Аш’аридин акъида дуьзди тушни?
Суал: Эхиримжи вахтара имам Аш’аридин акъида (инанмишвилин тегьер) инкар ийизвай, ам кафирвал я лугьузвай инсанар акъатнава. Абур гьахъ яни?
Жаваб: Ваъ, абур ягъалмиш я. Фикъгьдин (шариат) месэлайрин гьакъиндай «агьлу-с-Суннадин» имамар Абу Гьанифа, Малик, Шафии ва Агьмад я. Акъидадин месэлайрин гьакъиндай лагьайтIа, «агьлу-с-Суннадин имамар Абуль Гьасан Аш’ари ва Абу Муса аль-Матуруди я. И акъидайриз абурун диб эцигай имамрин тIварар ганватIани, месела, «Аш’аридин акъида» ва «Матурудидин акъида», абур чи Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ ва адалай вилик атай вири пайгъамбаррин акъида я. И акъидаяр Къуръандизни Суннадиз акси туш. И кьве акъидадиз винидихъ лагьай хьтин тIварар гунин себеб ихьтинди я: гьижрадин кьвед лагьай асирдин эхирдай чувудрин жасусри чпин чIуру кIвалах гужлудаказ ийиз башламишна. Абуру мусурманрин арада табдин акъида, грекрин философия раиж авун патал еке чалишмишвилер ийизвай. Абурун кIвалахдин нетижа яз, Ислам динда са шумуд ягъалмиш хилер арадал атана: му’тазилитар, жахмитар, шиитар.
Иниз килигна, гьа девирдин «агьлу-с-Суннадин» еке имамри, алимри - Абуль Гьасан Аш’ари ва Абу Мансур аль-Матурудиди Къуръандай ва Суннадай делилар гъуналди ва гьакIни акьулдин делилар ишлемишуналди, пайда хьанвай хилер ягъалмишбур тирди субут авуна. Яни и кьве имамди «агьлу-с-Суннадин» гьяркьуь рекьел Исламдин душманри гадарнавай къванер ва тарарин хилер вахчуна, ам михьна. И кьве имамдин берекатдин куьмекдалди Аллагь Таалади мусурманрин акъида хвена, анжах бязи ягъалмиш хьайи хилер и кьве имамдиз табий хьанач.
Дуьньяда авай гзаф пай мусурманар, абурун жергедай яз вири Исламдин дуьньяда машгьур алимар: имам аль-Гьарамайн Абу Исгьакъ Асфагьани, имам аль-Гъазали, имам Навави, Булкъини, ‘Иззу бну Абдуссалам, Жалалуддин СуютIи, Ибн Гьажар Аскъалани ва масабур Аш’аридин терефдарар я.
Анжах винидихъ чна тIвар кьур ягъалмиш хьанвай хилерин терефдарри имам Аш’аридин акъида инкар ийизва.
Абуруз имам Аш’аридин акъида такIан хьунин себебни ада абурун ягъалмишвал дуьздал акъудун я.
