Паб чара итимрихъ галаз рахазва
Чаз пуд аял ава, виридалайни гъвечIиди гьеле аялрин бахчадиз физвач. Идазни килиг тавуна, папа вич ягьсуздаказ тухузва. Ам гьамиша телефондай чара итимрихъ галаз рахазва. Ам рахкуриз жезвач, чаз пуд аял ава хьи, абурун гьал гьикI жеда? Заз ада яб гузвач, амма гьа са вахтунда вичин мукьвабуруз лугьун тавун тIалабзава, абуру вичиз жаза гуз кичIезва. Вуч ийида?
Психологдин меслят:
Аквадай гьалда, куь хизанда папа вичин гъуьлуьз эсиллагь гьуьрмет тийизвай гьал арадал атанва ва вичел жаза агакь тийидай гьиссди ада вич югъкъандавай генани ягьсузвилелди тухуз тазва. Ина ихьтин гьал гьикI арадал атанатIа гъавурда акьун лап важиблу я.
Виридалайни мумкин я, себеб ам я хьи, ам инанмиш я: квез ам куь гъиляй акъатунихъай кичIезва ва гьавиляй куьне адан вири крарилай гъил къачуда. Эгер итим папалай аслу яз ва вич-вичихъ гьич агъанвачиз хьайитIа, гьа икI хьун мумкин я.
Куь зайифвал акуна, ада вичиз кIандайвал вич тухун кьетIна. Маса себеб ам хьун мумкин я хьи, эгер кIвале авай вири пул куь папа къазанмишзавайди яз хьайитIа ва кIвалин къене куь везифаяр лап сергьятламишнаваз хьайитIа. Нагагь гьакI ятIа, вучиз ада вич гьа саягъда тухузватIа ашкара жезва: ада квез итимдиз хьиз гьуьрмет ийизвач ва квез яб гун лазим тирди гьисабзавач.
Эгер къенлай кьулухъни гьакI давам хьайитIа, лап мукьвара аяларни гьахьтин нетижадал атун мумкин я, абуруз хизанда аквазвай гьал – адетдин кар я. Квез лагьайтIа, ихьтин гьалда куьн тухудай са шумуд жуьре ава.
Сад лагьайди, эгер дугъриданни куь хизандин дуллух анжах папалай аслу ятIа, куьне а къайда дегишарун лазим я ва куьн ахьтин дережадал акъатна кIанда хьи, куьне гьакIан буш гафаралди ваъ, гьакъикъатда пул къазанмишун лазим я.
Кьвед лагьайди, куьне адаз ам куь гъиляй акъатунихъай кичIезвайди къалурна кIандач, адахъ галаз са тIимил векъидаказ тухвана кIанда. Нагагь квелай акI алакь тавуртIа, куь хизан чукIун мумкин я ва куь папа, вичиз маса кас жагъурна, куьн гадарна фида.
Гьатта лап мумкин я, папа вич гьакI тухунин себеб – им куьне куьн са тIимил кIевидаказ тухудайвал ва кIвалин кьил вуж ятIа къалурдайвал ийизваз хьун. Ихьтин дуьшуьшарни жезвайди я.
Алимдин жаваб:
Регъуьвал – им дишегьли гуьрчегарзавай виридалайни багьа затI я, вучиз лагьайтIа ам галачиз хьайитIа, дишегьлидихъ жедай назиквал ва михьивал квахьзава. Чун зинадин, некягь галачир алакъайрин гунагьдикай хуьз кIан хьайила, Аллагь Таалади Къуръанда эмирзава (мана):
«Зинадиз мукьва жемир. Гьакъикъатда, ам мурдарвал ва гзаф пис рехъ я!» («Аль-Исраъ» сура, 32-аят).
И аятда Аллагьди неинки гьа гунагьдикай вичикай игьтиятвал ийизва, гьакI адал гъидай вири крарикайни: рахуникай (идак сада-садаз чарар кхьинни акатзава), чIагуриз, вич бегенмишариз алахъуникай, итимрихъ (дишегьлийрихъ) галаз гуьруьшрикай ва икI мад.
Регъуьвални михьивал – ибур хъсан къилихдин дишегьлидин чарасуз лишанар хьун лазим я, ибур папаз гъуьл кIан хьунин виридалайни гужлу лишанар я. Нагагь дишегьлидиз ахьтин лишанар авачиз хьайитIа, ахьтин хизандиз телефвал кьисмет хьанва, ана хъсан ахлакь, муьгьуьббат, вафалувал, аялар дуьз тербияламишун хьун мумкин туш.
Суалдиз жаваб гудайла къейд ийиз кIанзава хьи, кьве патазни яб тагана инсанрин рафтарвилериз дуьз къимет гун мумкин туш. Бязи вахтара маса касдин чIурувилерин себеб чун хьун мумкин я. Ида, гьелбетда, гьич са вахтундани Халикьдин вилик адан гунагь михьи ийизвач.
Квез чна меслят къалурзава куь папахъ галаз ачухдиз рахун, ада вич акI тухунин себебар чирун. Адаз Аллагьдихъай кичIе хьунихъ эвер це, Халикьдин вилик авай жавабдарвал рикIел хкваш, ам хабардар ая хьи, эгер ада вичин ягьсузвал тун тавуртIа, куьн чара хьуниз ва адан диде-бубадиз, мукьвабуруз ада вич тухуникай ва чара хьунин себебрикай лугьуниз мажбур жеда.
АЛИАСГЬАБ МУРЗАЕВ, ПСИХОЛОГ АДИЛЬ ИБРАГЬИМОВ, АЛИМ
