Гъуьлуьз фин
Гъуьлуьз фин
Зун барбатI хьанва. Сифте гъуьлуьвай чара хьайидалай кьулухъ зи рикI ханва ва заз цIийи рафтарвилерихъай кичIезва. Нубатдин сеферда чара хьайидалай кьулухъ кьилди аялар хуьз кичIезва. Чара хьайидалай кьулухъ мад гъуьлуьз физ гьикI кьетI ийида?
Алимдин жаваб:
Сифте нубатда вучиз акI хьанатIа гъавурда гьатун лазим я. Идан себеб вуч хьанатIа веревирд авуна, жуван гъалатIар жагъурна кIанда, вучиз лагьайтIа ида ачухвал гуда ва гележегда ахьтин гъалатIар тавуниз куьмек гуда.
Нагагь ам Раббидиз ﷻ яб тагун ятIа, Ада чи туба гуьзлемишзава ва Ам чалай гъил къачуз гьазур я. Эгер ахьтин гьал чи тахсир аваз хьанватIа, жуван везифайрин гъавурда тахьун себеб яз, сабур авачирвиляй, жува-жув кьуна акъвазариз течизвайвиляй ва икI мад, гьа чIавузни куьн низ са квелди ятIани буржлу ятIа, нин кефи ханатIа – ибур вири залан пар яз куь къуьнерилай аватда.
Адалай кьулухъ чир хьана кIанда: хьайи вири крар тахьун мумкин тушир, вучиз лагьайтIа Аллагь Тааладин ихтиярдалди ва къудратдалди кьадар-кьисмет кьиле фена. Идахъ галаз чун рази хьун лазим я ва Аллагьдин ﷻ разивал авай крар ийиз эгечIна кIанда. Чи Рабби ﷻ са шейинихъни муьгьтеж туш, Ада Вичин лукIариз тайин тир четинвилер, бедбахтвилер ракъурзава, абур пашман жедайвал, сифте нубатда чпи-чпиз адалатсуз крар ийизвайди кьатIудайвал.
И дуьнья – имтигьанрин дуьнья я ва ина садазни секин къайгъусуз уьмуьрдин заминвал ганвач. Аллагьди ﷻ Къуръандин са аятда лугьузва (мана): «Чна куьн гьар гьикI хьайитIани бязи хатавилелди (Чна куьн хуьзвай бедбахтвилерихъ гекъигайла гъвечIи тир), каш гуналди, мал-девлет тIимил хьуналди, квез мукьва тир инсанар кьиналди ва емишар терг хьуналди ахтармишда (куьне сабур ийидатIа килигдайвал). Шад ая (я Мугьаммад ﷺ) сабурлубур…» («Аль-Бакъара» сура, 155-аят).
Гьавиляй куьн кьулухъ килиг хъувун герек туш, аксина, Аллагьдин ﷻ регьимдик умуд кутуна, уьмуьрда вилик фена кIанда ва мад кIани касдихъ галаз бахт къазанмишдайвал, жувалай аслу тир вири крар авуна кIанда.
Психологдин меслят:
Квез хьанвай кар адетдин ва адан гъавурда акьадай кар я. Ажайиб кар жедай, эгер чара хьайидалай кьулухъ куьне куьн гьасятда цIийи алакъайриз гьазур яз гьисснайтIа. Аквадай гьалда, куьн исятда авай гьалдин себеб ам я хьи, чара хьун квез психологиядин жигьетдай четин акъвазна ва хизан хуьн патал куьне вири къуватар эцигна.
Машгьур мисал авайди я – «НекIеди кайила, циз уф гуда». Адан мана ам я хьи, пис тежрибади инсанди гележегда гьихьтин къарар кьабулдатIа, ахьтин гьалда ада вич гьикI тухудатIа, адаз таъсирда. Ина куь кьилел атанвай карди куь гележегдин уьмуьрдиз пис патахъай эсер тавун важиблу я.
Гележегда квез хизандин бахт жагъун патал, куьне квез себебар арадал гъана кIанда. Сифте куьне куь чара хьунин себебар веревирд авун лазим я. Куьн гьина гъалатI хьана, куь виликан гъуьлуьхъ галаз хъсан рафтарвилер туькIуьриз тахьунин себеб вуч хьана? Ибур вири веревирд авун ва гележегда акI тежедайвал авун герек я.
Гила цIийиз гъуьлуьз хъфинин куь мураддин патахъай.
Са тIимил ял ягъ, жуваз вахт це ва лайихлу итимдиз гъуьлуьз алад, на лугьуди им сад лагьай сефер ва уьмуьрлух я. Нагагь са итимди куьн гъуьлуьк хьанвайди я ва гила куьн фад рекьив атун ва квез хийир авачир шартIарал рази хьун лазим я лугьуз хьайитIа, ахьтин чамраз ракIарин рехъ къалура.
Итимди квехъ галаз хъсан рафтарвал авун лазим тирди куьне куьн инанмишара, хизандин психологиядай махсус ктабар кIела. Дуьнья неинки жуван вилералди, гьакI жуван гъуьлуьн вилералдини кьабулиз чира. Ида квез гележегда гзаф куьмекда.
