Вучиз чна герексуз шейэр маса къачузва?
Чаз икI хьайиди яни? Фу ва нек къачуз туьквендиз фена, амма анай гель, «хъсандиз кьадай» нур гудай кофта ва вад декьикьадин вилик квез гьеле хабарни авачир эхиримжи гаджет гваз экъечIна. Гана кIанзавай пулунин кьадар акурла, са легьзеда нефес кьуразва, амма къене пата шадвал ава: «За абур къазанмишна!»
Ахпа, кIвале, жув-жувал хквезва. Лап еке шадвал цIразва, ракъинал цIразвай морожни хьиз, ва гъиле амукьзавайди гьакIан шейэр я. Гзаф вахтара герек тушир. Картадай лагьайтIа, тIеквен акъатна, гила къведай мажибдалди адаз пине хъияна кIанда.
Гьа им я садлагьана гьерекатна маса къачунин суьгьуьр ва гьа са вахтунда мусибат.
Гила чна кьил акъудиз алахъин, вучиз акI жезватIа.
Кьилин суалдилай башламишин: вучиз акI жезва? Вучиз акьуллу, чIехи инсан, кIвалахдал четин месэлаяр гьялиз алакьзавай, кIвале хизан кьиле тухузвай, туьквенда къанихвилелди цIийи игрушка вегьена кьазвай аялдиз элкъвезва? Жаваб чи мефтI туькIуьр хьунин тегьерда ава. Квез гзаф кIанзавай шей акур вахтунда, куь мефтIедиз дофаминдин раб язава. Гьа затI къачуни ваъ, «им кIанда!» лагьай вахтуни нейрохимический тIурфан арадал гъизва. И гьисс акьван хуш ва вичел чIугвадайди жезва хьи, чи акьуллу мефтI, вири хъсан патарни пис патар фикирдиз къачуна кIанзавай, гьакI хкатзава. Чна шей маса къачузвач, чна а гьисс маса къачузва.
Инал чун асул манадал агакьзава. Фикир тавуна къачузвай шейэр – им тек-бир чарасузвал я. Им гьамиша гьиссер я. Дарихвал, сефилвал, галат хьун, стресс, адалатсузвилин гьисс ва я, аксина, жуваз пишкеш гуз кIан хьун – ибур вири фикир тавуна маса къачуник цIай кутазвай шейэр я. Чна гьиссерин ичIивал шейэралди ацIуриз алахъзава. Психологри адаз «ретейл-терапия» лугьузва. Четин югъ куьтягь хьайила туьквендиз фена «Зун ам къачуниз лайихлу я!» лугьун акьван хьуш я хьи. Им гзаф крар чалай аслу тушир дуьньяда гуьзчивал авунин буш хиял я. Им лап са куьруь вахтунда кьванни жуваз хъсанвал авунин фад ва регьят рехъ я.
Амма, гьайиф хьи, уьмуьрда вири шейэрихъ пул гана кIанзава. ГьакI фикир тавуна къачур шейэрин къимет чарчел кхьенвай къиметдин кьадардилай гьамиша гзаф жезва. Сад лагьай ва виридалайни ашкара тир къимет – пулунинди я. Сифте чна шейэр къачун патал кIвалахзава, ахпа чаз аквазва хьи, чна фикир тавуна къачузвай шейэр патал кIвалахзавайди.
Кьвед лагьай къимет – гьиссеринди. ЦIийи шей къачунин шадвал лап куьруьди я. Са шумуд сятинилай, гьатта декьикьадилай адан чка тахсирвилин гьиссди, жувакай рикI хуни, сефилвили кьазва.
Пуд лагьай къимет – им чи чка ва уьмуьр вижесуз затIарай ацIурун я. Герек тушир затIар кIватI жезва ва абуру къайдасузвал арадал гъизва. Абур шкафда ава, кьацIарал руг ацукьна жезва ва абуру чун шадарзавач, гьакI гарув вуганвай пулар рикIел хкизва.
Бес вуч ийида? Къене авай шейэр къачу лугьузвайди гьикI секинарда? Ина ихтилат физвайди жуваз хуш шейэр гьич маса къахчун тавуникай туш, амма жува гуьзчивал авуникай ва къачузвай шей аннамишна къачуникай я, дугъриданни ваз шадвал гъидайди жедайвал, рикI хадайди ваъ.
Регьят, амма эсер ийидай крар ийиз алахъ
Сад лагьайди – 24 сятинин къайда. За затI къачуз кIан хьанани? Гьасятда къачумир. Жуваз са югъ вахт це. Туьквендай экъечI, маса крарал машгъул хьухь. ЦIудакай кIуьд дуьшуьшда гьа шейинин иеси хьунин игьтияжвал аламатдин жуьреда цIрада. Я куь рикIелай ам михьиз алатда, я ам квез акьван герек авачирди, куьн гъавурда акьада.
Кьвед лагьайди – сиягьар (списокар). Са чIавузни квез дугъриданни герек шейэрин сиягь гвачиз туьквендиз фимир ва ана вуч кхьенватIа, гьам къачуз алахъ.
Пуд лагьайди – ял акъадара ва жуваз дуьз суалар це. «За адакай вуч ийизва? За ам дугъриданни алукIдани/ишлемишдани? Ам гьина хуьда? Ада зи уьмуьрда гьихьтин месэла гьялда? Гзаф вахтара гьа ихьтин суалри а шейэр къачун тавун патал куьмек гузва.
Эхирни, виридалайни важиблуди – гьиссер маса къачунвай шейэрай ваъ, маса чешмейрай къачуз алахъ. Месела, паркда сейр авун, дустунихъ галаз ихтилат авун, итижлу ктаб кIелун ва икI мад, яни са затI маса къачун тавуна куь игьтияжар кьилиз акъудзавай крар.
Фикир тавуна маса къачун – им гьакъикъатдихъай катун я. Амма гьар са катун хьиз, ам гьа катиз башламишай чкадал хтунал куьтягь жезва, анжах жибинар ичIи яз. Аннамишна ишлемишун – им сергьятар эцигун туш. Ам, аксина, азадвилин вини дережа я – герек авачир затIарикай азадвал, тахсирвилин гьиссдикай ва пулуна тIеквенар хьуникай азадвал. Ам жуван гьалал пул куьн дугъриданни бахтлу ийидай шейэрихъ харждай мумкинвал хьун я.
