач.
Агалкьунрихъ галаз шадвал жеда, амма бедбахтвилерихъ галаз – пашманвал: абур вири имтигьанар я ва абур вири вахтуналди я. Гьамиша хажалат чIугунихъ метлеб авач ва яргъалди шадвал авунихъни метлеб авач. Чи кьилел бедбахтвилер атайла, бязи вахтара чун умудсуз жезва, гьатта гагь-гагь чи Раббидин ﷻ патай чаз туьгьмет къвезвай суаларни гузва, месела, «вучиз?», «вуч патал?» Чаз хъсанвилер ракъурайла, чна абур гьакI хьана кIанзавай крар хьиз кьабулзава, адалайни артух яз, гьакI хьун лазим я лугьуз тестикьни ийизва. Шаксуз, и уьмуьрда чун вири хъсан жедайдахъ умудлу хьун лазим я, амма гьа са вахтунда гьар са кар гьикI хъсан патахъ, гьакI пис патахъни акьалтI жедайди гуьзлемишун лазим я.
Инал заз са кьиса гъиз кIанзава. Са адалатлу касдиз фитедин пепе акурла, ада вичин вилик ихьтин суал эцигна: «Раббиди ﷻ ихьтин мешребсуз акунар авай, нагьакьан ни къведай ва менфятсуз гьашарат яратмишунин арифдарвал вуч ятIа?» Са кьадар вахт алатайла Аллагьди ﷻ гьа адалатлу кас духтурривай са затIуналдини сагъар хъийиз тежедай хирелди ахтармишна. А хер сагъар хъийидай тек са дарман фитедин пепе хьана. Хер сагъар хъувунал машгъул хьанвай духтурри пепедикай амайбур цIай яна кана ва адакай хьайи руьхъ хирел вегьена. Адалай кьулухъ ам гьасятда сагъ хъхьана. Адалатлу касди вичи лагьай гафарай рикIин сидкьидай туба авуна.
Пепедикай ва адалатлу касдикай тир кьисадикай фикирар авурла, чавай ихьтин нетижаяр хкудиз жеда: чи уьмуьрда жезвай вири крариз, гьи патахъай кIантIани чун а вакъиайриз килигайтIани, гьар са дуьшуьшдиз, ам гьикьван язух къведайди яз акуртIани, муькуь пад ава ва адан рангар ва тавар чаз гьасятда аквадач. Гьавиляй вири крара чахъ хъсан фикир хьана кIанда, Халикьдик ﷻ умуд кутуна ва Адахъ иман гъана уьмуьр тухвана кIанда.
