Тlалакь – гъуьлни паб чара хьун
Тlалакь – гъуьлни паб чара хьун
Бязибуру тестикьарзава хьи, нагагь гъуьлуь папаз пуд сеферда «зун вахъ галаз чара жезва» (тIалакь) лагьайтIа, ва я са сеферда «пуд тIалакь» гайитIа, гъуьлни паб чара жезвач. И гафар дуьзбур яни бес?
Ваъ, дуьзбур туш. Кьуд мазгьабдин имамри, а мазгьабрин алимри, виликдай яшамиш хьайи асгьабри ва табиинри, вирида тестикьарзавай хьи, нагагь гъуьлуь вичин папаз «пуд тIалакь» гайитIа (яни са сеферда лагьана, амма пуд тIалакьдин ният авуна), ва я папаз пуд сеферда «за ваз тIалакь гана» лагьайтIа, тIалакь жезва.
Шиитрин «зайидият» тIвар алай хилен терефдарри ихьтин гафари итимни паб чара ийизвач лугьузва. ГьакIни Агьмад бин Таймияди ва адаз табий хьайи Исламда цIийивилер твазвай эхиримжи вахтара акъатнавай ягъалмиш инсанрини шиитри хьиз тестикьарзава. Сириядай тир Исламдин вири дуьньяда машгьур, алай вахтунин чIехи алим Мугьаммад Саид Рамазан Аль-БутIиди вичин «Мухаразатун миналь-фикъгьиль-мукъарин» ктабда кхьизва: «Инал лагьай гафари тIалакьдал гъизва лагьана имамри акъуднавай къарар тестикьарзавай муьжуьд гьадис ава. Абурукай кьве гьадисда бязи хиляф (гаф сад тахьун) ава, амай ругуд гьич хиляф авачир гьакъикъибур я. Гьа са вахтунда ихьтин арада тIалакь жезвач лугьудай хиляфдикай михьи гьич са гьадисни авач». И месэла куьлуь-шуьлуьярни галаз чириз кIанзавай кас инал тIвар кьур ктабдин 99-125-чинриз килиграй. Гьа ктабда ихьтин арада тIалакь жезвайди тестикьарзавай Къуръандин аятарни гьадисар гъанва.
Гьавиляй, эгер Къуръандин аятрин, гьадисрин ва кьуд мазгьабдин имамрин гафарин гьакъиндай къайгъусузвал авуна, инсан вичи пуд тIалакь гайи дишегьлидихъ галаз санал яшамиш хъхьайтIа, ада амай уьмуьрда зина ийида. Къуй Аллагьди ﷻ чун идакай хуьрай.
Табиинрикай виридалайни машгьур ва зурбади тир Мугьаммад бин Сайрана лагьана: «Аллагьдал ﷻ кьин хьуй, за уьмуьрдин къене жуван гъилералди гьич верч тукIурди туш, амма пуд сеферда тIалакь гайидалай кьулухъ дишегьлидихъ галаз санал яшамиш жедай ихтияр ава лугьуз тестикьарзавай инсан за жуван гъилералди тукIвадай».
