Гъуьл Москва «къачуз» фена
Зун зур кепекни авачир инсандиз гъуьлуьз фена. Са шумуд вацралай ам Москва къачуз фена ва адахъ галаз санал, ахпа малум хьайивал, анин дишегьлиярни. Зун текдиз амукьна, руфунал залан яз ва садазни герек тушиз. Адаз гъуьлуьз фена за гъалатI авуна. Гила вуч ийидатIа, заз чизвач. Гьамиша шехьзава.
Алимдин жаваб:
Ихьтин месэлаяр, куьне лугьузвайвал хьун мумкин ятIани, са патаз яб гана гьялиз жедач.
Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Виридалайни тамам иман а мусурмандиз ава хьи, вуж хъсан къилихдалди тафаватлу ятIа. Квекай виридалайни хъсанбур абур я хьи, ни чпин папарихъ галаз хъсан рафтарвал ийизватIа» (Агьмад).
Некягь авурдалай кьулухъ, эвленмиш хьайила, итимди вичин папан сагъ-саламатвилин патахъай тамам жавабдарвал тухузва, ам адахъ гелкъвезва. Эгер ада вичин везифаяр тамамар тийиз хьайитIа, себебар чирна кIанда, вучиз лагьайтIа инсан ягъалмиш хьун, гунагь авун, Аллагьдин ﷻ вилик вичин жавабдарвал рикIелай алатун мумкин я. Ахьтин вахтунда адаз насигьат авуна, куьмек гана кIанда. Гьавиляй ада вич акI тухунин себебар чирун герек я. Ам папахъ галаз рахазвани, адаз куьмек гудач лугьузвани ва икI мад чирун лазим я.
ГьикI хьайитIани, куьне сифте нубатда жуван мукьвабуруз, гьакIни гъуьлуьн диде-бубадиз авай гьалдикай хабар гана кIанда. Арадал атанвай гьалдикай абуруз ахъая ва абурувай гъуьлуьз эсер авун тIалаб. Нагагь куьне ибур вири авунватIа, амма герек тир нетижа авачиз хьайитIа, имамдивай ва я алимдивай тIалаб ам гъуьлуьхъ галаз рахадайвал, куьне вуч ийидатIа, меслят тIалаб.
Психологдин меслят:
Куьн авай гьалда кьилин месэла къейд авун лап четин я, квек куь къалабулух кутазва: адаз са затIни авач лугьуз куьне гъам чIугвазвани, адаз са нихъ галаз ятIани лап мукьвал алакъаяр ава лугьуз яни, я тахьайтIа куьн руфунал залан я ва ам маса шегьерда ава лугьуз кичIевал гьиссзавани?
Куьн адаз гъуьлуьз фидайла якъин куьне са квел ятIани амал авуна. Аквадай гьалда, адак квай са хесет квез бегенмиш хьана ва ам себеб яз куьне адан агьвалдин гьалдиз фикир ганач. Мумкин я, адан гьа ерияр санизни фенвач. Са куь ятIани ам маса шегьердиз финиз ва ана кIвалах авуниз мажбур ийизва. Ина кьилинди дуьз пад кьун я – ана кIалах авуникай метлеб авани? Дуьз пад – им ада квез рахкурзавай пулуни къалурзава. Эгер ада ана дугъриданни кIвалахзаватIа ва пул къазанмишзаватIа, месэла анжах ам маса дишегьлийрихъ галаз рафтарвилер хьуна ава. Амма гьа инани гзаф куьлуь-шуьлуьяр ава.
Гьелбетда, куьн исятда кьилди хьуниз килигна, генани руфунал залан яз, куь кичIевилер артух жеда. Квез куьн патахъай кичIе жедатIа ава эхир. Эгер куьне исятда, ам маса дишегьлийрихъ галаз рафтарвилер хьун патал Москвадиз фена лугьуз, гьамиша адаз туьгьметар ийиз хьайитIа, куь араяр къвердавай пис жеда ва куьн сад-садавай къакъатиз башламишда. А кардиз михьиз вилер акьалун ва гъуьлуьз жуван аслу туширвал къалурунни герек туш. Юкьван са кар жагъурна кIанда.
За квез теклифзава секиндиз, къал алачиз, куь рафтарвилер хатавилик хьунин патахъай куьне хажалат ийизвайдакай гъуьлуьхъ галаз рахун, амма куьн адахъ агъазвайди ва ада куьн гадар тийидайди куьн инанмиш тирди. Кар ана ава хьи, нагагь квевай куь гъуьлел агакьариз хьайитIа, ам намуслу, ихтибар ийиз жедай инсан я лагьана, ада куь гуьзлемишунар кьилиз акъудиз алахъдайдак умуд кутаз жеда. Дуьз лагьайтIа, ихьтин месэла патай меслятар гуналди гьялиз четин жеда. Мумкин я месэладин са пай куь гъуьлуь вич тухузвай тегьерда ваъ, куь къилихда ава.
