Главная

Сфи эфенди

Сфи эфенди

Тарихрай чав агакьнавай лезги чIаланни шииратдин ажайиб ирсинин сагьибрикай тир Сфи Эфендидин (1770-1835) 250 йис тамам хьанва. Вуж я тIвар кьунвай и векил - арифдар, вичин вахтунин асул къамат яратмиш-навай эсерар таз алакьнавай арифдар?

Сфи эфенди 1770-йисуз Ахцегь магьалдик акатзавай Ухулрин хуьре дидедиз хьана. Къ.Аки¬мова къейднавайвал, ам фад етим хьана. Амма зигьин хци гада кIелиз Миграгърин хуьруьн медресадиз атана, ина гьамишалугъ яз амукьна.

Сфи эфендиди сифте чирвилер а чIавуз машгьур алим-арабист Абдулгъани эфендидивай къачуна. Адалай кьулухъ, хуьре мискIиндин межевирвални ийиз, маллади вичин чирвилер, Ахцегьиз, Шиназдиз, Фрагъиз, Худатиз ва масанриз физ, гьа вахтунин машгьур эфендийрин патав хкажна. Абурун жергеда Ахцегь Мирзе Али, Ярагъ Мегьамед хьтин арифдарарни авай.

Эхь, чIехи чирвилери Сфи эфендидин дережаярни хкажна. Миграгъа адакай медресадин иеси, эфенди, жуьмя мискIиндин имам, хуьруьн къази хьана. Вичи цIудралди жегьил сухтаяр, гуьгъуьнлай алимар, эфендияр хьайи ксар гьазурна.

Сфи эфенди хъсан жерягьни тир. Ахцегьа Мирзе Алиди хьиз, Миграгъа жемятрин сагъламвал хуьз, Сфи эфендиди жерягьвална. Гъиликай, мецикай, акьул-камалдикай инсанриз куьмек хьайи касдин сур зияратдиз элкъвена. Адан гуьмбет гилани хуьруьн агъа магьледин сурара инсанрин къаюмвилик кваз хуьзва.

Гьа вахтарин маса эфендийри хьиз, вичин гзаф фикирар шиирралди кхьена. Несилрин гъилера адан “Мазан Къемер”, “Ахцегь Мирзе Али илифайла”, “Эренлер”, “Йигулризругулриз” ва маса эсерар ама. Абурукай са шумуд чна и нумрадани чапзава.

МЕРДАЛИ ЖАЛИЛОВ

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Аян хьана   Пlир Желилан са миресдиз – Шейхалидиз пуд рушни са гада хьана. Папан тlвар Халмездег тир. Гада агакьнавай, свас це лугьуз кlвачин хьанвай жегьил тир. Тlварни вичин Идрис тир. Идрис дидени галаз Желил имидин кьилив фена. Абуруз Желил имиди гададиз свас гъидай ихтияр гана...


Ислен йикъалай башламишда

Квез мукьвал-мукьвал ихьтин фикир къвезвани: «КIвалахар куьтягьда ва фадлай рикIик квай кар гъиле кьада»? Дустарихъ галаз гуьруьшар, машгъулатар, сиягьатар ва гьатта гьакIан шадвилерни кваз «хъсан вахтарал» вегьезвани? Эгер гьакI ятIа, куьн тек туш.   Алай девирдин...


Кьиникьин къеце патан себебар

Къе чун виридаз талукь тир темадай рахада – къеце пата себебралди жезвай кьиникьрин вилик пад атIуникай.   Къецепатан себебар вучар я? Абур азарар ва яш туш. Абур чанар тухузвай – гзаф вахтара жегьил, къуватлу инсанрин – бейхабардиз жезвай, мусибатлу вакъиаяр я. Абур...


РикI пашманвиликай гьикI хуьда?

Чи уьмуьрда «иммунитет» гафуни мягькем чка кьунва. И гаф гьамиша духтуррин меслятрай ван къвезва, ам чаз витаминар авай кьватийрал аквазва ва мукьвабурухъ галаз кефидикай ийизвай ихтилатра веревирд ийизва.   Пандемиядилай кьулухъ беден хуьзвай къуватриз куьмек гун гзафбуруз...


Диде-бубадиз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Диде-буба кечмиш хьайидалай кьулухъ абурухъ дуьаяр кIелун, Аллагьдивай ﷻ регьим ва абурун гунагьрилай гъил къачун тIалабун давамарун лазим я.   Гьадисда лугьузва: «Эгер диде-бубадиз азиятар гайи касди, рикIин сидкьидай а кардин патахъай туба авуна,...